Cửa nhà khoá ngoài, chìa khoá trong túi Trang, căn nhà vắng người từ ba hôm nay, vậy mà khi cô bước vào gian bếp thì nồi nước lá mùi trên bếp củi đang sôi lăn tăn, hơi nước thơm lừng bốc lên tận mái.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, ngôi làng và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện có ma nhưng không có ai chết cả, mình hứa với bạn như vậy.
Cái Tết không trọn
Trang hai mươi bảy tuổi, làm y tá ở bệnh viện tỉnh. Bố mất từ khi cô còn nhỏ, hai mẹ con nương nhau sống ở một làng ven đồng. Mẹ cô bán hàng xén ở chợ làng, cả đời tần tảo.
Hai mươi bảy Tết năm ấy, mẹ ngã khi dọn kho, gãy cổ xương đùi, phải mổ. Trang xin nghỉ, ở viện chăm mẹ. Mẹ nằm một chỗ, cứ ân hận mãi, bảo năm nay nhà không có Tết, bàn thờ không ai thắp hương, lá mùi phơi sẵn không ai đun.
Mẹ Trang có một thói quen không bao giờ bỏ. Chiều ba mươi, bà đun một nồi nước lá mùi thật to bằng bếp củi, để Trang tắm trước giao thừa. Bà bảo tắm nước lá mùi cho thơm, gột hết xui xẻo năm cũ. Hai mươi bảy năm, năm nào Trang cũng được tắm nồi nước ấy.
Chiều ba mươi, mẹ ngủ sau mũi thuốc giảm đau. Trang nhờ cô y tá trực trông giúp hai tiếng, chạy xe máy về quê để thắp hương bàn thờ bố, thắp hương ông bà, cho mẹ yên lòng.
Căn nhà khoá ngoài
Trang về tới nhà lúc bốn giờ chiều. Cổng khoá, cửa khoá, chìa khoá cô giữ. Ba ngày không ai ở, sân đầy lá bàng rụng. Cô định thắp hương xong là quay lại viện ngay.
Vừa mở cửa, cô ngửi thấy mùi lá mùi. Thơm nồng, ngai ngái, cái mùi chiều ba mươi quen thuộc. Cô đứng sững ở bậc cửa.
Cô đi vào bếp. Bếp củi đang cháy, ngọn lửa nhỏ, đều. Trên bếp là cái nồi nhôm to của mẹ, nước sôi lăn tăn, lá mùi già nổi lềnh bềnh. Cạnh bếp, mấy thanh củi xếp gọn, củi được chẻ nhỏ đúng cỡ mẹ vẫn chẻ.
Trang gọi to, có ai không. Không ai trả lời. Cô chạy ra sân, ra vườn, gọi sang nhà hàng xóm. Bác Tư nhà bên ló đầu qua bờ rào, bảo cả chiều bác ở nhà gói bánh, không thấy ai vào nhà cháu, cổng vẫn khoá mà.
Những thứ đã sẵn
Trang quay vào nhà. Cô bắt đầu thấy rùng mình, nhưng là một kiểu rùng mình lạ, không giống sợ. Cô đi một vòng quanh nhà.
Bàn thờ đã được lau sạch, lọ hoa cắm mấy cành cúc vàng, đĩa ngũ quả bày sẵn, chuối, bưởi, quýt, đúng kiểu mẹ bày. Chiếc khăn tắm của Trang, cái khăn bông màu hồng đã cũ, gấp gọn trên thành ghế cạnh nhà tắm, đúng chỗ mẹ vẫn để mỗi chiều ba mươi.
Trên bàn uống nước có một tờ giấy, mặt sau tờ lịch tháng Chạp. Nét chữ mẹ, nghiêng nghiêng: Con tắm đi rồi hẵng vào viện, nước đang nóng.
Trang ngồi phịch xuống ghế. Nét chữ của mẹ. Nhưng mẹ đang nằm viện cách đây hai mươi cây số, chân bó bột, không đi được một bước.
Cuộc gọi
Trang run run gọi điện cho cô y tá trực. Cô y tá bảo mẹ cháu vẫn ngủ, ngủ say lắm, cả chiều không trở mình, thỉnh thoảng còn mỉm cười.
Trang ngồi một lúc lâu. Rồi cô làm đúng như tờ giấy dặn. Cô múc nước lá mùi ra chậu, pha thêm nước lạnh, tắm. Mùi lá mùi thơm khắp người. Cô vừa tắm vừa khóc, không hiểu vì sao.
Tắm xong, cô thắp hương bàn thờ, khấn bố, khấn ông bà, xin cho mẹ mau khoẻ. Cô dập lửa bếp, khoá cửa, quay lại viện.
Về tới viện thì trời đã tối. Mẹ cô vừa tỉnh. Thấy Trang, mẹ cười, mắt sáng lên, bảo con về rồi à, tắm nước lá mùi chưa, mẹ đun cho con rồi đấy.
Giấc mơ của mẹ
Trang lặng người. Mẹ kể, chiều nay mẹ ngủ, mẹ mơ thấy mình về nhà. Chân không đau, đi lại nhẹ tênh. Mẹ quét lá ngoài sân không xong thì thôi, vào chẻ củi, đun nồi nước lá mùi, lau bàn thờ, bày mâm ngũ quả. Mẹ còn viết cho con mấy chữ, sợ con về không biết.
Mẹ bảo giấc mơ rõ lắm, rõ như thật. Mẹ còn nhớ cái nồi nhôm bị móp một bên quai, nhớ cành cúc vàng mua của bà Năm hôm hai mươi sáu. Tỉnh dậy, mẹ thấy người nhẹ nhõm, như đã làm xong việc.
Trang không kể gì với mẹ chuyện ở nhà. Cô chỉ ôm mẹ, bảo con tắm rồi, thơm lắm. Mẹ cười, hít hít vào tóc con gái, bảo ừ, đúng mùi lá mùi nhà mình.
Giao thừa năm ấy, hai mẹ con đón trong phòng bệnh, nghe tiếng pháo hoa xa xa ngoài cửa sổ. Tóc Trang vẫn còn thơm mùi lá mùi. Tờ giấy viết mặt sau tờ lịch, Trang cất trong ví, tới giờ vẫn còn. Mấy năm sau mẹ cô khoẻ, đi lại được, chiều ba mươi nào vẫn đun nồi nước lá mùi. Thỉnh thoảng bà hỏi Trang, cái năm mẹ nằm viện, ai đun nước cho con nhỉ. Trang chỉ cười, bảo mẹ đấy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có tục tắm nước lá mùi chiều ba mươi?
Ở nhiều vùng miền Bắc, người ta đun nước lá mùi già để tắm chiều ba mươi Tết, tin rằng mùi thơm của lá giúp gột rửa điều xui xẻo năm cũ, đón năm mới thơm tho, sạch sẽ. Đây cũng là một ký ức Tết quen thuộc của nhiều gia đình.
Lá mùi tắm Tết khác rau mùi ăn thế nào?
Lá mùi dùng để tắm thường là cây mùi già đã ra hoa kết hạt, thân cao, mùi thơm nồng hơn rau mùi non dùng để ăn. Người ta phơi khô hoặc dùng tươi, đun sôi lấy nước.
Giấc mơ rõ như thật thường xảy ra khi nào?
Giấc mơ rõ nét thường đến trong giai đoạn ngủ mơ, nhất là khi người ta đang lo lắng hay mong mỏi điều gì. Thuốc giảm đau và tình trạng mệt mỏi sau phẫu thuật cũng có thể làm giấc mơ sống động hơn.
Người bệnh nằm viện dịp Tết cần được quan tâm thế nào?
Người bệnh dịp lễ Tết thường buồn và lo lắng vì xa nhà. Người nhà nên ở bên, kể chuyện nhà, mang những thứ quen thuộc như ảnh, đồ ăn được phép, giữ những nghi thức nhỏ để họ thấy Tết vẫn đến. Chế độ ăn uống phải theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vì sao truyện ma nhưng không có người chết vẫn hấp dẫn?
Không phải truyện ma nào cũng cần cái chết. Những truyện về hồn người sống đi xa, về tình thân vượt qua khoảng cách, tạo cảm giác kỳ lạ nhưng ấm áp, và nhiều truyện dân gian châu Á cũng có kiểu chuyện như vậy.
