Bà cụ ngủ tựa vào vai Thảo suốt tám ga, nhẹ như một chiếc lá, rồi tới ga cuối bà mở mắt, cảm ơn, và bước xuống một sân ga còn chăng dây rào, nơi chưa từng có chuyến tàu nào dừng lại.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, tuyến tàu, nhà ga và các nhân vật đều do mình nghĩ ra, không gắn với tuyến tàu thật nào. Đây là một truyện ma hiền, hợp để nghe trên chính chuyến xe đưa bạn về nhà tối nay.
Chuyến tàu cuối của ca tối
Thảo làm điều dưỡng ở một phòng khám tư, ca tối kết thúc lúc mười giờ rưỡi. Từ ngày tuyến tàu điện trên cao chạy, cô bỏ xe máy, đi tàu cho đỡ mệt. Chuyến cuối rời ga gần phòng khám lúc mười một giờ kém năm, cô chỉ cần đi bộ thật nhanh là kịp.
Chuyến tàu cuối ngày bao giờ cũng vắng. Vài người công nhân ngủ gà gật, một cậu sinh viên đeo tai nghe, một cặp đôi thì thầm ở cuối toa. Thảo thích cái vắng ấy. Cả ngày nghe người bệnh than thở, đo huyết áp, tiêm thuốc, cô chỉ muốn ngồi yên nhìn thành phố trôi qua ô kính, những mái nhà, những biển quảng cáo, những ô cửa sổ sáng đèn của người lạ.
Tuyến tàu của cô có mười hai ga. Ga thứ mười một chưa khai trương, nghe nói vì vướng mặt bằng. Tàu chạy qua đó không dừng, chỉ giảm tốc một chút. Sân ga ấy quây rào tôn, ánh đèn công trình vàng vọt, những chiếc ghế chờ còn bọc ni lông.
Một tối cuối thu, trời lất phất mưa, Thảo lên chuyến cuối như mọi khi. Toa của cô chỉ có hai người. Cô, và một bà cụ ngồi ở ghế bên cạnh.
Bà cụ mặc áo bà ba nâu
Bà cụ nhỏ người, tóc bạc búi gọn, mặc áo bà ba màu nâu đã sờn, tay ôm một chiếc làn mây có phủ khăn. Bà ngồi thẳng lưng, mắt nhìn ra cửa sổ như đứa trẻ lần đầu đi tàu. Thảo mỉm cười chào. Bà cười lại, móm mém, bảo đi tàu này sướng nhỉ cháu, cao như chim bay.
Được hai ga, bà cụ bắt đầu gật gù. Đầu bà nghiêng dần, nghiêng dần, rồi tựa hẳn vào vai Thảo. Cô định đánh thức, nhưng nhìn gương mặt bà ngủ, nhăn nheo mà bình yên, cô lại thôi. Ông bà nội cô ở quê, lâu lắm cô chưa về thăm.
Lạ một điều là bà nhẹ quá. Thảo từng đỡ bao nhiêu người bệnh, cô biết sức nặng của một cái đầu người. Bà cụ thì như không có sức nặng, chỉ có một hơi ấm mỏng, và mùi lá trầu thoang thoảng, mùi của những bà cụ ngày xưa.
Tàu qua ga thứ năm, thứ sáu, thứ bảy. Không ai lên toa. Đèn trong toa bỗng chập chờn một lúc, rồi sáng lại. Thảo nhìn ra ô kính tối, thấy bóng mình ngồi đó, một mình. Cô quay sang. Bà cụ vẫn tựa vai cô ngủ ngon lành.
Ô kính không phản chiếu bà
Thảo nhìn lại vào ô kính, tim bắt đầu đập nhanh. Trong bóng phản chiếu, vai cô trống trơn, chiếc ghế bên cạnh trống trơn. Vậy mà vai cô vẫn đang có một hơi ấm tựa vào, vẫn có mùi trầu, vẫn có tiếng thở rất khẽ.
Cô không dám cử động. Cô là điều dưỡng, cô đã thấy nhiều điều, đã thức nhiều đêm, cô tự nhủ chắc mình mệt quá. Cô nhắm mắt lại, đếm nhịp thở như vẫn dạy người bệnh. Bà cụ cựa mình, lẩm bẩm trong mơ một câu gì như: sắp tới chưa con.
Thảo nghe mình trả lời, giọng run run: sắp tới rồi bà. Cô không biết bà muốn tới đâu. Cô chỉ biết đó là câu người ta vẫn trả lời người già.
Tàu qua ga thứ chín, thứ mười. Rồi loa trong toa vang lên, giọng nữ đều đều quen thuộc, nhưng câu thông báo thì lạ: ga tiếp theo, ga mười một. Tàu sẽ dừng. Xin quý khách chú ý.
Sân ga còn bọc ni lông
Tàu giảm tốc, rồi dừng hẳn. Cửa toa trượt mở. Bên ngoài là sân ga chưa khai trương, nhưng không còn rào tôn. Đèn sân ga sáng trắng. Những chiếc ghế chờ vẫn còn bọc ni lông, gió thổi lật phật. Không có ai ở đó.
Bà cụ mở mắt, ngồi thẳng dậy, sửa lại búi tóc. Bà quay sang Thảo, nắm lấy tay cô. Bàn tay bà mát và khô, như lá khô. Bà bảo cảm ơn cháu cho bà tựa, cả đời bà chưa ngủ ngon như thế. Ga này gần nhà bà, ngày xưa ngay chỗ này là xóm bà ở, có cây gạo đầu ngõ, giờ người ta làm nhà ga, bà đợi mãi họ mới mở cửa cho bà về.
Rồi bà xách chiếc làn mây, bước xuống. Bà đi chậm rãi dọc sân ga, không ngoái lại. Tới cuối sân ga, chỗ ánh đèn không chiếu tới, bà bước vào bóng tối và không bước ra nữa.
Cửa toa đóng lại. Tàu chạy tiếp. Loa thông báo: ga tiếp theo, ga cuối. Thảo ngồi im, tay vẫn còn cảm giác mát lạnh của bàn tay bà. Trên ghế bên cạnh, có một miếng trầu têm cánh phượng, gói trong một mảnh lá chuối.
Cây gạo đầu ngõ
Sáng hôm sau, Thảo hỏi một bác bảo vệ ở nhà ga cuối, người đã làm ở đây từ ngày tuyến tàu còn chạy thử. Cô hỏi đêm qua tàu có dừng ở ga mười một không. Bác cười, bảo ga ấy còn quây rào, tàu nào dừng được. Rồi bác chép miệng kể, chỗ ga ấy ngày trước là một xóm nhỏ, giải toả làm nhà ga, có một cây gạo cổ thụ phải chặt. Người trong xóm chuyển đi hết, có một bà cụ không chịu đi, cứ ở lại tới lúc mất.
Thảo đứng lặng rất lâu. Chiều hôm ấy cô xin nghỉ phép, mua vé xe về quê thăm ông bà nội, lần đầu tiên sau hai năm.
Mấy tháng sau, ga mười một khai trương. Người ta trồng một cây gạo non ở quảng trường trước nhà ga, có tấm bia nhỏ ghi rằng nơi đây từng là một xóm cũ. Thảo xuống ga ấy vào một sáng tháng ba, khi cây gạo non vừa trổ những bông hoa đỏ đầu tiên.
Cô đặt dưới gốc cây miếng trầu têm cánh phượng mà mình tự têm, vụng về, cánh phượng xiêu vẹo. Gió thổi qua, những bông gạo đỏ rung rinh. Và trong một khoảnh khắc, cô thấy trên vai mình nhẹ đi, như có ai vừa nhấc đầu dậy sau một giấc ngủ dài.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngồi trên xe lại dễ buồn ngủ?
Chuyển động đều, tiếng máy đều và sự rung nhẹ có tác dụng ru ngủ, nhất là khi cơ thể đã mệt sau một ngày làm việc. Không khí trong toa ấm và ít ánh sáng ban đêm cũng khiến người ta dễ thiếp đi.
Tục têm trầu cánh phượng có ý nghĩa gì?
Miếng trầu têm cánh phượng là cách têm trầu cầu kỳ của người Việt xưa, dùng để mời khách, trong cưới hỏi và lễ tết. Miếng trầu là đầu câu chuyện, tượng trưng cho tình nghĩa và sự gắn bó.
Vì sao cây gạo hay xuất hiện trong truyện ma Việt?
Trong văn hoá dân gian miền Bắc, cây gạo cổ thụ thường mọc ở đầu làng, bến nước, gắn với nhiều lời đồn về ma quỷ trú ngụ. Cây to, tán rộng, đứng một mình nơi vắng nên dễ gợi cảm giác bí ẩn.
Vì sao người già hay luyến tiếc nơi ở cũ?
Nơi ở cũ chứa đựng ký ức cả đời, các mối quan hệ hàng xóm và cảm giác thuộc về. Chuyển đi ở tuổi già nghĩa là rời bỏ những điều quen thuộc, nên nhiều người rất khó thích nghi.
Vì sao bóng phản chiếu trong kính tàu đêm hay gợi sợ hãi?
Ban đêm bên ngoài tối, kính toa tàu trở thành gương, nhưng hình phản chiếu mờ và chồng lên cảnh bên ngoài. Bộ não dễ nhìn nhầm hoặc bỏ sót chi tiết, tạo nên những cảm giác bất an.
