Robot hút bụi chạy thẳng qua hành lang, rồi dừng phắt lại giữa chừng, lùi ra, lượn một vòng tròn rất cẩn thận quanh một khoảng sàn trống trơn, như đang tránh một thứ gì đó nằm ngủ ở đấy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, đôi vợ chồng, căn hộ và chiếc robot đều do mình nghĩ ra. Tập này rợn ít thôi, có khi nghe xong bạn còn thấy dễ thương, nhưng thôi, cứ nghe đã.
Thành viên mới tên Bi
Duy và Trang mua lại một căn hộ cũ ở tầng hai một khu chung cư thấp tầng, nhiều cây xanh. Chủ cũ là một bà cụ dọn sang ở với con gái, để lại căn nhà sạch bong, sàn gỗ bóng loáng, chỉ có mấy vết cào nhỏ ở chân ghế sô pha.
Hai vợ chồng đi làm cả ngày, về nhà mệt rã rời, nên việc đầu tiên là sắm một chiếc robot hút bụi. Trang đặt tên nó là Bi. Bi chạy lúc hai giờ sáng, khi hai vợ chồng đã ngủ, sáng ra sàn sạch tinh tươm, ứng dụng trên điện thoại hiện bản đồ căn hộ và đường Bi đã đi.
Tuần đầu, Bi làm việc chăm chỉ. Tuần thứ hai, Duy mở bản đồ ra xem, thấy một điều kỳ cục. Giữa hành lang, có một chấm đỏ nhỏ, ứng dụng đánh dấu là vật cản. Đường đi của Bi lượn vòng quanh chấm ấy, không chạm vào.
Duy ra hành lang xem. Sàn gỗ trống trơn. Không giày dép, không dây điện, không đồ chơi. Anh nghĩ chắc cảm biến của Bi bị bụi, lau sạch, bảo vợ máy móc ấy mà.
Vật cản biết đổi chỗ
Đêm sau, chấm đỏ không còn ở hành lang. Nó nằm ở bậu cửa sổ phòng khách, chỗ có vệt nắng chiều. Đêm sau nữa, nó ở góc bếp, sát tủ lạnh. Đêm sau nữa, nó nằm trên tấm thảm cạnh ghế sô pha.
Bi không bao giờ chạm vào nó. Nó lượn vòng, dừng lại, lùi ra, rồi lượn vòng lần nữa, như một người lịch sự đi vòng qua ai đó đang ngủ trên sàn. Có đêm Bi dừng lại lâu tới năm phút, đứng im ngay cạnh chấm đỏ, rồi mới đi tiếp.
Trang bắt đầu thấy rờn rợn. Cô đọc diễn đàn, người ta bảo robot đôi khi nhận nhầm vệt nắng, vết bẩn, hay chênh lệch nhiệt là vật cản. Nhưng nắng thì làm gì có lúc hai giờ sáng, và vệt nào lại biết tự đổi chỗ mỗi đêm.
Rồi một sáng, Duy phát hiện trên tấm thảm cạnh sô pha, đúng chỗ chấm đỏ đêm qua, có một vết lõm tròn nhỏ, như ai đặt một chiếc gối nhỏ lên đấy, và vài sợi lông ngắn màu cam.
Ảnh chụp vật cản
Bi có một tính năng mà hai vợ chồng chưa từng để ý: khi gặp vật cản lạ, nó chụp một tấm ảnh bằng camera trước để người dùng xem đó là gì, có phải dọn đi không. Trang mở mục ấy ra. Mười mấy tấm ảnh, chụp lúc hai giờ sáng ở khắp các góc nhà.
Phần lớn tấm ảnh chỉ có sàn gỗ tối. Nhưng có vài tấm, ở mép khung hình, thấy lờ mờ một vệt cam, như một cái đuôi xù đang vẫy, chụp nhoè vì chuyển động. Tấm rõ nhất chụp ở bậu cửa sổ, ánh đèn đường hắt vào, thấy hai đốm sáng nhỏ màu xanh lá, cao chừng một gang tay từ mặt sàn. Như hai con mắt.
Trang hét lên một tiếng. Duy chạy vào, xem xong thì cười ngất. Anh bảo trông như mắt mèo. Rồi anh ngừng cười, vì cả hai cùng nhớ ra nhà mình không nuôi mèo, và cửa sổ tầng hai có lưới chắn.
Đêm ấy, hai vợ chồng thức canh. Hai giờ, Bi rời đế sạc, chạy ra hành lang. Họ nhìn theo từ cửa phòng. Bi dừng lại giữa hành lang, lùi ra, lượn vòng. Ở chỗ nó lượn vòng, không có gì cả. Nhưng Trang nghe thấy, rất rõ, một tiếng gừ gừ khe khẽ.
Con mèo của bà cụ
Hôm sau, Trang nhắn tin cho con gái bà cụ chủ cũ, hỏi khéo ngày trước nhà có nuôi con gì không. Người con gái trả lời ngay, kèm một tràng ảnh. Một con mèo mướp màu cam, béo tròn, mắt xanh lá, nằm trên bậu cửa sổ, nằm cạnh tủ lạnh, nằm trên tấm thảm cạnh sô pha.
Con mèo tên là Mướp, sống với bà cụ mười tám năm. Nó mất vì già, ngay trước khi bà dọn đi. Người con gái kể con Mướp có một sở thích kỳ quặc: nó rất thích nằm giữa lối đi, ai đi qua cũng phải bước vòng, bà cụ thương nó nên dặn cả nhà đi đứng nhẹ nhàng mà tránh.
Trang đọc xong, quay sang nhìn Bi đang nằm ngoan trên đế sạc. Cô bỗng hiểu. Bi không hỏng. Bi chỉ đang làm đúng việc mà cả nhà bà cụ đã làm suốt mười tám năm: đi vòng qua một con mèo già đang nằm ngủ giữa lối đi.
Duy bảo hay là gọi thợ đến cài lại cảm biến. Trang lắc đầu. Cô bảo cứ để vậy đi anh, nhà mình có thêm thành viên mà không tốn hạt mèo.
Chiếc gối nhỏ trên bậu cửa
Từ đó, hai vợ chồng quen dần với chấm đỏ trên bản đồ mỗi sáng. Sáng nào Trang cũng mở ứng dụng ra xem hôm qua Mướp nằm ở đâu, như xem dự báo thời tiết. Ngày nắng thì bậu cửa sổ. Ngày lạnh thì góc tủ lạnh, chỗ hơi máy toả ra ấm. Ngày mưa thì tấm thảm.
Trang may một chiếc gối nhỏ bằng vải bông, đặt lên bậu cửa sổ. Sáng hôm sau, gối có một vết lõm tròn và vài sợi lông cam. Duy chụp ảnh gửi cho con gái bà cụ. Bà cụ xem xong, nhắn lại qua tay con gái, chỉ một câu: vậy là nó có chỗ nằm rồi.
Hai năm sau, Trang mang thai. Một sáng, cô mở ứng dụng, thấy đêm qua chấm đỏ không nằm ở bậu cửa, không ở tủ lạnh, mà ở ngay trên giường, cạnh chỗ cô ngủ, sát bên bụng cô. Bi lượn vòng quanh giường cả chục lần, rồi đứng im ở đó tới sáng như canh gác.
Duy bảo chắc Mướp biết nhà sắp có em bé. Trang cười, xoa bụng. Đêm ấy, giữa lúc ngủ, cô cảm thấy rất rõ một sức nặng nhỏ, ấm áp, nằm cuộn tròn bên cạnh, và tiếng gừ gừ đều đều như một bài hát ru.
Câu hỏi thường gặp
Robot hút bụi nhận biết vật cản như thế nào?
Robot dùng các cảm biến như tia hồng ngoại, cảm biến va chạm, cảm biến laser hoặc camera để dò vật cản và vẽ bản đồ phòng. Ánh sáng phản chiếu, bề mặt bóng, bậc chênh hoặc vết bẩn sẫm màu đôi khi bị nhận nhầm thành vật cản.
Vì sao robot hút bụi có lúc đứng im hoặc chạy vòng lặp?
Khi cảm biến bị bụi, bánh xe vướng tóc hoặc bản đồ lưu trong máy bị lỗi, robot có thể lúng túng, chạy vòng tròn hay dừng lại. Vệ sinh cảm biến và cập nhật phần mềm thường khắc phục được.
Vì sao mèo hay thích nằm giữa lối đi?
Mèo chọn chỗ nằm theo độ ấm, độ an toàn và tầm quan sát. Lối đi giúp chúng theo dõi mọi người qua lại, và nhiều con mèo thích ở gần chủ nên chọn đúng chỗ chủ hay đi.
Vì sao truyện ma về thú cưng thường dễ thương hơn đáng sợ?
Thú cưng gắn với tình cảm vô điều kiện, nên khi chúng trở về trong truyện, người nghe cảm nhận sự gắn bó hơn là đe doạ. Nhiều nền văn hoá cũng có truyện kể về con vật trung thành canh giữ nhà sau khi đã mất.
Có nên để robot hút bụi chạy khi nhà có thú cưng không?
Được, nhưng nên dọn bớt đồ nhỏ, dây điện và để ý chất thải của thú cưng trên sàn để robot không kéo lê khắp nhà. Một số thú cưng sợ tiếng robot, nên cho chúng làm quen từ từ.
