Ông lão gầy nhom chen vô đám đông nhanh như con sóc, giựt được nguyên bọc bánh trái to nhất mâm, rồi quay ra dúi hết vô tay mình, cười móm mém, nói phần ông năm nay có người cúng rồi.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, con hẻm và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Người kể là một anh giao hàng ở một thành phố phía Nam, và anh xưng mình.
Chiều mười sáu tháng bảy
Năm đó mình hai mươi bốn tuổi, chạy giao hàng được hai năm. Tháng bảy mưa dầm, đơn nhiều, chạy từ sáng tới khuya. Chiều mười sáu, mình chạy vô một con hẻm nhỏ giao gói hàng cho tiệm tạp hoá đầu hẻm.
Trước tiệm, bà chủ bày một mâm cúng cô hồn trên cái bàn nhỏ. Có bánh, kẹo, trái cây, bỏng gạo, mấy gói xôi, mấy xấp tiền lẻ, nhang cắm trong lon sữa bò. Xung quanh đã có chục người đứng chờ, con nít, mấy cô bán vé số, mấy ông xe ôm.
Ở quê mình không có tục này. Lần đầu thấy, mình đứng ngó. Bà chủ khấn xong, quay ra cười, hô một tiếng: giựt đi bà con. Cả đám ùa vô. Tiếng cười, tiếng la, bánh kẹo bay tứ tung.
Mình đứng ngoài, tay còn cầm gói hàng, chân còn gác trên xe. Tới khi mình hoàn hồn thì mâm đã sạch trơn. Mình cười trừ, định quay đi.
Ông lão áo bà ba xám
Đúng lúc đó có một ông lão chen ra từ đám đông. Ông gầy nhom, mặc áo bà ba xám bạc màu, đội cái nón vải sờn vành, chân mang dép râu. Tay ông ôm một bọc nilon to, căng phồng, trong có nải chuối, chùm nho, mấy gói xôi, bánh in, kẹo dừa.
Mình không thấy ông chen vô lúc nào. Ông đi thẳng tới chỗ mình, dúi cả bọc vô tay mình, cười móm mém. Ông nói con cầm đi, chạy mưa cả ngày cực rồi, phần ông năm nay có người cúng rồi.
Mình lúng túng, đẩy lại, nói ông lấy đi, con không cần đâu. Ông lắc đầu, chỉ với tay rút một cây nhang còn cháy dở trong lon sữa bò, cầm trên tay như cầm một điếu thuốc. Ông nói ông lấy cây này là đủ rồi.
Rồi ông quay lưng, đi vô cuối hẻm, bước thong thả, khói nhang vẽ một sợi trắng mỏng trên đầu. Mình đứng ôm bọc đồ cúng, ngó theo. Bà chủ tiệm tạp hoá ngó mình, hỏi con đứng cười một mình cái gì vậy.
Không ai thấy ông
Mình hỏi bà chủ ông lão áo bà ba xám ở nhà nào trong hẻm. Bà ngó ra phía cuối hẻm, nhíu mày, hỏi ông nào. Mình tả. Bà nói hồi nãy có ai mặc áo bà ba đâu, toàn con nít với mấy cô vé số.
Mình quay sang hỏi một thằng nhỏ còn đứng lượm kẹo. Nó nói nó thấy anh đứng một mình, rồi tự nhiên trên tay có bọc đồ. Nó còn tưởng anh giựt giỏi.
Mình chạy xe chầm chậm vô cuối hẻm. Hẻm cụt, chỉ có mấy căn nhà cũ, cửa sắt kéo. Không có ông lão nào. Trời bắt đầu mưa lắc rắc. Mình đứng dưới mái hiên một hồi, rồi đi giao tiếp những đơn còn lại.
Bọc đồ cúng mình treo ở móc xe cả buổi tối. Chạy tới đâu cũng nghe mùi nhang thoang thoảng theo, dù mình đã ra tới đường lớn, xe cộ ồn ào, khói xe mù mịt.
Đơn hàng cuối hẻm
Gần mười giờ đêm, ứng dụng nổ một đơn cuối ngày. Một bó nhang trầm và một hộp bánh in, giao tới đúng con hẻm hồi chiều, căn nhà sát cuối. Mình hơi rợn, nhưng vẫn nhận.
Người mở cửa là một bà cụ tóc bạc trắng, lưng còng. Bà mời mình vô nhà đứng trú mưa, rót cho ly trà đá. Trong nhà có cái bàn thờ nhỏ, nhang đèn sáng, trên đó có một tấm ảnh chân dung.
Mình ngó tấm ảnh và đứng chết trân. Ông lão áo bà ba xám, nón vải sờn vành, cười móm mém. Bà cụ thấy mình ngó, nói đó là ông nhà bà, mất hồi đầu năm, năm nay là rằm tháng bảy đầu tiên bà cúng cho ông.
Mình không biết mở miệng sao. Mình chỉ đưa bọc đồ cúng ra, kể lại chuyện hồi chiều. Bà cụ nghe tới đâu, nước mắt chảy tới đó, mà miệng thì cười.
Thói quen của ông
Bà kể, sinh thời năm nào ông cũng đi giựt cô hồn khắp mấy con hẻm quanh đây. Ông nhanh tay lắm, già rồi mà con nít không giành lại. Giựt được bao nhiêu ông đem chia hết, cho đứa nhỏ nhà nghèo, cho cô bán vé số, cho mấy đứa chạy xe ngoài mưa. Ông nói người sống còn đói thì ông ăn sao được.
Năm nay ông mất, bà buồn quá không định cúng. Rồi chiều nay bà ráng làm một mâm nhỏ, đặt lên bàn thờ cho ông, khấn ông năm nay có người cúng rồi, ông đừng đi giựt nữa.
Bà nói chắc ông nghe, mà ông không chịu ngồi yên. Ông vẫn đi giựt, giựt rồi đem cho. Chỉ là năm nay ông chỉ lấy cho ông một cây nhang thôi. Bà cười, nói cái ông này cả đời vậy đó.
Mình thắp ba cây nhang cho ông. Mình xin bà để lại bọc đồ cúng trên bàn thờ, bà không chịu, nói ông đã cho thì con cầm. Ra về, mình ngó lên lon nhang trên bàn thờ. Giữa mấy cây nhang mới thắp, có một cây cháy dở, đầu nhang đã tắt từ lâu, đúng chiều dài cây nhang ông cầm hồi chiều. Từ đó, rằm tháng bảy nào mình cũng mua một bọc đồ cúng, đứng đầu hẻm, đợi đứa nào chậm chân nhất.
Câu hỏi thường gặp
Tục giựt cô hồn là gì?
Giựt cô hồn là tục phổ biến ở miền Nam vào tháng bảy âm lịch. Sau khi cúng cô hồn trước nhà hay trước tiệm, chủ nhà để người qua đường, trẻ em, người khó khăn giựt lấy đồ cúng như bánh kẹo, trái cây, tiền lẻ. Nhiều người tin đồ cúng được giựt nhanh và vui là điềm tốt cho việc làm ăn.
Đi giựt cô hồn cần lưu ý gì cho an toàn?
Không nên chen lấn, xô đẩy mạnh, nhất là khi có trẻ nhỏ và người già. Nên đứng xa lòng đường để tránh xe cộ, không tranh giành tới mức cãi cọ. Người cúng nên bày mâm ở chỗ rộng, thoáng, không lấn ra đường xe chạy.
Vì sao tháng bảy âm lịch được gọi là tháng cô hồn?
Theo tín ngưỡng dân gian, từ đầu tháng bảy các vong linh không nơi nương tựa được về dương gian, tới cuối tháng mới trở về. Vì vậy tháng này người ta cúng cô hồn và kiêng một số việc lớn. Đây là quan niệm dân gian, mỗi vùng giữ ở mức khác nhau.
Vì sao đốt nhang quan trọng trong việc cúng?
Trong quan niệm dân gian, khói nhang là cầu nối giữa người sống với tổ tiên và người đã khuất, thắp nhang là cách bày tỏ lòng thành và sự tưởng nhớ. Nên dùng nhang có nguồn gốc rõ ràng, thắp ở nơi thoáng khí để tránh hít nhiều khói.
Vì sao một hành động tử tế dễ lan sang người khác?
Khi được giúp đỡ, con người thường muốn đáp lại, không chỉ với người đã giúp mình mà với cả người khác. Một việc tốt nhỏ vì thế có thể truyền qua nhiều người. Truyện này kể đúng cái vòng ấy, chỉ là người khởi đầu đã không còn.
