Leng keng, leng keng. Tiếng chuông ấy vang lên ở nhà chờ xe buýt lúc mười một giờ rưỡi đêm, trên một con phố đã không còn đường ray từ mấy chục năm nay.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Đây là truyện hư cấu, con phố, nhà chờ và hai con người trong truyện đều do mình tưởng tượng. Có một chi tiết là thật, mình nói luôn để bạn khỏi băn khoăn: ở nước mình, từng có những thành phố có tàu điện leng keng chạy giữa phố. Còn lại, cứ coi như một giấc mơ.
Chuyến xe buýt cuối cùng đã đi mất
Tùng là sinh viên năm ba, tối nào cũng đi làm thêm ở một quán ăn tới mười một giờ. Từ quán về phòng trọ phải đi hai tuyến xe buýt, và tuyến thứ hai có chuyến cuối lúc mười một giờ hai mươi. Tháng đầu, cậu lỡ chuyến ấy tới bốn lần.
Lỡ xe thì đi bộ, chừng bốn cây số. Nhưng trước khi đi, Tùng có thói quen ngồi nghỉ ở nhà chờ một lúc, mở điện thoại xem có ai nhắn gì không, uống nốt chai nước.
Nhà chờ ấy nằm trên một đại lộ cũ, hai hàng cây sấu già, vỉa hè rộng, ban ngày ồn ào nhưng sau mười một giờ thì vắng tanh. Mái che bằng kính, băng ghế inox lạnh buốt, tấm biển lộ trình dán trên vách đã bạc màu.
Lần thứ ba lỡ xe, Tùng thấy trên băng ghế đã có người ngồi. Một ông cụ đội mũ nồi, mặc áo khoác dạ cũ, hai tay đặt trên đầu gậy, mắt nhìn đăm đăm về cuối phố.
Ông cụ không đợi xe buýt
Tùng ngồi xuống đầu kia băng ghế, lễ phép bảo: ông ơi, chuyến cuối đi rồi ông ạ. Ông cụ quay sang, cười hiền, bảo ông biết, ông có đợi xe buýt đâu. Ông đợi tàu điện.
Tùng tưởng mình nghe nhầm. Cậu nhìn xuống lòng đường, chỉ có nhựa đường phẳng lì và vạch sơn trắng. Ông cụ chỉ tay về phía giữa đường, bảo ngày trước đường ray chạy ở đấy, hai thanh thép sáng loáng, chiều chiều trẻ con ra đặt nắp chai lên cho tàu cán bẹp.
Ông kể tàu chạy chậm lắm, chậm tới mức người ta nhảy lên nhảy xuống khi tàu đang đi. Toa gỗ sơn màu đỏ sẫm, ghế băng dọc hai bên, cửa sổ không có kính, mùa đông gió lùa lạnh cóng. Bác lái tàu cứ tới ngã tư là dậm chân vào cái chuông, leng keng, leng keng.
Tùng ngồi nghe tới gần mười hai giờ. Khi cậu đứng dậy chào để đi bộ về, ông cụ vẫn ngồi đó, mắt nhìn về cuối phố.
Những đêm ngồi nghe chuyện phố cũ
Từ đó, Tùng không còn vội cho kịp chuyến xe cuối. Có đêm cậu cố tình ra muộn mấy phút. Ông cụ lúc nào cũng ở đó, cùng chiếc mũ nồi, cùng cây gậy, cùng ánh mắt nhìn về một hướng.
Ông kể về con phố ấy hồi xưa. Chỗ cái cửa hàng điện thoại bây giờ từng là hiệu kem, kem que đựng trong thùng gỗ bọc chăn bông. Chỗ ngân hàng kia từng là rạp hát, đêm nào cũng có người đứng chờ mua vé. Còn ở góc ngã tư, có một cô bán hoa sữa, chiều nào cũng đứng chờ chuyến tàu cuối để về nhà.
Tùng hỏi ông đợi ai. Ông cụ im lặng rất lâu. Rồi ông bảo hồi trẻ ông hẹn một người, hẹn gặp ở chuyến tàu cuối cùng của một đêm cuối năm, để cùng đi về. Ông lỡ hẹn vì một việc không đáng gì. Đêm sau ông ra, cô ấy không ra nữa. Từ đó ông đợi.
Tùng không biết nói gì. Cậu chỉ ngồi im bên cạnh ông, nghe tiếng lá sấu rơi lộp độp trên mái kính, cho tới khi ông bảo: thôi, về đi con, kẻo muộn.
Mùi hoa sữa ở góc ngã tư
Mấy đêm sau, Tùng để ý một điều. Cứ khi ông cụ kể về cô bán hoa, gió lại mang tới một mùi hoa sữa nồng nàn, dù dọc con phố ấy không có cây hoa sữa nào, chỉ toàn sấu.
Cậu hỏi ông có phải người ông hẹn là cô bán hoa ấy không. Ông cụ không trả lời, chỉ khẽ gật đầu, rồi lấy tay áo lau mắt, bảo gió hôm nay to quá.
Tùng về tìm đọc mấy trang viết cũ về con phố. Người ta kể đúng là có một thời tàu điện chạy qua đây, có hiệu kem, có rạp hát. Nhưng không ai nhắc tới một cô bán hoa sữa, cũng không ai nhắc tới một ông cụ đội mũ nồi.
Cậu không kể với ông những gì mình đọc được. Cậu chỉ thấy mỗi đêm ngồi ở nhà chờ, mình nghe thêm được một mảnh của thành phố mà sách vở không ghi lại.
Tiếng chuông leng keng lúc nửa đêm
Đêm cuối năm ấy trời rét đậm. Tùng tan làm, chạy ra nhà chờ với hai cốc trà gừng nóng. Ông cụ đã ngồi đó, nhưng lần này ông không nhìn về cuối phố. Ông nhìn Tùng, mỉm cười, bảo đêm nay tàu về.
Tùng chưa kịp hỏi thì nghe thấy. Leng keng, leng keng. Từ cuối phố vọng lại tiếng chuông, tiếng bánh sắt nghiến trên ray ken két, và một vệt sáng vàng ấm đang tiến lại gần dưới hàng sấu. Cậu nhìn xuống lòng đường. Vẫn là nhựa đường phẳng lì. Nhưng âm thanh thì ngày một rõ, rõ tới mức cậu cảm thấy mặt đất rung nhẹ dưới chân.
Gió thổi tạt một vệt sương qua mắt. Cậu dụi mắt. Khi mở ra, băng ghế bên cạnh trống không. Cốc trà gừng cậu đưa ông vẫn còn đặt trên ghế, hơi nóng bốc lên thành sợi mảnh. Tiếng chuông xa dần về phía cuối phố, rồi tắt.
Bên cạnh cốc trà có một tấm vé giấy mỏng màu vàng, nhỏ hơn bao diêm, góc đã sờn, mực in đã phai không còn đọc được. Tùng giữ nó trong ví tới tận bây giờ. Cậu bảo, nếu một đêm nào đó cậu lỡ hẹn với ai, cậu sẽ lấy tấm vé ra nhìn, rồi đi tìm người ta ngay, không đợi tới đêm sau.
Câu hỏi thường gặp
Tàu điện leng keng ngày xưa ở nước mình là loại tàu gì?
Đó là tàu điện chạy trên đường ray đặt giữa phố, lấy điện từ dây treo phía trên, chạy chậm và dừng nhiều điểm. Người ta gọi là leng keng vì tiếng chuông báo hiệu của tàu. Loại tàu này từng chạy ở một số đô thị rồi ngừng hoạt động khi thành phố đổi mới giao thông.
Vì sao những con phố cũ lúc đêm dễ gợi cảm giác hoài niệm?
Ban đêm bớt người, bớt xe, nên kiến trúc cũ, hàng cây và âm thanh nhỏ hiện rõ hơn. Trong không khí yên tĩnh ấy, ký ức và những câu chuyện mình từng nghe dễ trỗi dậy, khiến nơi chốn như có thêm một lớp thời gian.
Vì sao người ta hay nghe thấy những âm thanh không có thật khi mệt?
Khi thiếu ngủ hoặc căng thẳng, não dễ diễn giải sai các tiếng động mơ hồ như gió, xe chạy xa, cửa sắt rung. Âm thanh quen thuộc trong ký ức, nhất là những tiếng mình đang nghĩ tới, càng dễ được nghe ra.
Vì sao truyện ma thường có nhân vật đợi chờ mãi một người?
Lời hẹn dang dở là nỗi tiếc nuối rất con người, ai cũng từng có. Truyện ma dùng hình ảnh người đợi mãi để nói về điều chưa trọn, và vì thế nó gây xúc động nhiều hơn là gây sợ.
Đi bộ một mình ban đêm trong thành phố cần chú ý gì?
Nên chọn đường lớn có đèn sáng, báo cho người thân lộ trình và giờ về, giữ điện thoại có pin. Tránh đeo tai nghe quá to để vẫn nghe được xe cộ xung quanh.
