Đêm trước cơn bão, trên mái ngói nhà mẹ mình có tiếng bước chân, chậm, chắc, dừng lại sau mỗi bảy bước, đúng y nhịp của một người đã nằm ngoài nghĩa trang làng ba năm nay.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, mình kể bằng giọng của nhân vật xưng mình cho gần. Căn nhà, ngôi làng và gia đình trong truyện đều do mình đặt ra.
Mùa bão đầu tiên không có bố
Nhà mình ở một làng ven biển miền Trung, nhà ba gian mái ngói âm dương, ông nội làm từ hồi mình chưa đẻ. Mùa bão nào bố mình cũng trèo lên mái, chèn gạch, dằn bao cát, chằng dây từ kèo xuống cọc tre. Bố làm từ trưa tới chiều, không cho ai lên cùng, chỉ cho mình đứng dưới đưa đồ.
Bố có một thói quen lạ. Đi trên mái, cứ bảy bước bố lại dừng, ngồi xổm xuống, gõ nhẹ vào ngói bằng cán búa, nghe tiếng rồi mới đi tiếp. Bố bảo ngói lành kêu trong, ngói nứt kêu đục, gõ là biết chỗ nào gió sẽ lật.
Bố mất ba năm trước, sau một trận ốm dài. Hai mùa bão vừa rồi trời thương, bão đi chệch. Năm nay thì không. Đài báo bão mạnh, đổ bộ thẳng vào vùng mình, gió giật rất lớn.
Mình làm ở thành phố, xin nghỉ về với mẹ. Về tới nhà đã tối mịt, trời đứng gió, oi tới mức con chó nằm thè lưỡi dưới gầm phản. Mẹ bảo mai hãy lên mái, giờ tối rồi, ngã thì khổ.
Bảy bước rồi dừng
Gần nửa đêm, mình nằm ở gian giữa, mở mắt nhìn lên xà nhà. Trên mái có tiếng lạo xạo. Mình nghĩ là mèo. Nhưng tiếng ấy không nhảy nhót như mèo. Nó đi. Từng bước chậm, đè nặng xuống ngói, ngói kêu cạch cạch dưới bàn chân.
Mình đếm. Một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy. Dừng. Rồi cộc, cộc, hai tiếng gõ nhẹ. Rồi lại bảy bước.
Mình nằm cứng đờ, mồ hôi túa ra dù trời đã bắt đầu có gió. Ở gian bên, mẹ mình trở mình, rồi mình nghe mẹ nói khẽ, như nói một mình: ông lên đấy à.
Mình không dám ra sân soi đèn. Mình nằm nghe tiếng bước chân đi hết mái trước, vòng qua mái sau, bảy bước một, cho tới gần ba giờ sáng thì tiếng gõ cuối cùng vang lên ở đúng góc mái phía biển, rồi im.
Những viên ngói đã được chèn
Sáng ra, gió đã nổi, mây xám vần vũ, dừa ngoài ngõ ngả nghiêng. Mình bắc thang trèo lên mái, tay cầm cuộn dây, lưng khoác bao cát, tim đập như trống.
Trên mái, ở những chỗ bố vẫn hay dừng, mình thấy những viên gạch thẻ đã được đặt sẵn, dằn chặt lên mấy hàng ngói. Ngay góc mái phía biển, góc hay bị gió lật nhất, có ba viên ngói đã được ai đó gỡ ra rồi lợp lại, chèn vữa vôi còn ướt. Bên cạnh là cái búa cán gỗ của bố, cái búa mẹ cất trong rương từ ngày bố mất.
Mình ngồi bệt xuống mái ngói. Gió thổi rát mặt. Mình không khóc được, cũng không sợ được. Mình chỉ ngồi, tay cầm cái búa, cán gỗ mòn nhẵn đúng hình những ngón tay của bố.
Rồi mình làm phần còn lại. Mình đi trên mái, bảy bước dừng lại, gõ nhẹ, nghe tiếng ngói. Lạ lắm, mình chưa bao giờ học, nhưng tai mình nghe ra ngay đâu là tiếng trong, đâu là tiếng đục. Chỗ nào đục, mình chèn thêm gạch.
Đêm bão vào
Bão vào lúc chập tối. Gió rít qua khe cửa như ai thổi tù và. Mưa quất ngang, nước chảy trên mái thành từng dòng trắng xoá. Cả xóm mất điện. Mẹ con mình ngồi bên ngọn đèn pin, nghe tiếng ngói nhà hàng xóm bay rào rào như ai đổ sỏi.
Mái nhà mình kêu răng rắc, rung lên từng hồi, nhưng không viên nào bay. Có những lúc gió giật mạnh tới mức mình tưởng cả mái sắp bị nhấc lên. Đúng những lúc ấy, mình nghe trên mái có tiếng bước chân, ngay chỗ gió đang đánh, như có người đang đứng đè cả sức nặng xuống đó.
Mẹ mình không nói gì, chỉ thắp ba nén hương trên bàn thờ, vái ba vái. Ánh hương đỏ lập loè trong bóng tối, khói bị gió lùa qua khe cửa kéo thành một sợi dài, bay thẳng lên phía mái.
Gần sáng, bão qua. Cả xóm có hơn chục nhà tốc mái. Nhà mình chỉ mất đúng một viên ngói ở mái sau, chỗ mình quên chèn.
Cái búa ở đầu hồi
Những ngày sau, mình ở lại giúp hàng xóm lợp lại mái. Người ta khen mình đi trên mái vững, gõ ngói nghe giống bố. Mình chỉ cười.
Trước khi lên thành phố, mình trèo lên mái lần cuối, thay viên ngói vỡ ở mái sau. Xong việc, mình định cất cái búa vào rương như cũ. Nghĩ một lúc, mình lại đặt nó ở đầu hồi nhà, chỗ xà gỗ có cái hốc nhỏ, đúng chỗ ngày xưa bố vẫn gác búa sau mỗi mùa bão.
Mẹ đứng dưới sân nhìn lên, hỏi để đó làm gì. Mình bảo để mùa sau ai lên thì có búa mà dùng. Mẹ gật đầu, không hỏi ai.
Chiều ấy, xe khách chạy ra khỏi làng, mình ngoái nhìn lại. Mái nhà nằm thấp giữa hàng dừa vừa gãy ngọn, ngói đỏ ướt mưa sáng lên trong nắng muộn. Ở góc mái phía biển, mình thấy một con cò trắng đậu xuống, đi bảy bước, dừng lại, nghiêng đầu như đang nghe tiếng ngói, rồi mới bay đi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ban đêm hay nghe tiếng bước trên mái nhà?
Ngói và xà gỗ co lại khi nhiệt độ hạ, gió làm ngói lỏng va vào nhau, chuột, mèo, chim cũng có thể đi trên mái. Những âm ấy có nhịp nên dễ bị nghe thành bước chân.
Người dân ven biển miền Trung chằng chống nhà thế nào trước bão?
Thường thấy là dằn bao cát hoặc gạch lên mái, chằng dây từ mái xuống cọc chắc, gia cố cửa và chặt bớt cành cây sát nhà. Khi có bão mạnh, cần làm theo hướng dẫn và lệnh sơ tán của chính quyền địa phương.
Gõ vào ngói có biết được ngói nứt không?
Nhiều thợ lợp có kinh nghiệm nghe tiếng ngói khi gõ để đoán viên nào lành, viên nào nứt, vì vết nứt làm tiếng kêu đục và ngắn hơn. Đây là mẹo nghề dân gian, không thay cho việc kiểm tra kỹ.
Vì sao truyện ma về người thân che chở lại phổ biến ở Việt Nam?
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên gắn với niềm tin người đã khuất vẫn dõi theo con cháu. Truyện kể kiểu này nói về sự nối tiếp giữa các thế hệ và nỗi nhớ người đã mất.
Có nên trèo lên mái khi trời đã nổi gió?
Không nên. Gió mạnh và mái trơn rất dễ gây ngã. Việc chằng chống mái cần làm sớm, khi trời còn lặng, có người hỗ trợ bên dưới và có dây an toàn.
