Đêm ấy Mai về muộn, mở cánh cửa gỗ ra là thấy cả nhà chủ ngồi thành hàng trên dãy ghế, mặt quay về chiếc tivi đang chiếu mà không có tiếng, ánh xanh hắt lên những gương mặt không một ai quay lại nhìn cô.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, căn nhà, con phố và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện ngắn, ít nhân vật, nhưng có một khoảnh khắc mà mình nghĩ ai từng ở nhờ nhà người khác cũng sẽ thấy rợn.
Căn gác trên nhà ống
Mai hai mươi ba tuổi, làm phục vụ ở một quán cà phê trong khu phố cổ. Lương không nhiều, cô thuê căn gác xép trên tầng ba của một căn nhà ống, rẻ hơn hẳn phòng trọ ngoài phố, vì một lý do: muốn lên gác phải đi xuyên qua phòng khách nhà chủ.
Căn nhà sâu hun hút, mặt tiền chưa tới ba mét. Cửa gỗ mở ra là phòng khách với bộ bàn ghế gỗ, bàn thờ trên cao, chiếc tivi đặt trên tủ. Đi hết phòng khách là cái sân trời nhỏ, rồi cầu thang gỗ dốc đứng lên gác.
Nhà chủ có bốn người: ông bà cụ, cô con gái ngoài bốn mươi và cậu cháu học cấp ba. Tối nào cả nhà cũng ngồi xem phim truyền hình. Mai về là cúi chào, đi nhẹ qua, bà cụ hay dúi cho cô khi thì quả chuối, khi thì miếng bánh.
Cô quen dần với nếp ấy. Tiếng tivi, tiếng ông cụ ho, tiếng cậu cháu cãi bà. Về muộn mà phòng khách sáng đèn, có tiếng người, cô thấy yên tâm như về nhà mình.
Đêm mưa về muộn
Đêm ấy quán đông, Mai dọn tới gần mười hai giờ mới về. Trời mưa phùn, con phố vắng, đèn đường vàng vọt. Cô mở khoá cửa gỗ bằng chìa riêng, bước vào.
Phòng khách tối, chỉ có ánh tivi. Cả bốn người ngồi trên dãy ghế, đúng thứ tự mọi tối: ông cụ ngoài cùng, bà cụ, cô con gái, cậu cháu. Màn hình đang chiếu một bộ phim cũ, đen trắng, nhưng không có tiếng. Không ai nói gì.
Mai cúi chào như mọi khi. Không ai đáp. Không ai quay lại. Cô định nói câu gì đó cho đỡ ngại, rồi nhận ra mình không nghe thấy cả tiếng thở, tiếng quạt, tiếng mưa bên ngoài cũng như bị nuốt đi.
Cô đi nhanh qua, chân trần, dép cầm trên tay. Đi ngang ghế bà cụ, cô liếc nhìn. Bà ngồi thẳng, hai tay đặt trên đùi, mắt mở to nhìn màn hình. Ánh xanh làm gương mặt bà phẳng lì, như một tấm ảnh dán lên.
Câu chuyện của bà hàng nước
Mai lên gác, chốt cửa, trùm chăn. Cô nghe dưới nhà vẫn im phăng phắc, không một tiếng ghế xô, không tiếng dép, cho tới khi trời sáng.
Sáng ra, xuống nhà, phòng khách trống trơn, tivi tắt, ghế xếp gọn, có lớp bụi mỏng trên mặt bàn. Ra ngõ, cô gặp bà bán nước đầu ngõ, hỏi nhà chủ đi đâu sớm thế. Bà hàng nước ngạc nhiên, bảo cả nhà về quê ăn giỗ từ ba hôm trước, nhờ bà trông nhà, cháu không biết à.
Mai nhớ lại. Ba hôm nay ca cô kéo dài, sáng đi sớm, tối về muộn, cô đã không để ý phòng khách tối hay sáng. Nhưng đêm qua thì rõ ràng có bốn người.
Bà hàng nước nghe cô kể, im một lúc, rồi kể lại chuyện cũ. Căn nhà ống ấy trước khi nhà này mua lại, có một gia đình bốn người ở rất lâu. Một mùa đông, họ dọn đi đột ngột, không chào ai, để lại cả bộ bàn ghế và chiếc tivi. Người ta bảo họ đi nước ngoài, có người bảo về quê. Không ai biết chắc.
Chiếc ghế thứ năm
Ba hôm sau nhà chủ về, mang theo bánh chưng, giò lụa, cười nói rôm rả. Mai không dám kể. Cô chỉ hỏi bà cụ dãy ghế phòng khách có từ bao giờ. Bà bảo của chủ cũ để lại, gỗ tốt, tiếc không vứt.
Tối hôm ấy, cả nhà lại ngồi xem phim, tiếng tivi rộn ràng, cậu cháu cãi bà như mọi khi. Mai về, đi qua, cúi chào, bà cụ lại dúi cho miếng bánh. Mọi thứ trở lại bình thường.
Chỉ có một điều Mai nhận ra, và cô không chắc lúc trước có không. Dãy ghế có năm chiếc. Nhà chủ bốn người. Chiếc ghế ngoài cùng, sát góc tường, không bao giờ có ai ngồi, nhưng lúc nào cũng hơi xoay về phía tivi, và trên mặt ghế không bao giờ có bụi.
Cô hỏi cậu cháu. Cậu nhún vai, bảo bà dặn không ai được ngồi ghế ấy, ghế của khách. Mai hỏi khách nào. Cậu bảo cậu cũng không biết, bà dặn thì cứ nghe.
Mai dọn đi
Cuối tháng, Mai tìm được phòng trọ khác ngoài phố, đắt hơn, nhưng có cửa đi riêng. Ngày dọn đi, bà cụ tiễn cô ra tận cửa, dặn rảnh thì về chơi.
Cô ngoái lại nhìn phòng khách lần cuối. Ánh nắng chiều chiếu xiên qua cửa gỗ, rơi lên dãy ghế. Chiếc ghế ngoài cùng vẫn xoay về phía tivi.
Nhiều năm sau, Mai đã có gia đình, thỉnh thoảng đi qua khu phố cổ vẫn nhìn vào con ngõ ấy. Căn nhà ống đã được bán cho người khác, sửa thành tiệm may. Qua lớp kính, cô thấy dãy ghế gỗ vẫn còn, được dùng làm chỗ khách ngồi chờ.
Năm chiếc. Khách đông tới mấy cũng không ai ngồi chiếc ngoài cùng. Cô không hỏi. Cô chỉ nhớ đêm mưa ấy, và tự hỏi trong bốn người ngồi trước tivi hôm đó, có ai đã quay sang nhìn chiếc ghế trống ấy không.
Câu hỏi thường gặp
Nhà ống ở phố cổ có đặc điểm gì?
Nhà ống là kiểu nhà mặt tiền hẹp, kéo dài vào sâu, thường có sân trời ở giữa để lấy sáng và gió. Ở nhiều khu phố cổ, nhiều hộ hoặc người thuê từng phải đi chung lối, tạo nên một kiểu sống gần gũi đặc biệt.
Vì sao ánh sáng tivi lúc nửa đêm hay xuất hiện trong truyện ma?
Ánh tivi trong phòng tối nhấp nháy, đổ màu lạnh lên mặt người, làm gương mặt quen thuộc trở nên xa lạ. Sự im lặng khi tivi không có tiếng càng làm cảnh vật mất đi cái bình thường hằng ngày.
Vì sao đồ đạc của chủ cũ hay là chất liệu truyện ma?
Đồ cũ mang theo dấu vết của những người từng dùng, mà ta không biết họ là ai. Trí tưởng tượng dễ lấp vào khoảng trống ấy bằng những câu chuyện, nên ghế, gương, tủ cũ thường gắn với truyện ma.
Ở trọ chung nhà chủ cần lưu ý gì?
Nên thoả thuận rõ giờ giấc, lối đi, phần không gian riêng và chung ngay từ đầu, có hợp đồng thuê rõ ràng. Sự tôn trọng hai chiều giúp việc ở chung dễ chịu hơn.
Truyện có kể về nơi nào có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, căn nhà ống, con ngõ và các nhân vật đều do người viết đặt ra, không gắn với địa chỉ cụ thể nào.
