Bê tông vừa đổ thì phải chờ một đêm mới cứng, và trong một đêm ấy, ai đi qua cũng để lại dấu.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu ở một làng đồng bằng Bắc Bộ thời nay, chuyện làm đường, chuyện dời mộ, chuyện những dấu chân. Làng và người trong truyện đều là đặt ra.
Con đường mới
Năm ấy xã có dự án bê tông hoá đường làng. Con đường đất từ cổng làng chạy vòng qua cánh đồng sau, ngang khu đất ngày xưa là nghĩa địa của làng, rồi về nhà văn hoá, được đổ bê tông rộng ba mét.
Khu nghĩa địa cũ đã được dời từ mấy năm trước, mộ phần chuyển hết lên khu nghĩa trang mới ở chân đồi, gia đình nào cũng làm lễ đàng hoàng. Đất cũ san phẳng, giờ trồng ngô, chỉ còn mấy gốc cây đa và một cái miếu nhỏ.
Đội thi công là thanh niên trong làng, đốc công là anh Toàn, ba mươi tuổi, làm thợ xây nhiều năm. Buổi chiều cuối cùng, họ đổ xong đoạn chạy ngang khu đất cũ. Mặt bê tông được xoa phẳng lì, căng dây chắn hai đầu, cắm biển cấm đi.
Anh Toàn dặn cả xóm tối đó đi đường vòng, mai bê tông se mặt mới đi được.
Hàng dấu chân thứ nhất
Sáu giờ sáng, anh Toàn ra kiểm tra. Đi tới đoạn ngang khu đất cũ, anh đứng khựng lại. Trên mặt bê tông đã se, in rõ một hàng dấu chân trần.
Dấu chân nhỏ, gót tròn, ngón xoè, của người lớn đi chân đất lâu năm. Hàng dấu chân bắt đầu đúng chỗ ngang gốc đa lớn nhất trong khu đất cũ, đi thẳng một mạch dọc theo con đường, qua khúc quẹo, về phía nhà văn hoá. Không có dấu chân nào bước ra khỏi mép đường.
Điều làm anh lạnh gáy là sợi dây chắn hai đầu vẫn nguyên, mặt bê tông hai bên không có vết nào khác. Dấu chân bắt đầu từ giữa đường, như người ấy từ dưới đất bước lên.
Anh Toàn gọi mấy người trong đội ra. Có người bảo chắc con chó, có người bảo chắc trẻ con nghịch. Nhưng chó không có ngón chân như thế, và trẻ con không có bàn chân to như thế.
Nhà văn hoá
Dấu chân dừng lại ở bậc thềm nhà văn hoá thôn. Nhà văn hoá xây trên nền đất ngày xưa là đình làng, đình bị dỡ từ hồi nào không ai nhớ. Trên bậc thềm, chỗ dấu chân cuối cùng, có một vết đất đỏ, loại đất đồi chân núi, khác hẳn đất phù sa trong làng.
Ông Bảy giữ chìa khoá nhà văn hoá ra mở cửa. Trong nhà, mọi thứ vẫn y nguyên, bàn ghế xếp gọn. Chỉ có cái bàn thờ nhỏ ở gian giữa, nơi thờ những người có công dựng làng, ba nén hương đã cháy hết từ tối qua mà bát hương còn ấm.
Ông Bảy đứng nhìn rất lâu. Ông kể, trong khu nghĩa địa cũ có một ngôi mộ không ai nhận. Lúc dời mộ, không có gia đình nào đứng ra, xã phải làm lễ chung rồi đưa lên khu nghĩa trang mới, đặt ở hàng cuối.
Ông bảo người làng truyền nhau đó là mộ một ông thủ từ giữ đình ngày xưa, cả đời không vợ không con, đêm nào cũng đi từ nhà ra đình thắp hương.
Hàng dấu chân thứ hai
Anh Toàn không biết làm gì. Anh không dám đục bỏ đoạn bê tông, cũng không dám để nguyên. Cuối cùng anh để vậy, dặn cả đội đừng nói ra cho khỏi ồn.
Tối hôm ấy, anh mang ra đặt ở đầu đoạn đường một bó hương và một chai nước. Anh đứng nói mấy câu khẽ khàng, rằng đường làm cho cả làng, ai đi cũng được, xin đừng làm mọi người sợ.
Sáng hôm sau, anh ra sớm hơn. Hàng dấu chân hôm qua vẫn đó. Nhưng bên cạnh nó có thêm một hàng dấu chân mới, cũng chân trần, cũng gót tròn ngón xoè, nhưng đi ngược lại, từ nhà văn hoá về phía khu đất cũ. Mà bê tông đã cứng từ chiều hôm trước.
Hàng dấu chân thứ hai dừng lại ở chỗ gốc đa, đúng chỗ hàng thứ nhất bắt đầu. Ở đó, trên mặt bê tông cứng, có một nén hương cắm thẳng đứng, như ai đã cắm nó xuyên qua lớp bê tông mà không làm vỡ một mảnh nào.
Lối đi riêng
Chuyện không giấu được lâu. Người làng kéo ra xem. Có người sợ, đòi đục bỏ. Ông Bảy can, bảo người ta chỉ đi một lượt, đi về chỗ cũ rồi đi về chỗ mới, coi như chào đình lần cuối. Ông bảo đừng đục, để vậy cho người ta còn nhớ đường.
Cuối cùng thôn quyết định giữ nguyên đoạn bê tông có hai hàng dấu chân. Ông Bảy cùng mấy người già lên khu nghĩa trang mới, tìm ngôi mộ ở hàng cuối, dựng một tấm bia nhỏ, khắc chữ ông thủ từ giữ đình.
Từ đó không có dấu chân nào mới xuất hiện nữa. Nhưng đoạn đường ấy có một thói quen lạ: người làng đi qua đều tự nhiên đi chậm lại, đi lệch sang một bên, chừa hai hàng dấu chân ở giữa như chừa lối cho người đi trước.
Trẻ con trong làng lớn lên coi hai hàng dấu chân như một phần của con đường. Có đứa hỏi đó là dấu chân ai. Người lớn chỉ bảo: của một ông cụ hay đi thắp hương. Và đêm rằm, thỉnh thoảng, ai đi khuya qua đoạn ấy vẫn ngửi thấy mùi hương trầm, rất nhẹ, theo đúng hai hàng dấu chân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bê tông mới đổ dễ in dấu?
Bê tông cần nhiều giờ để đông kết và vài tuần mới đạt độ cứng tốt. Trong những giờ đầu, mặt bê tông còn mềm nên chân người, chân vật nuôi hay lá rơi đều có thể để lại dấu.
Tục dời mộ ở nông thôn Việt Nam thường thế nào?
Khi quy hoạch đất, các gia đình thường làm lễ báo, cải táng và chuyển phần mộ người thân lên khu nghĩa trang mới. Với những mộ không có thân nhân, chính quyền và cộng đồng thường làm lễ chung để chuyển đi.
Vì sao dấu chân lạ lại gây sợ hãi mạnh?
Dấu chân là bằng chứng có ai đó đã ở đây, nhưng không cho biết người ấy là ai. Sự thiếu thông tin ấy kích thích trí tưởng tượng, nhất là khi dấu chân xuất hiện ở nơi tưởng như không thể có người qua.
Vì sao nhiều làng giữ lại dấu tích của đình, miếu cũ?
Đình, miếu là nơi lưu giữ ký ức chung, gắn với người lập làng và các thế hệ trước. Giữ lại một dấu tích nhỏ giúp người trẻ biết làng mình từng có gì.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác. Con đường, khu đất cũ và các nhân vật đều là đặt ra.
