Cô vừa gõ vào lề trang một dòng ghi chú, câu này buồn quá, thì ở trang kế tiếp đã có sẵn một đoạn được tô vàng, kèm lời ghi chú của ai đó: cô đọc tiếp đi, đoạn sau ấm hơn.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, cô giáo, cuốn sách và người học trò trong truyện đều do mình nghĩ ra, cuốn tiểu thuyết trong truyện cũng không có thật. Đây là một truyện ma rất hiền, dành cho những ai từng có một người thầy, người cô cho mượn sách.
Tập đọc sách trên màn hình
Cô Hiền dạy văn ở một trường cấp ba suốt ba mươi lăm năm. Về hưu, các con ở xa, chồng mất đã lâu, cô sống một mình trong căn nhà nhỏ có cái giá sách gỗ cao chạm trần. Mắt cô kém dần, đọc sách giấy chữ nhỏ thấy mỏi, cô con gái mua cho cô một chiếc máy tính bảng, cài ứng dụng mượn sách điện tử của thư viện.
Cô tập dùng mất mấy tuần. Phóng to chữ, lật trang, tô vàng một câu hay, gõ ghi chú bên lề. Cô thích nhất là chức năng ghi chú, vì cả đời đọc sách giấy, cô quen viết bút chì vào lề, gạch chân những câu đáng nhớ.
Cuốn sách đầu tiên cô mượn là một cuốn tiểu thuyết cũ kể về một làng chài, cuốn cô từng đọc thời con gái. Mở ra, cô ngạc nhiên thấy trong sách đã có sẵn những đoạn tô vàng, những dòng ghi chú nhỏ. Ứng dụng ghi chú thích là ghi chú của một người đọc trước, đã được chia sẻ công khai.
Những ghi chú ngắn, chữ viết thường, không dấu chấm câu, như của một người đọc trẻ. Đoạn này hay. Đoạn này giống quê mình. Chỗ này cô giáo mình hay đọc cho cả lớp nghe.
Ghi chú biết trả lời
Cô Hiền đọc chậm, mỗi tối vài chương. Tới chương mười hai, có một đoạn buồn, người mẹ trong truyện đứng ở bến chờ thuyền của con không về. Cô gõ vào lề: câu này buồn quá.
Cô lật trang. Ở trang kế tiếp, một đoạn được tô vàng, ghi chú bên cạnh: cô đọc tiếp đi, đoạn sau ấm hơn. Cô đọc tiếp. Đúng là chiếc thuyền về muộn, người con còn sống. Cô mỉm cười, nghĩ chắc là trùng hợp, người đọc trước cũng thấy đoạn trước buồn nên ghi vậy.
Nhưng những đêm sau, chuyện ấy cứ lặp lại. Cô ghi chú, nhân vật này đáng thương. Trang sau: nhưng cô ấy mạnh mẽ lắm cô ạ. Cô ghi, mỏi mắt rồi, mai đọc tiếp. Trang sau: cô nhớ uống nước ấm trước khi ngủ. Cô ghi, ước gì có ai đọc cùng. Trang sau, một dòng tô vàng thật dài, ghi chú: có em đọc cùng cô đây.
Cô Hiền đặt máy xuống, ngồi lặng trong căn nhà vắng. Cô không sợ. Ba mươi lăm năm đứng lớp, cô đã gặp đủ loại học trò tinh nghịch. Cô chỉ thấy lạ, và thấy ấm lòng một cách khó hiểu.
Người đọc trước
Cô gọi cho con gái nhờ tìm hiểu. Con gái cô tra trên ứng dụng, bảo những ghi chú này thuộc về một tài khoản đã bị xoá từ lâu, gần mười năm trước. Không có tên, không có thông tin gì. Thư viện cũng không giải thích được vì sao ghi chú của tài khoản đã xoá vẫn hiện, càng không thể có chuyện tài khoản ấy viết thêm.
Cô Hiền đọc lại tất cả các ghi chú từ đầu cuốn sách. Có một dòng ở chương hai mà lần trước cô đọc lướt: chỗ này cô giáo mình hay đọc cho cả lớp nghe, cô đọc tới đây thì khóc, cả lớp im phăng phắc.
Cô nhớ ra. Ba mươi năm trước, cô hay đọc to đoạn ấy cho học trò nghe, lần nào cũng nghẹn giọng. Cuốn sách này cô từng cho một cậu học trò mượn, cậu bé nghèo, mê đọc, nhà không có sách, ngồi bàn cuối cạnh cửa sổ. Cậu trả sách muộn cả học kỳ, sách nhàu nát, cô không mắng, còn cho mượn thêm.
Cô không nhớ nổi tên cậu bé. Chỉ nhớ dáng gầy, đôi mắt sáng, và cái cách cậu cầm sách bằng hai tay như cầm một thứ quý giá.
Trang cuối cùng
Cô Hiền đọc tới chương cuối. Cô cố tình đọc chậm, mỗi tối một trang, vì sợ hết sách thì hết người đọc cùng. Ghi chú vẫn trả lời cô đều đặn, khi thì một câu bàn về nhân vật, khi thì một lời dặn ăn cơm đúng giờ, đi ngủ sớm.
Ở trang cuối cùng, cô gõ một dòng: em là ai vậy. Cô không lật trang được nữa, vì đây là trang cuối. Cô ngồi chờ. Màn hình tự tắt rồi tự sáng. Bên dưới dòng chữ cuối cùng của cuốn tiểu thuyết, xuất hiện một ghi chú mới.
Em là thằng bé bàn cuối cạnh cửa sổ, mượn sách cô mà trả muộn cả học kỳ. Nhờ cô cho mượn sách mà em đi làm nghề giữ sách. Em đọc xong rồi, cô đọc tiếp những cuốn khác nhé, em để sẵn ghi chú cho cô rồi.
Cô Hiền khóc. Rồi cô cười. Cô gõ lại một dòng cuối: cô cảm ơn em, em trả sách đúng hạn rồi đó. Cô tắt máy, đi ngủ, lần đầu tiên sau nhiều năm cô ngủ một mạch tới sáng.
Những cuốn sách khác
Mấy tuần sau, cô Hiền dự buổi họp mặt cựu học sinh của trường. Cô hỏi thăm về cậu học trò bàn cuối. Một người bạn cùng lớp cũ nhớ ra, bảo cậu ấy tên Tâm, học xong đi làm thủ thư ở một thư viện tỉnh, tận tuỵ lắm, rồi mất vì bạo bệnh đã gần mười năm, đúng khoảng thời gian tài khoản kia bị xoá.
Người bạn kể Tâm hay nhắc cô, bảo nhờ cô mà biết đọc sách, nhờ sách mà thoát nghèo. Cậu ấy từng định tìm thăm cô mà ngại, cứ hẹn lần hẹn lữa.
Từ đó, cô Hiền mượn sách điện tử đều đặn mỗi tuần. Không phải cuốn nào cũng có ghi chú. Nhưng thỉnh thoảng, ở một cuốn sách nào đó, giữa những trang cô đang đọc, lại có một dòng tô vàng, kèm lời ghi chú viết thường không dấu chấm câu: đoạn này cô sẽ thích.
Và cô bao giờ cũng thích. Cô gõ lại bên lề, như chấm bài cho một cậu học trò chăm chỉ: em chọn đúng rồi.
Câu hỏi thường gặp
Mượn sách điện tử ở thư viện thế nào?
Nhiều thư viện có dịch vụ cho bạn đọc mượn sách điện tử qua ứng dụng hoặc trang web, chỉ cần có thẻ thư viện. Cách đăng ký và danh mục sách mỗi nơi một khác, bạn nên hỏi trực tiếp thư viện gần nhà.
Ghi chú trên sách điện tử có ai khác xem được không?
Tuỳ ứng dụng, ghi chú thường chỉ người dùng thấy, nhưng một số nền tảng cho phép chia sẻ đánh dấu phổ biến hoặc ghi chú công khai. Hãy kiểm tra phần cài đặt quyền riêng tư nếu không muốn người khác thấy.
Đọc sách trên máy tính bảng có hại mắt không?
Đọc lâu trên màn hình có thể gây mỏi mắt, nên phóng to chữ, chỉnh độ sáng phù hợp và nghỉ ngơi định kỳ. Nếu mắt có vấn đề kéo dài, nên đi khám bác sĩ mắt.
Vì sao người thầy cho mượn sách lại để lại dấu ấn lâu dài?
Với nhiều học trò nghèo, một cuốn sách được cho mượn có thể mở ra cả một thế giới. Sự tin tưởng và quan tâm của người thầy thường được nhớ suốt đời.
Vì sao truyện ma về người đọc cùng lại ấm áp?
Hình ảnh một người vô hình cùng đọc sách nói về nỗi cô đơn và mong muốn được chia sẻ. Truyện kiểu này thường nhắc ta trân trọng những người từng đồng hành với mình.
