Có một cây sến cổ thụ mà suốt hai mươi năm giữ rừng, ông Quế chưa bao giờ thấy nó đứng ở cùng một chỗ hai lần vào những đêm có người lạ vào rừng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, khoảnh rừng, cây sến và ông Quế đều do mình đặt ra. Đây là một câu chuyện ông kể cho cháu, nên bạn cứ nghe bằng tai của một đứa trẻ ngồi dưới gốc cây nhé.
Ông nội và cái ghế tre
Tuấn mười lăm tuổi, nghỉ hè được bố mẹ gửi về quê ở với ông nội. Ông Quế làm kiểm lâm cả đời, về hưu đã mười năm, nhà ở sát bìa rừng, trước hiên có một cây sấu già. Chiều nào ông cũng kê cái ghế tre dưới gốc sấu, pha ấm trà, nhìn ra cánh rừng xa.
Tuấn chán. Ở quê sóng điện thoại yếu, tối chẳng có gì làm. Một tối mất điện, cậu ra ngồi cạnh ông, buột miệng hỏi, ông giữ rừng bao nhiêu năm, có gặp ma không.
Ông nội không cười. Ông rót thêm trà, nhìn ra phía rừng một lúc, rồi bảo, ma thì ông không biết, nhưng có một cái cây ông không giải thích được. Mày muốn nghe thì ông kể.
Tuấn tắt điện thoại, lần đầu tiên trong cả tuần.
Khoảnh rừng số chín
Ông kể, hồi ông còn trẻ, ông được giao giữ khoảnh rừng số chín, một vạt rừng gỗ quý nằm sâu bên trong, phải đi bộ nửa ngày mới tới. Giữa khoảnh rừng có một cây sến cổ thụ, thân to ba người ôm, vỏ nứt như da cá sấu, tán che kín cả một khoảng trời.
Hồi ấy lâm tặc nhiều lắm. Chúng vào ban đêm, đi theo con đường mòn cũ của người đi rừng, mang cưa, mang dây, nhắm vào mấy cây gỗ quý ở sâu bên trong. Ông thì có một mình với một người đồng nghiệp, chẳng thể canh hết các ngả.
Có một đêm, ông nghe tin báo có một nhóm đã vào. Ông với người đồng nghiệp cầm đèn đuổi theo con đường mòn. Đường mòn ấy ông thuộc như lòng bàn tay, nó chạy thẳng qua một khoảng trống, rồi mới tới vạt gỗ quý.
Nhưng tới chỗ khoảng trống, đường mòn bị chặn. Cây sến cổ thụ đứng sừng sững ngay giữa lối đi, rễ bạnh trùm kín cả hai bên. Mà cây sến ấy, chiều hôm trước, ông còn ngồi nghỉ dưới gốc, cách con đường mòn đúng bốn mươi bước chân.
Dấu vết của bọn lâm tặc
Tuấn hỏi, thế ông có nhầm không. Ông nội lắc đầu. Ông bảo, mày tưởng ông không nghĩ thế à. Ông đứng nhìn cái cây ấy lâu lắm, rọi đèn từng gốc rễ. Rễ cắm sâu xuống đất, rêu phủ dày, chẳng có vết đất mới nào. Như thể nó đã đứng đó cả trăm năm.
Hai người phải vòng sang một lối khác, dò dẫm mất gần hai tiếng. Khi tới được vạt gỗ quý, trời đã sắp sáng. Không có cây nào bị cưa. Chỉ có dấu chân của một nhóm người, đi tới đâu đó thì quay đầu, dấu chân rối loạn, chạy vội.
Bên cạnh dấu chân, họ nhặt được một cái cưa máy bị vứt lại, một cuộn dây thừng, và một chiếc mũ. Bọn lâm tặc bỏ chạy, để lại cả đồ nghề.
Lúc quay về, ông đi lại con đường mòn cũ. Cây sến đã đứng lại đúng chỗ của nó, cách lối đi bốn mươi bước. Đường mòn thông thoáng, không có gì chặn.
Cây đổi chỗ không chỉ một lần
Tuấn ngồi thẳng lưng. Cậu hỏi, ông có kể với ai không. Ông bảo, kể chứ, nhưng ai cũng cười. Chỉ có ông Hai, người già nhất bản bên kia núi, nghe xong thì gật gù, bảo cây sến ấy là cây giữ rừng, người trong bản xưa nay không ai dám động tới nó.
Rồi ông kể tiếp. Trong hai mươi năm giữ khoảnh rừng số chín, ông thấy chuyện ấy thêm bốn lần nữa. Lần nào có lâm tặc vào, cây sến cũng đứng chắn ngang con đường chúng đi. Lần thì chắn đường mòn chính, lần thì chắn khe suối, có lần nó đứng ngay giữa bãi đất mà bọn chúng định kéo gỗ ra.
Có một lần, ông nghe kể lại từ chính miệng một tay lâm tặc bị bắt ở xã khác. Hắn khai, nhóm hắn từng vào khoảnh số chín, đi mãi đi mãi mà cứ quay về chỗ cũ, cứ gặp một gốc cây to đứng chắn, vòng bên này thì nó ở bên này, vòng bên kia thì nó ở bên kia. Cả nhóm sợ quá, bỏ đồ mà chạy.
Ông nội nhấp ngụm trà, bảo, từ đó bọn chúng truyền tai nhau, đừng vào khoảnh số chín. Khoảnh rừng ấy giờ vẫn còn nguyên gỗ quý, nguyên cả cây sến.
Lời hứa dưới gốc sến
Tuấn im một lúc, rồi hỏi, ông có sợ không. Ông nội cười, nếp nhăn quanh mắt xô lại. Ông bảo, sợ thì có, lần đầu thì sợ lắm. Nhưng sau ông nghĩ, cây đấy nó cũng đang giữ rừng như ông thôi. Hai bên cùng một việc, sợ nhau làm gì.
Ông kể, ngày ông về hưu, ông đi bộ nửa ngày vào khoảnh số chín lần cuối. Ông ngồi dưới gốc sến, nói to như nói với một người bạn già: cháu về đây, ông ở lại giữ giùm nhé. Ông bảo lúc ấy không có gió mà cả tán sến xào xạc một hồi lâu.
Tuấn nhìn ra rừng. Đêm tối mịt, gió lùa qua tán sấu trên đầu. Cậu bỗng nói, mai ông dẫn cháu vào xem cây sến được không. Ông nội nhìn cậu, mắt ánh lên. Ông bảo, nửa ngày đi bộ đấy, mày có chịu nổi không.
Sáng hôm sau, hai ông cháu lên đường từ lúc gà gáy. Tới khoảnh số chín lúc gần trưa. Cây sến đứng đó, sừng sững, cách đường mòn đúng bốn mươi bước. Tuấn chạm tay lên lớp vỏ nứt nẻ, mát lạnh. Rồi cậu làm một việc mà ông nội không ngờ. Cậu nói khẽ, ông giữ rừng giỏi lắm, mai mốt cháu học xong, cháu về giữ cùng ông. Và lần này, Tuấn nghe rõ, tán sến xào xạc, dù trời hôm ấy đứng gió.
Câu hỏi thường gặp
Cây sến là cây gì?
Sến là tên gọi chung của một số loài cây gỗ lớn ở rừng Việt Nam, gỗ cứng, nặng, bền, được xếp vào nhóm gỗ quý. Vì giá trị cao nên các loài gỗ quý như sến từng bị khai thác trái phép nhiều, nhiều nơi nay được bảo vệ nghiêm ngặt.
Nghề kiểm lâm làm những việc gì?
Kiểm lâm tuần tra bảo vệ rừng, ngăn chặn khai thác gỗ trái phép và săn bắt động vật hoang dã, phòng cháy chữa cháy rừng, tuyên truyền cho người dân sống gần rừng. Đây là nghề vất vả, thường xuyên phải đi bộ đường dài và ở trong rừng nhiều ngày.
Vì sao người ta dễ bị lạc khi đi rừng ban đêm?
Ban đêm tầm nhìn hẹp, cây cối trông giống nhau, mất các mốc quen thuộc như ngọn núi hay hướng mặt trời. Người đi rừng dễ đi vòng tròn mà không biết. Vì vậy không nên đi rừng một mình vào ban đêm, và luôn mang thiết bị định vị.
Vì sao nhiều bản làng có tục kiêng chặt cây cổ thụ?
Ở nhiều cộng đồng miền núi, cây cổ thụ được coi là cây thiêng của bản, gắn với tín ngưỡng và ký ức chung. Tục kiêng này vô tình giúp giữ lại nhiều cây lớn và cả những khu rừng quanh làng qua nhiều thế hệ.
Truyện này có thật không?
Truyện này hoàn toàn hư cấu, nhân vật và khoảnh rừng đều do mình đặt ra. Nhưng công việc vất vả của những người giữ rừng, và tình cảm của họ với từng gốc cây, thì là điều có thật ở rất nhiều nơi.
