Ở quê mình, các cụ bảo cây trong vườn biết nhớ người, cây nào ra quả trái mùa là nhà sắp có người về.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, kể bằng những lá thư một người mẹ ở một làng miền Trung gửi đứa con trai đi làm ăn xa. Mình đọc từng lá, chậm thôi. Người và làng trong truyện đều là đặt ra.
Lá thư thứ nhất
Khang con, mẹ viết thư tay vì mẹ không quen gõ chữ trên điện thoại, mà gọi video thì mẹ nói không hết. Ở nhà mọi thứ vẫn ổn. Lúa đã gặt xong, mẹ gửi nhà cô Út trông giùm mấy con gà. Chân mẹ đau nhưng vẫn đi chợ được.
Mẹ kể con nghe chuyện lạ. Cây ổi sau nhà, cây bố con trồng năm con lên năm, mấy năm nay không ra quả, mẹ định chặt đi. Vậy mà tuần trước nó trổ hoa trắng cả cành, giữa tháng mười một, mùa này có cây ổi nào ra hoa đâu con.
Bà Tư hàng xóm sang chơi, nhìn cây ổi, bảo cây trái mùa là nhà có người về. Mẹ cười, bảo thằng Khang nhà em còn ba năm hợp đồng mới về. Bà Tư chỉ lắc đầu.
Con giữ sức khoẻ, đừng làm đêm nhiều. Mẹ nhớ con.
Lá thư thứ hai
Khang con, cây ổi đã đậu quả, quả xanh lúc lỉu, cành nào cũng trĩu xuống. Mẹ phải lấy mấy cây tre chống cho khỏi gãy. Cả xóm sang xem, ai cũng bảo lạ. Thằng cháu nhà cô Út trèo lên hái, mẹ không cho, mẹ bảo để dành.
Có chuyện này mẹ ngại kể, sợ con lo. Mấy chiều nay, chừng năm giờ, mẹ ở trong bếp nhìn ra, thấy dưới gốc ổi có người ngồi. Người đàn ông mặc áo sơ mi trắng cũ, ngồi trên cái ghế tre, quay lưng về phía nhà, nhìn ra con đường làng.
Lần đầu mẹ tưởng ai đi đường vào nghỉ chân. Mẹ cầm ấm nước ra mời, tới nơi thì cái ghế trống không. Cái ghế tre ấy là ghế của bố con, từ ngày bố mất mẹ cất trong kho, mẹ không nhớ là đã mang ra.
Mẹ không sợ đâu con. Cái dáng ngồi ấy mẹ nhìn hai mươi năm rồi. Chiều nào bố con đi làm đồng về cũng ngồi dưới gốc ổi hút điếu thuốc, nhìn ra đường, chờ con đi học về.
Lá thư thứ ba
Khang con, mẹ biết con bận, mấy tuần nay con không gọi về. Mẹ không trách. Mẹ chỉ kể con nghe là chiều nào bố con cũng ngồi đó. Mẹ không ra nữa, mẹ để yên. Mẹ đặt sẵn cái ấm nước chè xanh trên bậc thềm, sáng ra ấm vơi đi một nửa.
Quả ổi bắt đầu chín, thơm lừng cả vườn. Lạ là không con chim nào đến ăn, không quả nào rụng. Bà Tư bảo cây đang giữ quả chờ người. Mẹ không biết chờ ai.
Đêm qua mẹ mơ thấy bố con. Bố đứng dưới gốc ổi, chỉ tay về phía con đường, nói một câu: bảo nó về đi, mẹ nó đau chân. Mẹ tỉnh dậy, khóc một lúc, rồi ngồi viết thư này.
Mẹ không bắt con về đâu. Con cứ làm cho hết hợp đồng. Mẹ chỉ kể vậy thôi.
Người con trai trả lời
Lá thư ấy tới tay Khang ở một khu nhà trọ công nhân nơi xứ người, vào một tối anh vừa tan ca đêm. Anh đọc đi đọc lại câu cuối. Anh biết mẹ không bao giờ than, kể cả khi đau. Câu mẹ đau chân mà mẹ viết ra được, là mẹ đau lắm rồi.
Anh nhớ cây ổi, nhớ cái ghế tre, nhớ bố ngồi đó mỗi chiều. Hồi bé, đi học về tới đầu ngõ, anh đã thấy bố đứng dậy, cầm sẵn một quả ổi chín, chùi vào vạt áo rồi đưa cho anh.
Khang không ngủ được. Sáng hôm sau, anh lên gặp quản lý, xin thanh lý hợp đồng sớm. Thủ tục mất gần hai tháng. Anh không báo mẹ, anh muốn về bất ngờ.
Trong hai tháng ấy, thư mẹ vẫn đến đều. Mẹ kể cây ổi vẫn giữ quả, chín vàng mà không rụng. Mẹ kể bố vẫn ngồi đó chiều chiều. Mẹ kể chân mẹ đỡ hơn rồi, đừng lo.
Chiều về tới ngõ
Khang về tới làng vào một chiều cuối tháng một, trời se lạnh, khói rơm bay ngang ruộng. Anh xách va li đi bộ từ đường cái vào. Tới đầu ngõ, anh nhìn về phía nhà, thấy cây ổi trĩu quả vàng ươm, thấy cái ghế tre dưới gốc.
Trên ghế có người ngồi, áo sơ mi trắng cũ, quay lưng về phía nhà, nhìn ra đường. Khang đứng sững. Người ấy đứng dậy, chậm rãi, giơ tay hái một quả ổi chín, chùi vào vạt áo. Rồi người ấy quay lại phía anh, nhưng nắng chiều chiếu ngược, anh không nhìn rõ mặt.
Khang chạy tới. Tới gốc ổi thì không còn ai. Trên ghế tre có một quả ổi chín vàng, còn ấm như vừa được ai cầm trong tay. Mẹ anh từ trong bếp chạy ra, chân khập khiễng, ôm chầm lấy con.
Đêm ấy, cả cây ổi rụng sạch quả, rụng đều quanh gốc như một tấm thảm vàng, thơm suốt mấy ngày. Từ đó mẹ không thấy ai ngồi dưới gốc ổi nữa. Cái ghế tre vẫn để đó. Chiều chiều, Khang đi làm về lại ngồi lên, nhìn ra đường, như chờ một ai đó trong nhà đi đâu về muộn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cây ăn quả đôi khi ra hoa trái mùa?
Thời tiết bất thường như một đợt nắng ấm sau mưa, cây bị tỉa cành hoặc thay đổi lượng nước có thể kích thích cây ra hoa ngoài mùa. Đây là hiện tượng sinh học khá phổ biến ở cây ổi, cây chanh trong vườn nhà.
Vì sao dân gian tin cây trái mùa là điềm báo?
Người xưa quan sát thiên nhiên để đoán chuyện đời, nên những điều khác thường dễ được gắn với tin vui hay tin buồn. Niềm tin cây trái mùa báo có người về phản ánh mong mỏi đoàn tụ của những gia đình có người đi xa.
Vì sao viết thư tay giúp người ta nói được điều khó nói?
Khi viết, người ta có thời gian lựa lời, không bị ngắt quãng và không phải nhìn nét mặt người kia. Vì thế nhiều cha mẹ viết thư nói ra những điều mà khi gọi điện lại ngại.
Vì sao người ta hay thấy bóng người thân ở chỗ quen ngồi?
Não quen nhìn một người ở một vị trí cố định suốt nhiều năm, nên khi ánh sáng, bóng cây hay đồ vật gợi lại hình dáng ấy, ta dễ thấy như người đó còn ở đó. Đó là một phần của nỗi nhớ.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác. Những lá thư, người mẹ và anh Khang đều là nhân vật đặt ra.
