Trên màn hình nhỏ của camera hành trình, mặt đường nhựa phẳng lì biến mất, thay bằng một con đường đất đỏ gồ ghề, và phía trước, đèn hậu của một chiếc xe khách cũ đỏ rực trong bụi.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, anh tài xế, cha anh và con đường đều do mình nghĩ ra, không gắn với quốc lộ nào có thật. Nếu bạn đang lái xe, thì nghe cho vui thôi, mắt vẫn nhìn đường nhé.
Chuyến hàng đêm qua đoạn đường mới
Sơn chạy xe tải đường dài được mười hai năm, chở hàng từ cảng lên vùng cao nguyên. Nghề ấy anh theo cha. Cha anh xưa chạy xe khách tuyến đường này, những năm đường còn là đất đỏ, mùa mưa bùn ngập tới bánh, mùa khô bụi đỏ phủ kín người.
Cha anh mất đã lâu, khi Sơn mới mười lăm tuổi, trong một chuyến xe đêm mùa mưa. Xe bị sạt lở ở một khúc đèo, hành khách đều được cứu, chỉ có cha anh ở lại với chiếc xe. Sơn chỉ nhớ hình ảnh cha cười, tay vỗ lên cửa xe, bảo đợi cha về ăn Tết.
Năm ngoái, đoạn đường ấy được làm lại thành quốc lộ mới, rộng, thẳng, đèn đường sáng trưng, khúc đèo cũ được cắt bằng một đường hầm. Sơn chạy qua mỗi tuần hai lần.
Xe anh có gắn camera hành trình, công ty bắt buộc. Thường anh chẳng bao giờ xem lại, trừ khi có va quệt. Cho tới một đêm, ở trạm dừng chân, anh mở ra để tìm đoạn một chiếc xe máy tạt đầu.
Con đường đất đỏ trên màn hình
Anh tua tới khoảng thời gian qua đường hầm mới. Đoạn đầu bình thường, đèn đường, vạch kẻ trắng, biển báo. Rồi khi xe ra khỏi đường hầm, màn hình chập chờn một chút, và mặt đường thay đổi.
Không còn nhựa phẳng. Là một con đường đất đỏ, hai vệt bánh xe sâu hoắm, hai bên là rừng cao su và những bụi lau. Không đèn đường. Chỉ có ánh đèn pha của chính xe anh rọi vào màn bụi đỏ bay mù mịt.
Và phía trước, cách chừng trăm mét, là một chiếc xe khách cũ. Loại xe thân dài, sơn hai màu xanh trắng, mui chất đầy hàng hoá phủ bạt, đèn hậu đỏ rực. Nó chạy chậm, lắc lư qua từng ổ gà, đúng nhịp của những chiếc xe chở khách ba mươi năm về trước.
Sơn ngồi chết lặng. Anh nhớ rất rõ, đêm ấy anh chạy qua đoạn này một mình, đường vắng, không có xe nào phía trước. Mà trên màn hình, chiếc xe khách cũ chạy trước xe anh suốt mười phút, cho tới khi nó rẽ vào một lối mòn bên trái và biến mất trong bóng tối.
Biển số xe năm ấy
Sơn tua lại, phóng to, xem đi xem lại cảnh chiếc xe khách. Ở một khúc cua, đèn pha xe anh rọi thẳng vào đuôi xe khách, và anh đọc được nửa biển số, cùng một hàng chữ sơn tay đã bong tróc trên tấm bửng sau.
Đó là chiếc xe của cha anh. Anh nhận ra hàng chữ sơn tay, vì chính anh năm mười tuổi đã ngồi xem cha tự tay sơn lên, nét chữ nghiêng nghiêng, chữ cái đầu viết hoa thật to. Anh còn nhớ cha nhờ anh giữ lon sơn, rồi quệt một vệt sơn lên mũi anh, hai cha con cười ngặt nghẽo.
Đêm ấy Sơn không chạy tiếp. Anh ngồi trong cabin tới sáng, uống hết ba ấm trà, xem đi xem lại đoạn phim mười phút. Anh không thấy sợ. Anh chỉ thấy một nỗi nhớ dâng lên dữ dội, nhớ tới mức muốn gọi một tiếng cha mà sợ mình sẽ không dừng được.
Anh để ý thêm một điều. Lối mòn bên trái nơi chiếc xe khách rẽ vào, trên bản đồ bây giờ, là đúng vị trí khúc đèo cũ đã bị bỏ, nơi ngày xưa xảy ra vụ sạt lở.
Đi tìm khúc đèo cũ
Chuyến sau, Sơn xin công ty nghỉ một ngày. Anh đỗ xe tải ở trạm dừng chân, mượn chiếc xe máy của người quen, chạy ngược lại, tìm lối rẽ vào khúc đèo cũ. Đường cũ giờ chỉ còn là một lối mòn cỏ mọc, lâu rồi không ai đi.
Anh đi bộ lên tới khúc cua năm ấy. Vách núi đã được kè đá chắc chắn. Bên vệ đường có một am thờ nhỏ bằng xi măng, mái đã rêu phong, không ghi tên ai. Trong am có một bát nhang đầy chân nhang cũ, có ai đó vẫn thỉnh thoảng lên thắp.
Sơn thắp ba nén nhang, đặt lên am một gói thuốc lá, loại cha anh hay hút, và một lon nước ngọt, thứ ngày xưa anh hay đòi cha mua mỗi lần xe về bến. Anh ngồi đó tới chiều, kể cho cha nghe chuyện nhà, chuyện vợ con, chuyện anh giờ cũng chạy xe trên đúng con đường của cha.
Lúc về, anh nghe như có tiếng còi xe khách vọng lại từ phía bên kia núi, hai tiếng ngắn, một tiếng dài, kiểu còi mà cha anh vẫn bấm mỗi khi về gần tới nhà.
Đoạn phim cuối cùng
Từ đó, mỗi lần chạy qua đường hầm mới, Sơn đều xem lại camera hành trình. Chiếc xe khách không xuất hiện nữa. Màn hình chỉ có mặt đường nhựa, đèn đường, vạch kẻ trắng.
Chỉ có một lần, đúng đêm ba mươi Tết năm ấy, Sơn chạy chuyến cuối năm về nhà. Ra khỏi đường hầm, anh nghe hai tiếng còi ngắn, một tiếng dài, rất gần, ngay phía trước. Anh không thấy gì. Anh bấm còi đáp lại, hai tiếng ngắn, một tiếng dài.
Về tới nhà, anh mở camera ra xem. Đoạn phim ra khỏi đường hầm, con đường đất đỏ hiện lên chừng mười giây, chiếc xe khách xanh trắng chạy phía trước. Rồi nó tấp vào lề, như nhường đường. Khi xe Sơn vượt qua, ống kính lia ngang qua cabin chiếc xe khách, và anh thấy, trong một khung hình mờ nhoè, một người đàn ông ngồi sau vô lăng, giơ tay lên chào.
Rồi màn hình trở lại con đường nhựa. Phía trước là thị trấn quê nhà sáng đèn đón giao thừa. Sơn đậu xe trước cổng, ngồi rất lâu trong cabin, trước khi vào nhà nói với mẹ: cha về ăn Tết rồi mẹ.
Câu hỏi thường gặp
Camera hành trình ghi hình như thế nào?
Camera hành trình ghi liên tục thành từng đoạn ngắn và tự ghi đè đoạn cũ khi thẻ nhớ đầy. Khi có va chạm mạnh, nhiều loại sẽ khoá đoạn phim lại để không bị xoá, giúp làm bằng chứng khi cần.
Vì sao camera hành trình đôi khi ghi hình bị nhiễu, chập chờn?
Khi đi từ đường hầm tối ra ngoài, camera phải điều chỉnh độ sáng đột ngột nên hình có thể nhoè hoặc loé trong vài giây. Rung xe, thẻ nhớ chậm và nguồn điện không ổn định cũng gây lỗi hình.
Vì sao truyện ma về những con đường cũ hay gắn với tai nạn?
Những khúc đèo nguy hiểm thường để lại ký ức buồn trong cộng đồng, và người dân dựng am thờ để tưởng nhớ người gặp nạn. Truyện kể truyền miệng giữ lại ký ức ấy, đồng thời nhắc người đi đường cẩn trọng.
Vì sao am thờ ven đường lại phổ biến ở Việt Nam?
Am thờ ven đường thể hiện tín ngưỡng tưởng nhớ và cầu bình an cho người đi đường, gắn với quan niệm tôn trọng người đã khuất ở nơi họ gặp nạn. Người qua lại thường dừng thắp nhang như một cử chỉ tưởng niệm.
Tài xế đường dài nên làm gì để giữ tỉnh táo khi chạy đêm?
Nên ngủ đủ trước chuyến đi, dừng nghỉ đều đặn, không cố chạy khi buồn ngủ và tránh lạm dụng chất kích thích. Khi thấy mắt mỏi, mất tập trung, cách an toàn nhất là tấp vào nơi an toàn để nghỉ.
