Ở ngã ba trước con đèo, giọng nữ quen thuộc của ứng dụng bản đồ bỗng ngập ngừng một nhịp, rồi nói bằng một giọng đàn ông già: rẽ trái đi con.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, con đường, bản nhỏ và người trong truyện đều là nhân vật đặt ra. Một truyện ma có công nghệ, có mưa núi, và có một lời dặn đến đúng lúc.
Chuyến về quê mùa mưa
Phong làm kỹ sư phần mềm ở thành phố. Tháng bảy năm ấy, mẹ gọi điện bảo về giỗ ông nội. Ông mất đã ba năm, đây là lần đầu Phong về giỗ ông. Hai năm trước anh bận dự án, đều hẹn sang năm.
Quê anh ở một thung lũng miền núi phía Bắc, phải qua một con đèo dài. Phong đi xe máy cho chủ động, bật ứng dụng bản đồ trên điện thoại, gắn lên tay lái. Hồi nhỏ ông nội hay chở anh đi đường này, nhưng đã lâu quá anh không còn nhớ lối.
Chiều hôm ấy trời mưa rả rích. Ứng dụng chỉ đường bằng giọng nữ đều đều, rẽ phải, đi thẳng, sau năm trăm mét rẽ trái. Phong đi theo, đầu óc nghĩ về ông. Ông nội là người kiệm lời, hay chống gậy đứng ở đầu ngõ chờ cháu về.
Gần sáu giờ chiều, trời tối sầm vì mây, Phong tới ngã ba dưới chân đèo.
Giọng đọc đổi khác
Ở ngã ba, đường chính rẽ phải lên đèo, rộng và trải nhựa. Phía trái là một lối đất nhỏ dẫn vào một bản người dân tộc, trên bản đồ không có tên, chỉ là một đường kẻ mảnh màu xám.
Giọng nữ của ứng dụng nói: sau một trăm mét, rẽ. Rồi nó ngập ngừng, im một nhịp. Rồi nó nói tiếp, nhưng không phải giọng nữ nữa. Một giọng đàn ông già, trầm, hơi khàn, có cái âm điệu nặng của người miền núi: rẽ trái đi con.
Phong phanh gấp. Anh nhìn màn hình. Mũi tên chỉ rẽ trái, vào con đường đất không tên. Anh nghĩ do lỗi phần mềm, hay do mình mệt nghe nhầm. Anh là kỹ sư, anh biết giọng đọc trong ứng dụng chỉ là tệp âm thanh tổng hợp.
Nhưng giọng ấy, anh biết rõ. Đó là giọng ông nội. Cái cách ông nói chữ con, kéo dài một chút, như ngày xưa ông gọi anh vào ăn cơm.
Đi theo hay không
Phong đứng ở ngã ba rất lâu. Lý trí bảo anh đi đường chính, đường nhựa, đường đèo quen. Ứng dụng cũng hiển thị đường chính ngắn hơn hai mươi phút. Nhưng giọng ông vẫn vang lên đều đặn: rẽ trái đi con, rẽ trái.
Anh tắt ứng dụng, mở lại. Giọng nữ trở lại, chỉ đường lên đèo. Anh thở phào, nổ máy. Vừa đi được mười mét, điện thoại tự bật loa, giọng ông nội nói to hơn, gắt hơn: đã bảo rẽ trái. Rồi màn hình tối đen, chỉ còn một mũi tên trắng chỉ về con đường đất.
Phong rùng mình. Mưa nặng hạt hơn. Anh nhớ ra hồi nhỏ, có lần ông chở anh đi chợ phiên, gặp mưa lũ, ông không đi đường lớn mà rẽ vào bản, đi đường mòn quanh chân núi. Ông bảo đường lớn mùa mưa hay sạt, đường bản tuy xa mà chắc.
Anh quay đầu xe, rẽ trái.
Đêm trong bản không tên
Con đường đất trơn trượt, đi chậm như rùa bò. Phong đi qua những nếp nhà sàn thắp đèn vàng, tiếng chó sủa, tiếng suối. Giọng ông nội trên điện thoại cứ thỉnh thoảng nhắc: chậm thôi con, đoạn này có đá.
Hơn một giờ sau, anh ra tới con đường liên xã phía bên kia núi, vòng qua hẳn con đèo. Màn hình điện thoại sáng lại, giọng nữ trở về, đều đều chỉ đường về nhà. Phong dừng xe, gọi to: ông ơi. Không có tiếng trả lời.
Anh về tới nhà lúc mười giờ đêm. Mẹ anh chạy ra, ôm chầm lấy anh, khóc nức nở. Bà bảo tivi vừa đưa tin chiều tối nay đèo sạt lở lớn, đất đá vùi một đoạn dài gần đỉnh, chặn kín hai đầu. Mẹ gọi anh mãi không được.
Phong nhìn đồng hồ. Nếu đi đường chính như dự định, khoảng sáu giờ rưỡi anh sẽ ở ngay đoạn gần đỉnh ấy.
Ngày giỗ ông
Sáng hôm sau, nhà Phong làm giỗ ông nội. Anh quỳ trước bàn thờ, nhìn tấm ảnh ông, khuôn mặt nghiêm nghị, đôi mắt hiền. Anh thắp hương, nói thầm: con về rồi, con cảm ơn ông.
Mẹ kể, năm nào giỗ ông, bà cũng nói với ông một câu: thằng Phong nó bận, ông thông cảm. Năm nay bà khấn: ông dẫn thằng Phong về giúp con. Bà không ngờ lời khấn lại thành thật theo cách ấy.
Đứa em họ của Phong, cũng làm công nghệ, nghe chuyện thì bảo chắc lỗi phần mềm, chắc ứng dụng nhận được thông tin sạt lở nên đổi đường. Phong gật đầu, không cãi. Anh biết lúc ấy đèo chưa sạt.
Anh mở ứng dụng, vào phần cài đặt giọng đọc. Danh sách chỉ có giọng nữ và giọng nam chuẩn. Nhưng trong lịch sử chuyến đi tối qua, đoạn đường qua bản không tên được lưu lại, kèm một dòng ghi chú anh chưa từng gõ: đường của ông. Phong không xoá dòng ấy. Mỗi lần về quê mùa mưa, anh lại đi đường đó.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ta dễ nghe nhầm một giọng nói thành giọng người thân?
Não liên tục đoán nghĩa của âm thanh dựa trên điều ta đang nghĩ tới. Khi đang nhớ ai đó, một giọng gần giống, một âm điệu quen có thể được não tự hoàn thiện thành giọng người ấy.
Ứng dụng bản đồ có thể đổi tuyến đường bất ngờ vì sao?
Ứng dụng tính lại tuyến khi có dữ liệu mới về tắc đường, tai nạn hoặc khi định vị bị lệch. Ở vùng núi, sóng yếu cũng có thể khiến tuyến hiển thị lạ.
Đường đèo mùa mưa có nguy cơ gì?
Mưa lớn kéo dài làm đất đá trên sườn núi ngấm nước, mất ổn định, dễ gây sạt lở. Người đi đường được khuyên theo dõi cảnh báo thời tiết và tránh qua đèo khi mưa lớn.
Vì sao truyện ma có người thân đã khuất báo trước nguy hiểm phổ biến?
Ý niệm người đi trước phù hộ con cháu rất gần gũi với tục thờ cúng tổ tiên của người Việt. Những câu chuyện thoát nạn trong gang tấc thường được kể lại gắn với ý niệm ấy.
Đi đèo bằng xe máy trời mưa cần chú ý gì?
Đi chậm, giữ khoảng cách, bật đèn, tránh phanh gấp trên đường trơn, không đi sát vách núi khi có dấu hiệu đất đá rơi, và nghỉ lại nếu mưa quá to.
