Mắt cô bị bịt bằng chiếc khăn đỏ, tay quờ quạng giữa tiếng cười, và bàn tay cô chạm được lạnh như vừa nhúng nước giếng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, hội làng, cô gái và gia đình trong truyện đều là nhân vật đặt ra. Truyện có một chiếc nhẫn bạc, bạn để ý giúp mình nó nằm trên tay ai.
Trò chơi ngày hội làng
Hội làng tháng giêng năm ấy đông vui hơn mọi năm. Sân đình cắm cờ ngũ sắc, có đu tiên, có kéo co, có đập niêu, và trò bịt mắt bắt dê dành cho thanh niên nam nữ. Ai bị bắt phải hát một câu quan họ hoặc nộp một nắm kẹo.
Lan mười tám tuổi, lần đầu được chơi cùng hội chị em. Đến lượt cô làm người bắt dê. Chị Thắm buộc chiếc khăn đỏ lên mắt cô, xoay cô ba vòng giữa sân. Trời đất quay cuồng, tiếng cười nói, tiếng vỗ tay, tiếng trống hội lẫn vào nhau.
Lan dang tay, bước từng bước. Cô nghe tiếng chân chạy quanh, tiếng ai đó trêu bên trái, tiếng ai đó cười bên phải. Mùi khói pháo, mùi bánh rán, mùi đất ẩm sau mưa xuân.
Rồi giữa đám đông ồn ào ấy, có một khoảng im. Lan thấy mát lạnh ở phía trước, như có ai mở cửa một căn phòng lạnh. Cô đưa tay ra. Và cô chạm phải một bàn tay.
Bàn tay đeo nhẫn bạc
Bàn tay ấy lạnh. Không phải lạnh của người đứng ngoài trời tháng giêng, mà lạnh sâu, lạnh như nước giếng khơi lúc tinh mơ. Bàn tay nhỏ, gầy, da mềm, ngón tay áp út đeo một chiếc nhẫn bạc khắc hoa văn, Lan sờ được những đường chạm nổi lên như cánh hoa mai.
Bàn tay không giằng ra. Nó để yên trong tay Lan, rồi siết nhẹ một cái, như người ta siết tay để chào. Lan reo lên: bắt được rồi. Cô giật chiếc khăn đỏ khỏi mắt.
Trước mặt cô không có ai. Các chị em đứng cách cô cả chục bước, ai cũng ngơ ngác. Chị Thắm bảo nãy giờ chẳng ai lại gần Lan cả, đang định bảo cô quay sang trái. Tay Lan vẫn còn lạnh buốt, năm ngón tay đỏ ửng như vừa cầm cục nước đá.
Mọi người cười ồ, bảo Lan hoa mắt, bảo cô bắt được gió. Lan cũng cười theo. Nhưng tối hôm đó về nhà, cô thấy trên lòng bàn tay mình có một vệt hằn nhỏ, hình như những cánh hoa mai.
Những giấc mơ trong năm
Vệt hằn mờ đi sau mấy ngày. Lan quên dần chuyện hội làng. Nhưng thỉnh thoảng, vào những đêm trời trở lạnh, cô mơ thấy một người đàn bà đứng ở đầu ngõ nhà mình, mặc áo nâu, tay đeo nhẫn bạc, nhìn vào nhà như tìm ai.
Trong mơ, người đàn bà không nói gì. Bà chỉ đứng đó, rồi quay đi về phía làng bên kia sông. Có lần Lan mơ thấy bà dừng lại ở một ngôi nhà mái ngói có cây cau trước sân, và vẫy tay gọi cô lại gần.
Lan kể với mẹ. Mẹ cô bảo mơ thì cứ mơ, đừng nghĩ nhiều. Nhưng Lan để ý mẹ thắp thêm một nén hương trên bàn thờ tối hôm ấy.
Cuối năm, anh trai Lan là Hưng đi làm xa về, nói đã có người yêu, một cô gái làng bên kia sông. Cả nhà mừng rỡ, bàn chuyện đi dạm hỏi sau Tết.
Buổi dạm hỏi ở làng bên kia sông
Mùng sáu Tết, cả nhà Lan qua đò sang làng bên. Nhà cô gái là một ngôi nhà mái ngói, trước sân có cây cau cao vút. Lan bước qua cổng thì khựng lại. Ngôi nhà này cô đã thấy trong mơ.
Cô dâu tương lai tên Ngọc, xinh xắn, nói năng nhỏ nhẹ. Ngọc mồ côi mẹ từ năm lên ba, sống với bố và bà nội. Bà nội Ngọc tiếp đón nhà trai, rót nước, mời trầu, cười hiền hậu.
Lễ dạm hỏi xong, Ngọc dẫn Lan vào gian trong thắp hương bàn thờ. Lan ngẩng lên nhìn tấm ảnh trên bàn thờ: một người đàn bà trẻ, mặc áo nâu, mỉm cười. Đó là mẹ Ngọc.
Trong ảnh, bàn tay bà đặt trên đùi, ngón áp út đeo một chiếc nhẫn bạc khắc hoa mai. Lan đứng chết lặng. Cô nhìn xuống lòng bàn tay mình. Vệt hằn hình cánh hoa mai đã mờ từ lâu, giờ hiện lên đỏ ửng trở lại, lạnh buốt.
Chiếc nhẫn trong hộp của hồi môn
Ngọc thấy Lan đứng lặng, bèn kể: mẹ em mất khi em còn nhỏ, trước khi mất mẹ dặn bà nội giữ chiếc nhẫn bạc, khi nào em lấy chồng thì đưa cho em. Mẹ dặn thêm một câu mà bà nội bảo khó hiểu lắm: mẹ sẽ tự đi tìm nhà cho con.
Ngọc mở chiếc hộp gỗ nhỏ trên bàn thờ ra cho Lan xem. Trong hộp lót nhung đỏ là chiếc nhẫn bạc khắc hoa mai. Ngọc cầm lên đưa cho Lan, bảo chị cầm thử xem, nhẫn mẹ em đẹp lắm.
Lan đưa tay ra nhận. Chiếc nhẫn lạnh như vừa lấy từ giếng lên. Và cô cảm thấy, rất rõ, như hôm ở sân đình, một bàn tay nhỏ gầy siết nhẹ tay mình một cái rồi buông ra.
Đám cưới anh Hưng và Ngọc tổ chức vào tháng ba. Ngày rước dâu qua đò, Lan ngồi cạnh chị dâu, nhìn chiếc nhẫn bạc trên tay Ngọc. Gió sông thổi lạnh. Và Lan không dám nói với ai rằng, giữa lòng con đò chật kín người, cô vẫn thấy một chỗ trống, đúng chỗ cạnh cô dâu, như có ai đó đang ngồi đấy tiễn con về nhà chồng.
Câu hỏi thường gặp
Trò bịt mắt bắt dê có từ đâu?
Đây là trò chơi dân gian quen thuộc ở Việt Nam và nhiều nước, thường thấy trong lễ hội và sân chơi trẻ em. Người bị bịt mắt phải dựa vào tiếng động và xúc giác để bắt người khác.
Vì sao khi bị bịt mắt, xúc giác dễ đánh lừa ta?
Khi mất thị giác, não phải dựa nhiều hơn vào xúc giác và thính giác, nhưng lại thiếu thông tin để đối chiếu. Một vật lạnh, một cơn gió hay chạm nhẹ có thể bị cảm nhận như bàn tay người.
Vì sao nhẫn và trang sức hay xuất hiện trong truyện ma?
Trang sức thường được giữ lâu, truyền qua nhiều đời, gắn với người đeo. Trong truyện kể, chúng trở thành sợi dây nối người sống với người đã khuất.
Giấc mơ thấy nơi chưa từng đến có thể giải thích ra sao?
Não ghép các hình ảnh đã thấy ở đâu đó thành giấc mơ, ví dụ một mái ngói, một cây cau rất phổ biến ở làng quê. Khi gặp nơi tương tự ngoài đời, ta dễ có cảm giác đã từng thấy.
Tục dạm hỏi ở làng quê Việt diễn ra thế nào?
Dạm hỏi là bước đầu trong lễ cưới truyền thống, nhà trai sang nhà gái để chính thức đặt vấn đề, thường mang trầu cau. Đây cũng là dịp hai gia đình gặp nhau và thắp hương báo với tổ tiên.
