Ba mươi năm lái xe đêm qua đèo, bác Lộc chưa từng biết tài xế chiếc xe đò sơn xanh là ai, chỉ biết đêm nào nó cũng nháy đèn chào bác đúng ở khúc cua thứ bảy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu mình viết, con đèo, bác tài và chiếc xe đò đều do mình đặt ra. Truyện có một kết mở, mình để bạn tự quyết định bác Lộc đã chọn gì.
Ba mươi năm và khúc cua thứ bảy
Bác Lộc lái xe đường dài từ năm hai mươi tuổi. Hồi trẻ bác lái xe tải chở hàng, sau này lái container. Tuyến bác chạy nhiều nhất là con đèo dài qua dãy núi lớn, đi đêm cho mát máy và vắng xe.
Ngay từ những chuyến đầu tiên, bác đã gặp chiếc xe đò ấy. Một chiếc xe khách cũ, thân sơn xanh dương đã bạc, mui chở hàng có lưới, đèn pha tròn ánh vàng. Nó luôn chạy ngược chiều, gặp bác ở khúc cua thứ bảy tính từ chân đèo.
Mỗi lần gặp, chiếc xe đò nháy đèn pha hai cái. Đó là tín hiệu chào nhau của cánh tài xế đường dài thời ấy. Bác Lộc cũng nháy đèn đáp lại. Hai xe lướt qua nhau, trong tích tắc bác thấy qua kính một bóng tài xế đội mũ, giơ tay chào.
Ba mươi năm. Bác Lộc đổi bao nhiêu chiếc xe, đồng nghiệp người nghỉ người mất, con đèo được mở rộng, trải lại nhựa. Chỉ có chiếc xe đò sơn xanh là không đổi. Vẫn chiếc ấy, vẫn đèn vàng, vẫn hai cái nháy.
Điều không ai giải thích được
Lúc đầu bác không để ý. Rồi bác bắt đầu thấy lạ. Những chiếc xe đò đời ấy đã bị loại bỏ từ lâu, không còn được phép chạy. Bác hỏi các nhà xe dọc tuyến, không ai có chiếc xe đò sơn xanh nào chạy đêm qua đèo.
Bác hỏi đồng nghiệp. Một vài tài xế già gật đầu, bảo có, có gặp, nhưng chỉ gặp vài lần trong đời. Một tài xế trẻ thì cười, bảo chú hoa mắt rồi. Có người bảo đó là xe của một ông tài xế ngày xưa, mất vì tai nạn trên đèo này. Có người bảo chẳng ai mất cả, ông ấy chỉ là người thích chạy đêm.
Bác Lộc không sợ. Ba mươi năm, chiếc xe đò chưa từng làm gì bác. Nó chỉ chào. Những đêm mưa to, sương dày, bác còn thấy yên tâm khi thấy hai cái nháy đèn vàng ở khúc cua thứ bảy. Như có một người bạn đồng hành.
Có một lần, đêm mưa đá, phanh xe bác có vấn đề. Đúng khúc cua thứ bảy, chiếc xe đò hiện ra, nháy đèn liên tục, bác giật mình giảm tốc, dừng lại kịp trước một cây đổ chắn ngang đường.
Chuyến cuối trước khi nghỉ hưu
Năm sáu mươi tuổi, bác Lộc nghỉ hưu. Chuyến cuối cùng, bác chọn chạy tuyến đèo ấy. Vợ bác dặn đi cẩn thận, về nhà con cháu đợi. Bác cười, bảo chuyến cuối mà, đi chậm thôi.
Đêm ấy sương dày đặc. Bác Lộc lái chậm, từng khúc cua một. Khúc thứ nhất, thứ hai, thứ ba. Bác đếm như mọi khi. Trong lòng bác vừa nhẹ nhõm vừa buồn buồn, như sắp chia tay một người bạn mà chưa biết tên.
Khúc cua thứ bảy. Chiếc xe đò sơn xanh hiện ra trong sương, đèn vàng rọi qua màn trắng. Nhưng lần này nó không nháy đèn. Nó chạy chậm lại, rồi dừng hẳn bên kia đường, ngay đối diện xe bác.
Bác Lộc phanh lại. Hai chiếc xe đứng đối diện nhau, động cơ nổ đều, đèn pha chiếu vào nhau trong sương. Cửa xe đò mở ra.
Lời mời trong sương
Một người đàn ông bước xuống. Ông mặc áo sơ mi trắng đã ngả màu, đội mũ cối, dáng gầy, tuổi chừng bác Lộc. Ông đi tới cạnh cabin, gõ nhẹ vào cửa kính. Bác Lộc hạ kính xuống.
Người đàn ông cười, nói như với người quen lâu năm: chào ông bạn. Ba mươi năm chào nhau qua kính, hôm nay mới được nói chuyện. Nghe tin ông nghỉ hưu, mình dừng lại xin ông một việc.
Ông chỉ về phía chiếc xe đò. Bên trong, đèn trần vàng ấm, hàng ghế gỗ có người ngồi, ai cũng mặc đồ cũ, ai cũng im lặng nhìn ra. Ông nói: mình chạy tuyến này lâu quá rồi, mỏi lắm. Ông bạn lái giỏi, lại thuộc đèo. Ông sang lái thay mình mấy chuyến được không. Khách đang chờ về nhà.
Bác Lộc nhìn người đàn ông. Nhìn chiếc xe đò. Nhìn hàng ghế đầy người. Bác nghe tiếng sương nhỏ giọt trên mui xe, nghe tiếng động cơ của chính xe mình đang nổ đều. Bác nhớ vợ, nhớ con cháu đang đợi ở nhà.
Hai cái nháy đèn
Không ai biết bác Lộc đã trả lời thế nào. Sáng hôm sau, chiếc container của bác về tới bãi đúng giờ, hàng hoá nguyên vẹn. Người ta thấy bác ngồi trong cabin, mắt nhìn ra xa, tay vẫn đặt trên vô lăng.
Bác về nhà, ăn bữa cơm mừng nghỉ hưu cùng con cháu. Bác cười nói vui vẻ. Nhưng vợ bác để ý, đêm nào bác cũng ngồi ở hiên nhà, nhìn về phía dãy núi xa, như đang chờ một chuyến xe.
Còn trên con đèo ấy, các tài xế trẻ bắt đầu kể với nhau một chuyện lạ. Đêm sương ở khúc cua thứ bảy, thỉnh thoảng họ gặp một chiếc xe đò sơn xanh đèn vàng, chạy ngược chiều, nháy đèn hai cái chào. Có người bảo bóng tài xế trong xe đội mũ cối. Có người bảo không, ông ấy đội chiếc mũ lưỡi trai cũ, giống mũ của bác Lộc ngày xưa.
Bạn nghĩ sao. Bác Lộc đã ngồi lại trong cabin, hay đã bước sang bên kia đường. Hay có khi, như nhiều tài xế già vẫn nói, một người lái xe đêm cả đời thì chẳng bao giờ thật sự nghỉ hưu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tài xế đường dài hay nháy đèn chào nhau?
Nháy đèn là cách giao tiếp nhanh giữa các tài xế trên đường, có thể để chào, để cảnh báo phía trước có nguy hiểm hoặc nhắc người kia hạ đèn pha. Ý nghĩa cụ thể thay đổi tuỳ nơi và tình huống.
Vì sao lái xe đêm đường dài dễ sinh ảo giác?
Lái xe lâu, buồn ngủ, cảnh vật đơn điệu và ánh đèn lặp lại làm não mệt mỏi. Lúc ấy người lái có thể thấy những hình ảnh không có thật hoặc nhìn nhầm vật thể bên đường.
Xe đò ngày xưa khác xe khách bây giờ ra sao?
Xe đò ngày trước thường là xe cũ cải tạo, ghế gỗ hoặc ghế băng, chở cả người lẫn hàng trên mui. Ngày nay xe khách hiện đại hơn và quy định an toàn cũng chặt hơn.
Tâm lý người nghỉ hưu sau cả đời gắn bó với nghề thế nào?
Nhiều người thấy hụt hẫng, nhớ nghề, nhớ đồng nghiệp sau khi nghỉ hưu, nhất là với những nghề có nhịp sống đặc biệt như lái xe đêm. Đó là một giai đoạn chuyển tiếp cần thời gian thích nghi.
Truyện ma về xe ma, tàu ma có ở những nước nào?
Nhiều nền văn hoá có truyện về phương tiện ma chạy mãi trên một tuyến đường, như tàu ma trên biển hay xe ma trên đường núi. Chúng thường gắn với ý niệm những người chưa hoàn thành hành trình.
