Ba mươi năm đánh cờ với nhau, ông Quý chưa thắng ông Bính được ván nào, và đến khi ông Bính mất rồi, ông ấy vẫn chưa chịu cho ông Quý thắng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Đêm nay mình kể một truyện ma hư cấu, nhưng là loại truyện ma bạn có thể nghe cùng ông bà mà không ai mất ngủ. Khu tập thể và hai ông cụ trong truyện là do mình đặt ra. Có ma thật đấy, nhưng là một con ma cờ cực kỳ cứng đầu.
Hai ông cụ dưới gốc cây sân tập thể
Khu tập thể ấy có bốn dãy nhà năm tầng xếp quanh một khoảng sân, giữa sân là cây bàng già. Dưới gốc bàng có một chiếc bàn gỗ thấp, hai chiếc ghế nhựa, và suốt ba mươi năm, chiều nào cũng có hai ông cụ ngồi đánh cờ tướng.
Ông Quý gầy, kỹ tính, đánh chậm, nghĩ một nước mất nửa điếu thuốc lào. Ông Bính béo, cười to, đánh nhanh, và có một cái tật cả khu ai cũng biết: hễ đi hỏng là xin đi lại. Ông Quý lần nào cũng càu nhàu, lần nào cũng cho, và lần nào cũng thua.
Cả khu tính ra, trong ba mươi năm ấy ông Quý thắng được đúng vài ván hòa. Ông Bính hay vỗ đùi bảo: ông đánh cờ như người đi chợ mua rau, nhìn mãi mà không dám trả giá.
Mùa đông năm ngoái, ông Bính mất sau một trận ốm ngắn. Chiếc ghế nhựa đối diện ông Quý bỏ trống. Ông Quý không ra gốc bàng nữa. Ông mang bàn cờ lên nhà, bày trên chiếc bàn con cạnh cửa sổ, quân xếp sẵn, chẳng để làm gì.
Nước pháo đầu lúc sáng sớm
Một buổi sáng, ông Quý dậy pha trà thì thấy trên bàn cờ, quân pháo bên đỏ đã được dời vào giữa. Pháo đầu. Nước khai cuộc ông Bính đi suốt ba mươi năm, chưa bao giờ đổi.
Ông Quý nghĩ là con gái dọn dẹp lỡ tay. Con gái ông thề không đụng vào. Ông cũng không đụng vào. Ông đứng nhìn quân pháo rất lâu, rồi cười khẩy một tiếng, ngồi xuống, nhảy mã bên đen lên chắn. Bình phong mã, đúng nước ông vẫn đáp.
Sáng hôm sau, bên đỏ đã ra xe. Sáng hôm sau nữa, một con mã đỏ nhảy lên rất ngang tàng. Mỗi đêm một nước, không hơn. Ông Quý bắt đầu dậy sớm hơn, chưa đánh răng đã ra bàn cờ xem đêm qua lão ấy đi gì.
Ông không kể với ai. Nhưng bà hàng xóm tầng dưới để ý thấy ông Quý dạo này hay cười một mình, và chiều nào cũng mua thêm một gói thuốc lào, dù chẳng còn ai hút cùng.
Cái tật xin đi lại không bỏ được
Đến nước thứ hai mươi mấy, bên đỏ đi một nước pháo hớ, để hở con xe. Ông Quý mừng rơn, sáng ra ăn ngay con xe, đặt nó sang bên cạnh bàn cờ, vỗ tay đánh đét một cái.
Sáng hôm sau, con xe đỏ đã nằm lại trên bàn cờ, ở đúng vị trí cũ. Quân pháo hớ cũng đã lùi về. Bên đỏ đi một nước khác hẳn.
Ông Quý đứng giữa nhà, chống nạnh, nói to với khoảng không: ông chết rồi mà vẫn xin đi lại à. Con gái ông từ trong bếp chạy ra, tưởng bố lẩn thẩn. Ông xua tay bảo không có gì, rồi lẩm bẩm như ba mươi năm nay vẫn lẩm bẩm: thôi được, cho đi lại, lần cuối đấy.
Ván cờ kéo dài suốt một mùa xuân. Có những đêm không có nước nào, ông Quý biết lão ấy đang nghĩ. Ông không giục. Có những đêm bên đỏ đi một nước rất hay, ông ngồi cả buổi sáng gãi đầu, rồi bật cười vì nhận ra mình đang vui hơn bất cứ lúc nào từ mùa đông năm ngoái.
Ván đầu tiên sau ba mươi năm
Đầu hè, thế cờ nghiêng dần về bên đen. Ông Quý không tin nổi. Ông đếm đi đếm lại quân, sợ mình nhìn nhầm. Bên đỏ còn tướng, một sĩ, một xe què. Bên đen còn đủ đôi pháo và một con mã ngon lành.
Một sáng thứ bảy, ông Quý đưa pháo vào, gác mã lên, và nhìn rất kỹ. Tướng đỏ không còn đường chạy. Chiếu bí.
Ông ngồi im rất lâu. Rồi ông nói khẽ, không biết với ai: thắng rồi nhé, ba mươi năm mới thắng một ván, ông đừng có xin đi lại. Ông đi pha hai chén trà, đặt một chén sang phía bên kia bàn, ngay chỗ ngày xưa ông Bính hay ngồi.
Đêm đó ông ngủ ngon lạ thường.
Bàn cờ lật úp và ván phục thù
Sáng hôm sau, ông Quý ra phòng khách thì sững lại. Bàn cờ lật úp. Quân cờ văng tung tóe khắp sàn, có con tốt lăn vào tận gầm tủ. Chén trà bên kia bàn đã cạn sạch.
Con gái ông hốt hoảng, tưởng có trộm. Ông Quý thì cúi xuống nhặt từng quân cờ, vai rung rung. Cô con gái tưởng bố khóc, chạy lại đỡ. Hóa ra ông đang cười, cười chảy cả nước mắt, cười đến mức phải ngồi bệt xuống sàn.
Ông bảo: cả đời lão ấy chưa thua ván nào, nên không ai biết lão thua thì hậm hực thế nào. Giờ thì biết rồi.
Tối hôm đó, ông Quý xếp lại bàn cờ, quân nào về chỗ nấy, rồi đi ngủ. Sáng ra, quân pháo đỏ lại đã dời vào giữa. Pháo đầu. Bên cạnh bàn cờ, ngay ngắn, là một điếu thuốc lào cuộn sẵn, đúng kiểu ông Bính vẫn cuộn mời ông trước mỗi ván phục thù.
Câu hỏi thường gặp
Cờ tướng có nguồn gốc từ đâu?
Cờ tướng là trò chơi cờ có lịch sử lâu đời ở Trung Hoa rồi lan ra nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam. Ở nước ta, cờ tướng gắn với đời sống hàng ngày, từ quán nước vỉa hè đến các hội làng có đánh cờ người.
Pháo đầu và bình phong mã là gì trong cờ tướng?
Pháo đầu là nước khai cuộc đưa một quân pháo vào cột giữa để nhắm thẳng vào tướng đối phương, rất phổ biến vì tấn công nhanh. Bình phong mã là cách bên kia đáp lại bằng cách lên cả hai quân mã để che chắn trung lộ.
Vì sao người già hay giữ thói quen chung với người bạn đã mất?
Các nhà tâm lý học về mất mát mô tả việc giữ những thói quen, đồ vật, nghi thức với người đã khuất là một cách duy trì sợi dây gắn kết. Với nhiều người, điều này giúp nỗi buồn dịu dần chứ không phải dấu hiệu bất thường.
Đánh cờ có tốt cho người lớn tuổi không?
Những hoạt động cần suy nghĩ và có bạn chơi cùng như đánh cờ giúp người lớn tuổi giữ nhịp sinh hoạt và kết nối với hàng xóm. Tuy vậy, chuyện trí nhớ hay sức khỏe cụ thể thì nên hỏi bác sĩ, không nên coi một trò chơi là cách chữa bệnh.
Vì sao truyện ma vui lại được nhiều người thích?
Truyện ma vui giữ lại cái rờn rợn quen thuộc nhưng đổi kết thúc thành tiếng cười, giúp người nghe thả lỏng. Nhiều truyện kiểu này còn nói về tình thân, tình bạn, nên người nghe vừa cười vừa thấy ấm lòng.
