Sáng nào cũng vậy, khi Khôi xuống sân đánh răng, con mã đen trên bàn đá đã nhảy thêm một bước, những chiếc lá bàng rụng đêm qua được gạt sang một bên, như có ai đó ngồi đây suốt đêm, nghĩ rất lâu rồi mới đi một nước.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, nhà trọ, thành phố và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện có một ván cờ, và như mọi ván cờ hay, nó cần hai người.
Chiếc bàn đá giữa sân
Khôi hai mươi tuổi, sinh viên năm hai ngành kỹ thuật, mê cờ tướng từ bé nhờ ông nội dạy. Anh thuê phòng trong một dãy nhà trọ cũ quây quanh cái sân lát gạch, giữa sân có cây bàng già và một chiếc bàn đá tròn, mặt khắc bàn cờ tướng, hai bên là hai chiếc ghế đá.
Trên bàn luôn có một bộ quân cờ gỗ đã mòn, bày dở một thế cờ. Bà chủ trọ bảo bộ cờ của ông nhà bà ngày xưa, ông mất mấy năm rồi, bà để đó cho ai thích thì chơi.
Khôi để ý thế cờ trên bàn không phải bày bừa. Đó là một ván đang dang dở, rất hay, quân đen đang thế công, quân đỏ phòng thủ chặt. Anh nhìn mãi, đoán nước tiếp theo của quân đen.
Sáng hôm sau, con mã đen đã nhảy đúng ô anh đoán. Anh hỏi bà chủ trọ ai chơi. Bà bảo không ai, dân trọ toàn đi làm, đi học, tối về mệt, ai mà ngồi đánh cờ một mình.
Người chơi quân đen
Mỗi sáng thế cờ lại thay đổi đúng một nước, luôn là quân đen. Quân đỏ không ai động tới, cứ thế bị dồn dần vào góc. Khôi thức khuya thử canh, ngồi trên ban công tầng hai nhìn xuống. Sân tối, gió lùa qua cây bàng, không có ai.
Anh ngủ quên lúc gần hai giờ. Sáng ra, xe đen đã tiến thêm một bước.
Khôi không sợ. Anh thấy thú vị hơn là sợ. Người chơi quân đen đánh rất cao tay, kiểu đánh xưa, chắc chắn, không vội. Anh nhìn thế cờ của quân đỏ, thấy nó sắp thua, và thấy tiếc.
Một sáng, trước khi đi học, anh ngồi xuống chiếc ghế đá phía quân đỏ, nghĩ một lúc lâu, rồi đẩy con pháo đỏ sang một ô, chặn đường xe đen. Anh nói khẽ về phía chiếc ghế trống bên kia: cháu xin phép đánh tiếp quân đỏ nhé.
Ván cờ suốt mùa đông
Sáng hôm sau, quân đen đáp lại. Một nước rất hiểm. Khôi ngồi nghĩ mất nửa giờ, suýt trễ học, rồi đi một nước đỡ. Từ đó, mỗi sáng anh đi một nước quân đỏ, mỗi đêm có ai đó đi một nước quân đen.
Anh bắt đầu đọc lại sách cờ của ông nội, tìm những thế phòng thủ cổ. Bạn cùng phòng trọ thấy anh sáng nào cũng ngồi trầm ngâm bên bàn đá, tưởng anh thất tình.
Mùa đông tới, lá bàng rụng đỏ sân. Sáng nào Khôi cũng thấy lá trên bàn cờ được gạt gọn sang một bên, không quân nào bị xô lệch. Có hôm trời mưa phùn cả đêm, sáng ra bàn đá ướt sũng, nhưng chỗ ghế quân đen lại khô ráo, như có ai ngồi che.
Có một sáng, bên cạnh bàn cờ, Khôi thấy một chén trà nhỏ đã nguội, kiểu chén sứ men lam mà ông nội anh hay dùng. Anh không biết ai pha. Anh uống cạn, đi một nước, rồi đi học.
Câu chuyện của bà chủ trọ
Gần Tết, bà chủ trọ ra sân thấy Khôi ngồi nghĩ cờ, bà đứng xem một lúc rồi ngồi xuống ghế bên cạnh. Bà kể ông nhà bà mê cờ lắm, chiều nào cũng ngồi bàn đá này đánh với ông bạn hàng xóm.
Năm ấy, ông bạn hàng xóm chuyển đi xa, ván cờ cuối cùng hai ông đánh còn dở. Ông nhà bà giữ nguyên thế cờ, bảo khi nào bạn về đánh tiếp. Rồi ông ốm, rồi ông mất, ván cờ vẫn nằm đó, bà không nỡ dọn.
Bà nhìn bàn cờ, bảo thế này không giống ván cũ nữa, đã đi thêm nhiều nước lắm. Rồi bà nhìn Khôi, hiểu ra. Bà không hỏi gì, chỉ cười, mắt rưng rưng, bảo ông nhà bà thích nhất là có người đánh cờ với ông tới cùng, ông ghét nhất là đối thủ bỏ cuộc.
Khôi gật đầu. Anh nói anh sẽ đánh tới cùng.
Ván hoà
Đêm giao thừa, Khôi không về quê vì vé tàu hết. Anh ra sân, ngồi bên bàn cờ. Thế cờ tới hồi cuối, hai bên chỉ còn ít quân. Anh nghĩ rất lâu, đi một nước, rồi ngồi chờ.
Gần nửa đêm, pháo hoa nổ xa xa. Anh nghe tiếng ghế đá bên kia khẽ cạ xuống gạch, như có người kéo ghế ngồi. Anh không nhìn lên. Anh chỉ nhìn bàn cờ. Con tướng đen dịch sang một ô.
Hai bên cứ thế đi qua đi lại, không ai ăn được ai. Khôi biết đó là thế hoà. Anh ngẩng lên, nói với chiếc ghế trống: ván này hoà rồi ông nhỉ. Một làn gió nhẹ thổi qua, lá bàng xào xạc, và anh nghe như có tiếng cười khà khà rất khẽ.
Sáng mùng một, bàn cờ được dọn sạch, các quân cờ xếp về vị trí ban đầu, sẵn sàng cho một ván mới. Bên cạnh có chén trà men lam, còn ấm. Từ đó không có nước đi nào vào ban đêm nữa. Nhưng mỗi chiều, Khôi vẫn ra bàn đá ngồi, và anh dạy cờ cho mấy đứa nhỏ con nhà trọ, đúng như ông nội đã dạy anh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cờ tướng được nhiều người lớn tuổi yêu thích?
Cờ tướng là trò chơi trí tuệ quen thuộc ở Việt Nam, chơi được ở mọi nơi, chỉ cần bàn cờ và hai người. Với nhiều người lớn tuổi, ván cờ còn là cách gặp gỡ, trò chuyện với bạn bè hàng xóm mỗi chiều.
Ván cờ hoà có ý nghĩa gì?
Ván hoà xảy ra khi không bên nào có thể chiếu bí bên kia. Trong truyện, ván hoà là cách hai người chơi tôn trọng nhau, không ai thua, và ván cờ dang dở của hai ông bạn cũ được khép lại trọn vẹn.
Vì sao những đồ vật dở dang hay gắn với truyện ma?
Một việc chưa xong như ván cờ dở, lá thư chưa gửi, bức tranh chưa vẽ xong, gợi cảm giác có ai đó còn vương vấn. Truyện ma hay để hồn người hoàn tất những việc dở dang ấy.
Học cờ tướng có lợi gì cho người trẻ?
Chơi cờ giúp rèn khả năng tính toán, kiên nhẫn, chấp nhận thắng thua. Đó cũng là cầu nối giữa các thế hệ, ông bà dạy cháu chơi cờ là một kỷ niệm đẹp của nhiều gia đình.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, nhà trọ, Khôi, bà chủ trọ và người chơi quân đen đều do người viết đặt ra.
