Cả xóm trọ ai cũng biết bà Liên khoá cổng đúng mười giờ, một phút cũng không châm chước, vậy mà đêm mưa ấy, lúc gần một giờ sáng, chính bà ra mở cổng cho Quân, tay còn cầm chiếc khăn khô.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, xóm trọ và người trong truyện do mình đặt ra. Truyện này không có ai mất đi cả, chỉ có một người đi xa hơn mình tưởng, rồi trở về.
Bà chủ trọ và cái cổng mười giờ
Quân là sinh viên năm ba, thuê trọ trong ngôi nhà ba tầng của bà Liên đã hai năm. Nhà có tám phòng, toàn sinh viên. Bà Liên sống một mình ở tầng trệt, chồng mất sớm, con trai lập gia đình ở quận khác, tuần ghé một lần.
Bà nổi tiếng khó tính nhất xóm. Mười giờ tối bà khoá cổng, chìa khoá giữ khư khư bên mình. Ai về muộn, gọi khản cổ bà cũng không ra, cứ ngủ ở quán nét đầu ngõ tới sáng. Bà bảo con gái con trai nhà người ta gửi lên đây học, mình phải giữ cho chúng nó.
Đám sinh viên ấm ức, sau lưng gọi bà là bà cai ngục. Nhưng cũng chính bà, hôm nào đứa nào ốm, sáng ra trước cửa đã có bát cháo. Đứa nào thiếu tiền nhà, bà cho khất, chẳng nói với ai.
Quân đi làm thêm ở một quán ăn đêm, ca kết thúc lúc chín giờ rưỡi, vừa kịp chạy về trước khi cổng đóng. Hai năm, anh chưa trễ lần nào.
Đêm mưa và cánh cổng mở sẵn
Tối hôm ấy quán đông bất thường, chủ quán nhờ Quân ở lại dọn. Xong việc đã gần mười hai giờ, trời đổ mưa như trút. Anh dắt xe về tới đầu ngõ, ướt từ đầu tới chân, chuẩn bị tinh thần ngủ quán nét.
Nhưng cổng nhà trọ hé mở. Ánh đèn vàng từ hiên hắt ra sân gạch ướt. Bà Liên đứng ngay sau cánh cổng, mặc chiếc áo len xám cũ bà vẫn mặc mỗi mùa lạnh, tóc búi gọn, tay cầm một chiếc khăn bông.
Bà không mắng. Bà chỉ đưa khăn cho anh, nói khẽ: lau đầu đi, đi khẽ thôi kẻo mấy đứa kia thấy lại bắt chước. Giọng bà khàn hơn mọi ngày, nghe như từ xa vọng lại.
Quân dắt xe vào, lí nhí cảm ơn. Bà khoá cổng, rồi chỉ vào bậc cửa phòng anh. Ở đó có một bát cháo hành còn nóng, đậy bằng một chiếc đĩa nhỏ. Anh quay lại định cảm ơn lần nữa thì hiên đã vắng, cửa phòng bà đóng im.
Người con trai tới lúc sáng sớm
Sáng hôm sau, Quân dậy sớm định sang cảm ơn bà, thì thấy anh Tuấn, con trai bà, đang lục tục mở cửa phòng bà lấy quần áo. Mặt anh phờ phạc, mắt đỏ. Anh bảo chiều hôm qua bà bị tai biến nhẹ khi đang ra chợ, người ta đưa đi cấp cứu, giờ vẫn nằm trong viện, chưa tỉnh hẳn.
Quân đứng sững. Anh hỏi chiều qua là mấy giờ. Anh Tuấn bảo khoảng bốn giờ chiều, anh ở viện với bà suốt đêm, không rời bước nào. Anh ghé về lấy đồ cho bà, tiện hỏi luôn đêm qua ai khoá cổng, sao sáng ra cổng vẫn khoá cẩn thận.
Quân không trả lời được. Anh quay về phòng. Chiếc bát sứ đã rửa sạch, úp trên giá. Chiếc khăn bông vắt trên lưng ghế, vẫn còn ẩm, và vẫn thoang thoảng mùi dầu gió mà bà Liên hay xoa.
Cả buổi sáng hôm ấy anh không đi học. Anh ngồi ở bậc cửa, nhìn cánh cổng sắt, nhớ lại giọng nói khàn khàn từ xa vọng lại.
Lời kể của bà trong phòng bệnh
Ba ngày sau, Quân vào viện thăm bà. Bà Liên đã tỉnh, nói còn hơi ngọng, tay trái yếu, nhưng mắt vẫn sắc như cũ. Thấy anh, bà cười, câu đầu tiên bà hỏi là hôm ấy có về muộn không.
Quân ngập ngừng kể. Bà nghe xong, im lặng một lúc, rồi bảo mấy đêm nằm mê man bà cứ mơ thấy mình về nhà. Bà mơ trời mưa, mơ đứng ở cổng chờ, vì bà biết thằng Quân làm quán đêm, hôm nào đông là về trễ, không ai mở cổng cho thì nó ướt.
Bà còn kể trong mơ bà nấu nồi cháo hành, mà nấu vụng lắm, tay cứ run, sợ nó chê mặn. Anh Tuấn ngồi bên cạnh nghe mà nổi da gà, còn Quân thì cúi đầu, không dám nhìn lên vì sợ bà thấy mắt mình đỏ.
Bà Liên khẽ nắm tay anh bằng bàn tay còn khoẻ. Bà bảo người ta nói hồn vía người già hay đi lang thang lúc ốm, chắc hồn bà cứ nhớ cái cổng. Rồi bà cười, cái cười móm mém hiếm hoi: cháo có mặn không con.
Chiếc chìa khoá dự phòng
Bà Liên ra viện sau hai tuần. Bà đi lại chậm hơn, phải chống gậy, nhưng mười giờ tối vẫn khoá cổng, không châm chước một phút. Đám sinh viên lại ấm ức như cũ, nhưng giờ có đứa còn chạy ra đỡ bà khi bà đi khoá cổng.
Một buổi chiều, bà gọi Quân lại, dúi vào tay anh một chiếc chìa khoá cổng mới đánh, buộc dây đỏ. Bà dặn chỉ được dùng khi đi làm về trễ, không được cho ai mượn, không được kể với đứa nào.
Quân hỏi sao bà tin anh. Bà cười, bảo không phải tin, mà là bà già rồi, đi đêm một lần là đủ, không muốn đi lần nữa.
Từ đó, những đêm về muộn, Quân tự mở cổng, đi thật khẽ. Và lần nào cũng vậy, anh thấy cửa phòng bà Liên hé một khe nhỏ, ánh đèn ngủ vàng hắt ra, chỉ tắt đi khi nghe tiếng anh khoá cổng lại.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt quan niệm thế nào về chuyện hồn đi khi ngủ hay khi ốm?
Trong tín ngưỡng dân gian, người Việt tin mỗi người có hồn và vía, khi ngủ say, ốm nặng hay hoảng sợ, hồn vía có thể rời thân đi lang thang. Nhiều câu chuyện kể người ốm mơ về nhà, người nhà lại thấy họ xuất hiện, được truyền miệng như chuyện lạ.
Trải nghiệm thoát xác được khoa học giải thích thế nào?
Một số người kể cảm giác như nhìn thấy mình từ bên ngoài, thường khi ngủ chập chờn, gây mê hoặc bệnh nặng. Các nhà khoa học cho rằng nó liên quan đến vùng não ghép thông tin về vị trí cơ thể, khi vùng này bị rối, cảm giác về bản thân có thể lệch đi.
Dấu hiệu nào của tai biến cần đi cấp cứu ngay?
Méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nói ngọng đột ngột là những dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay. Đưa người bệnh tới viện càng sớm càng có nhiều cơ hội hồi phục.
Vì sao nhiều nhà trọ có giờ đóng cổng?
Giờ đóng cổng giúp chủ nhà giữ an ninh, tránh người lạ ra vào và giữ yên tĩnh cho người thuê. Với nhà trọ sinh viên, nhiều chủ nhà còn coi đó là cách giữ nếp sinh hoạt cho những người trẻ xa gia đình.
Vì sao giấc mơ của người bệnh hay xoay quanh việc nhà thường ngày?
Khi ốm, những lo lắng thường ngày vẫn chiếm trọn tâm trí, và giấc mơ hay tái hiện những việc ta làm mỗi ngày. Với người già sống gắn bó một nơi, giấc mơ về nhà là điều rất tự nhiên.
