Ở dãy trọ ấy, chưa ai từng bị ướt đồ vì mưa đêm, bởi cứ trời sắp đổ là có người lặng lẽ rút hết quần áo trên dây, gấp gọn, đặt trước cửa từng phòng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, dãy trọ và người ở trong đó do mình đặt ra. Truyện có mưa, có tiếng máy may từ xa, và có một chiếc nón lá treo ở cột hành lang mà mình muốn bạn nhớ.
Dãy trọ mười hai phòng sau khu công nghiệp
Mận rời quê miền Tây lên làm công nhân may đã ba năm. Cô thuê một phòng trong dãy trọ mười hai phòng, mái tôn, hành lang lát gạch đỏ chạy dài, phía trước là khoảng sân căng dây phơi. Người trong dãy đều làm ở các xưởng gần đó, ca ngày ca đêm xen kẽ.
Chủ trọ là ông Bảy, ngoài bảy mươi, sống một mình trong gian nhà nhỏ đầu dãy. Ông hiền, ít khi nhắc tiền phòng, sáng nào cũng ngồi ở hiên pha trà, ai đi ngang ông cũng gật đầu chào.
Mùa mưa ở đây thất thường. Có đêm trời trong vắt, gần sáng lại đổ ào ào. Công nhân tan ca mệt rã, phơi đồ xong là ngủ, chẳng ai thức canh trời.
Vậy mà chưa bao giờ ai trong dãy bị ướt đồ.
Những chồng quần áo gấp kiểu xưa
Lần đầu tiên Mận để ý là một sáng sau cơn mưa đêm. Mở cửa ra, cô thấy chồng quần áo của mình đặt ngay ngắn trên bậc cửa, khô ráo. Áo gấp làm ba, cổ áo lật ra ngoài. Quần cuộn tròn từ gấu lên. Đôi tất lồng vào nhau thành một nắm gọn.
Cô nhìn dọc hành lang. Trước cửa phòng nào cũng có một chồng y hệt, cùng một kiểu gấp, cái kiểu gấp mà má cô ngày xưa vẫn làm, giờ chẳng mấy ai còn làm thế.
Cả dãy xôn xao. Người đoán thế này, người đoán thế kia. Cuối cùng ai cũng nghĩ tới ông Bảy. Người già ngủ ít, chắc ông thức đêm thấy trời mưa thì rút đồ giúp.
Mận mang sang biếu ông một túi chôm chôm, hỏi có phải ông không. Ông Bảy cười móm mém, xua tay bảo chuyện nhỏ, già rồi ngủ không được, ra vào cho đỡ buồn. Cả dãy góp tiền nấu một nồi chè đậu đen mời ông, ông ăn hai chén, khen ngon.
Đêm ông Bảy về quê
Đầu tháng bảy âm lịch, ông Bảy về quê ăn giỗ, dặn cả dãy ba hôm nữa mới lên. Gian nhà đầu dãy khoá cửa, đèn tắt. Tối đó trời oi, mây kéo đen kịt từ phía sông.
Mận đi ca chiều về lúc mười một giờ, giặt đồ, phơi lên dây rồi ngồi ở hiên nhắn tin với má. Cô định thức canh mưa, vì ông Bảy đi vắng. Gần một giờ, gió nổi, mùi đất ngai ngái bốc lên. Cô ngáp dài, chợp mắt một chút trên chiếc ghế nhựa.
Tiếng sột soạt làm cô mở mắt. Ở cuối sân, dưới bóng đèn vàng yếu ớt, có một người đang rút đồ. Một người đàn bà thấp nhỏ, đội nón lá, áo bà ba sẫm màu. Bà làm rất nhanh, rất thạo, rút một chiếc áo, gấp làm ba trên cánh tay, đặt vào rổ, rồi rút chiếc tiếp.
Mận ngồi im. Cô không thấy sợ ngay, vì mọi thứ trông bình thường như một bà hàng xóm sang giúp. Rồi mưa bắt đầu rơi, những hạt nặng đập lộp độp trên mái tôn, và cô nhận ra mưa rơi xuyên qua vành nón lá ấy mà không có tiếng động nào.
Cái nón lá treo trên cột hành lang
Người đàn bà rút xong chiếc áo cuối cùng, xách rổ đi dọc hành lang. Trước mỗi cửa phòng bà đặt xuống một chồng, chỉnh lại cho vuông vức. Tới cửa phòng Mận, bà dừng lại, đặt chồng đồ lên bậc, rồi đưa tay vuốt nhẹ lên chiếc áo trên cùng như vuốt cho phẳng.
Mận thấy nghèn nghẹn. Cô khẽ nói: con cảm ơn bà. Người đàn bà ngẩng lên. Dưới vành nón, cô không nhìn rõ mặt, chỉ thấy một nụ cười hiền và đôi mắt nheo lại. Rồi bà đi về phía đầu dãy, tới gian nhà của ông Bảy, và khuất sau cánh cửa vẫn đang khoá.
Sáng hôm sau, cả dãy lại thấy đồ khô ráo trước cửa. Không ai hỏi gì, vì ai cũng tưởng ông Bảy đã về sớm.
Ba hôm sau ông về thật. Mận sang kể. Ông Bảy ngồi im rất lâu, chén trà nguội trong tay. Rồi ông nói khẽ: bà nhà ông gấp đồ đúng kiểu đó, ông học của bà. Ông thú thật mấy năm nay ông chỉ rút đồ được dăm lần, chân yếu rồi. Còn lại ông cứ tưởng người trong dãy tự rút giúp nhau.
Mùa mưa năm sau ở dãy trọ
Ông Bảy kể vợ ông ngày trước làm nghề giặt thuê cho công nhân. Đời bà chỉ sợ một chuyện là đồ khách ướt mưa. Đêm nào trời trở gió, bà cũng chạy ra rút đồ trước tiên, rồi mới lo tới nhà mình.
Từ hôm đó, ông Bảy treo một chiếc nón lá cũ lên cột hành lang, ngay chỗ đầu dây phơi. Ai hỏi, ông bảo để bà nhà ông có cái che khi ra rút đồ.
Người trong dãy thay nhau đến rồi đi, công nhân đổi xưởng, đổi chỗ trọ. Ai mới tới cũng được dặn một câu: đêm mưa đừng ra rút đồ, có người lo rồi, sáng dậy nhớ nói một câu cảm ơn.
Và đêm nào mưa sắp đổ, chiếc nón lá trên cột lại khẽ đung đưa, dù gió chưa kịp thổi tới.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều người ngửi được mùi mưa sắp tới?
Trước cơn mưa, độ ẩm tăng và gió mang theo mùi đất, mùi cây cỏ rõ hơn. Khi những hạt mưa đầu tiên rơi xuống đất khô, các hợp chất trong đất bốc lên tạo mùi ngai ngái quen thuộc mà nhiều người nhận ra ngay.
Vì sao người già hay ngủ ít và dậy sớm?
Theo tuổi tác, nhịp sinh học thay đổi, giấc ngủ sâu ngắn lại và người ta dễ tỉnh giữa đêm. Nếu mất ngủ kéo dài, mệt mỏi ban ngày thì nên hỏi bác sĩ để tìm nguyên nhân.
Vì sao một kiểu gấp quần áo có thể gợi nhớ một người?
Những thói quen nhỏ lặp lại hằng ngày như cách gấp áo, cách xếp chén thường được học từ người thân và truyền lại. Khi bắt gặp đúng thói quen đó, ta nhớ tới người đã dạy mình, rõ hơn cả nhìn một tấm ảnh.
Vì sao bóng người dưới mưa đêm dễ bị nhìn nhầm?
Mưa và ánh đèn yếu làm hình ảnh nhoè đi, mắt khó phân biệt chi tiết. Khi mệt và buồn ngủ, não dễ ghép những mảng tối thành hình người quen thuộc.
Vì sao truyện ma ở khu trọ thường gắn với sự giúp đỡ?
Khu trọ là nơi những người xa nhà sống sát vách, nương tựa nhau. Truyện ma kể ở đó hay mang hình ảnh người cũ vẫn chăm lo cho người mới, như một cách nói về tình hàng xóm.
