Giữa cánh đồng mù sương, Yến bóp phanh mà chiếc xe đạp không dừng, tay lái tự bẻ sang trái, rẽ vào một lối mòn nhỏ, và chỉ vài giây sau cô nghe sau lưng tiếng đất ầm ầm sụt xuống dòng kênh, đúng chỗ cô vừa định đạp thẳng tới.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, nhà nghỉ, cánh đồng và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Truyện có một chiếc xe đạp cũ, và một người đã đạp nó rất nhiều năm.
Nhà nghỉ có xe đạp cho mượn
Yến hai mươi bảy tuổi, làm biên tập viên ở thành phố, đi du lịch một mình về một vùng sông nước đồng bằng. Cô ở một nhà nghỉ nhỏ ven sông, nhà gỗ, có hàng dừa nước, ông chủ ngoài sáu mươi hiền lành, nói giọng miền Tây chậm rãi.
Nhà nghỉ có mấy chiếc xe đạp cho khách mượn đi quanh làng. Ông chủ dắt ra cho cô chiếc xe cũ nhất, khung sơn xanh đã tróc, giỏ mây phía trước, yên bọc vải. Ông bảo chiếc này đạp êm nhất, nó thuộc đường hơn ông.
Yến cười, nghĩ ông nói đùa. Buổi chiều cô đạp xe qua những cánh đồng lúa đang chín vàng, những cây cầu khỉ, những mương nước trong veo. Cô mải chụp ảnh, mải ngắm hoàng hôn trên đồng, quên cả giờ.
Lúc cô nhận ra thì trời đã tối hẳn, và sương bắt đầu xuống từ mặt ruộng, trắng đục như sữa.
Lạc giữa đồng sương
Sương dày tới mức đèn xe đạp chỉ soi được vài bước. Điện thoại Yến hết pin vì chụp ảnh cả buổi. Những lối đi giữa đồng nhìn giống hệt nhau, bờ ruộng nào cũng một màu xám trắng. Cô không còn biết hướng nào là sông, hướng nào là làng.
Cô đạp chậm, cố nhớ đường. Đôi khi cô nghe tiếng nước chảy róc rách ở đâu đó rất gần, biết mình đang đi sát một con kênh. Cô sợ, nhưng không dám dừng, vì dừng thì càng lạnh, càng hoang mang.
Tới một ngã ba, cô định rẽ phải vì thấy lờ mờ phía xa có ánh đèn. Cô bẻ tay lái. Tay lái không nhúc nhích. Chiếc xe cứ đi thẳng, bánh xe lăn đều, như có ai đó đang giữ ghi đông.
Yến hoảng, bóp phanh. Phanh không ăn. Chiếc xe tự rẽ sang trái, vào một lối mòn hẹp mà cô không hề thấy lúc trước.
Tiếng đất sụt sau lưng
Chưa kịp hiểu gì, cô nghe phía sau, đúng hướng ánh đèn cô định đạp tới, một tiếng ầm rất lớn, tiếng đất đổ ụp xuống nước, tiếng bọt nước sủi lên. Rồi im lặng.
Chiếc xe đạp vẫn đi, êm, đều, như không có chuyện gì. Nó rẽ qua những bờ ruộng hẹp, lên một cây cầu khỉ mà Yến không dám nhìn xuống, rồi men theo một hàng tre. Cô không đạp nữa, chân chỉ đặt lên bàn đạp, để chiếc xe tự đi.
Cô nghe như có tiếng thở nhẹ phía sau yên xe, nghe như có ai đó khe khẽ huýt sáo một điệu vọng cổ. Cô không dám quay lại. Cô chỉ nắm chặt ghi đông và nhìn vệt sáng của đèn xe nhảy nhót trên mặt đường đất.
Hai mươi phút sau, ánh đèn vàng của nhà nghỉ hiện ra qua màn sương. Chiếc xe đạp dừng ngay trước hiên, tự nhiên như về chuồng. Phanh bóp vào là ăn ngay.
Ông chủ nhà nghỉ kể chuyện
Ông chủ đang đứng ngoài hiên cầm đèn pin, định đi tìm cô. Thấy cô về, ông thở phào. Cô kể lại, giọng run run. Ông nghe xong, gật gù, không ngạc nhiên. Ông bảo cô vào uống bát cháo gừng cho ấm.
Sáng ra, người làng kể đêm qua một khúc bờ kênh ở cánh đồng phía tây bị sạt lở sau mấy ngày nước lên, cuốn mất một đoạn đường đất dài, ngay gần một ngã ba. Không ai bị gì vì đêm ấy không ai đi qua.
Ông chủ dẫn Yến ra xem chiếc xe đạp. Ông kể chiếc xe này của ba ông, một người đưa thư của xã ngày xưa. Mấy chục năm, ngày nào ba ông cũng đạp nó qua khắp các cánh đồng, các con kênh, ông thuộc từng khúc bờ yếu, từng cây cầu mục, mùa nước nổi chỗ nào sâu chỗ nào cạn.
Ba ông mất đã lâu. Ông giữ chiếc xe, sửa lại cho khách đi. Ông bảo, khách nào lạc đường cũng được nó đưa về, ông đã nghe nhiều người kể giống cô. Ông cười hiền: ba tui cả đời đưa thư, chưa để lá thư nào lạc, giờ đưa người cũng vậy.
Lá thư Yến gửi
Trước khi về thành phố, Yến mua một bó nhang, thắp ở bàn thờ ông đưa thư trong nhà nghỉ. Cô đứng trước tấm ảnh trắng đen, một ông già gầy, đội nón lá, đứng cạnh chiếc xe đạp khung xanh, cười móm mém.
Cô viết một lá thư tay, cảm ơn ông, nhét vào giỏ mây phía trước chiếc xe đạp. Ông chủ nhà nghỉ thấy, chỉ cười, không lấy ra.
Một tháng sau, ở thành phố, Yến nhận được một lá thư qua bưu điện. Phong bì cũ, kiểu phong bì có viền xanh đỏ ngày xưa, tem đã phai màu. Bên trong chỉ có một dòng, nét chữ nắn nót của người từng viết địa chỉ cả đời: thư cô đã nhận, đường về nhà nhớ đi ban ngày nghen.
Cô gọi điện cho ông chủ nhà nghỉ, hỏi có phải ông gửi không. Ông bảo không, ông không biết địa chỉ của cô. Rồi ông kể, sáng hôm ấy ra hiên, ông thấy lá thư của cô đã không còn trong giỏ mây, và chiếc xe đạp dựng nghiêng, bánh còn dính bùn đỏ của con đường dẫn ra bưu điện xã cũ, con đường đã bỏ hoang từ rất nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe đạp ban đêm ở vùng đồng quê cần lưu ý gì?
Nên về trước khi trời tối, mang đèn và điện thoại đủ pin, báo cho chủ nhà nghỉ lộ trình, tránh đi sát bờ kênh, cầu yếu khi có sương mù hoặc mùa nước lên. Lạc đường thì nên dừng ở nơi an toàn và gọi người giúp.
Vì sao bờ kênh dễ bị sạt lở?
Bờ kênh đất có thể bị dòng nước bào mòn chân, thấm nước làm đất yếu, nhất là sau những ngày nước lên hoặc mưa nhiều. Những đoạn bờ trông bình thường vẫn có thể sạt bất ngờ.
Nghề đưa thư ngày xưa ở nông thôn vất vả thế nào?
Người đưa thư ở vùng quê thường đạp xe hàng chục cây số mỗi ngày, qua đồng, qua cầu, qua sông, mưa nắng không nghỉ. Họ thuộc từng nhà, từng con đường, là người mang tin tức, tiền bạc, niềm vui tới từng gia đình.
Vì sao sương mù làm người ta dễ lạc đường?
Sương mù làm mất các mốc nhìn quen thuộc như cây cối, nhà cửa, ánh đèn xa, khiến cảm nhận phương hướng sai lệch. Ở nơi có nhiều lối đi giống nhau như đồng ruộng, việc lạc đường càng dễ xảy ra.
Truyện có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, nhà nghỉ, cánh đồng, Yến, ông chủ và người đưa thư đều do người viết đặt ra.
