Sáng ấy, cửa kính căn lán phủ một lớp sương muối trắng xóa, và trên đó có một vệt ngón tay, vẽ từ phía ngoài vào, vẽ một con đường quanh co mà không ai trong ba người biết.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, ngọn núi, căn lán và ba nhân vật đều do mình đặt ra. Truyện có lạnh, có sợ, nhưng kết thúc thì ấm, như một bếp lửa giữa đêm đông.
Đợt rét tới sớm
Ba người bạn, Thảo, Kiên và Dũng, đi leo một ngọn núi cao vào cuối năm. Họ đã tính kỹ lịch trình, xem dự báo thời tiết, chuẩn bị đủ đồ. Nhưng đợt rét năm ấy tới sớm hơn dự báo hai ngày.
Đêm thứ hai, khi họ đang nghỉ ở một căn lán gỗ nhỏ dành cho người leo núi gần đỉnh, nhiệt độ tụt nhanh. Gió rít suốt đêm. Sáng ra, cả sườn núi phủ trắng sương muối, cây cối như rắc bột, đá trơn như đổ dầu.
Tệ hơn, sương mù dày đặc. Đứng ở cửa lán không nhìn thấy quá năm bước chân. Con đường mòn đi xuống, vốn đã khó, giờ biến mất dưới lớp băng mỏng và sương trắng.
Người dẫn đường của họ đã xuống núi từ chiều hôm trước để đón đoàn khác, hẹn hôm nay quay lại. Bộ đàm chỉ còn những tiếng rè rè. Điện thoại không có sóng.
Hình vẽ trên cửa kính
Thảo là người dậy sớm nhất. Cô nhóm lại bếp củi, rồi đi tới ô cửa kính duy nhất của lán để xem trời. Ô kính phủ kín một lớp sương muối, những tinh thể băng mảnh như lông vũ.
Trên lớp băng ấy, có một vệt ngón tay. Nó không phải vết lau qua loa. Nó là một đường nét cẩn thận, vẽ một con đường uốn lượn từ góc trên xuống góc dưới, có những chỗ rẽ, có một chỗ vẽ hình tam giác nhỏ, có một chỗ vẽ ba vòng tròn sát nhau, cuối cùng là một hình vuông có mái nhọn.
Thảo đưa tay sờ thử mặt kính bên trong. Lạnh và nhẵn. Vệt vẽ nằm ở mặt ngoài. Ai đó đã đứng ngoài cửa lán, giữa đêm rét buốt, vẽ hình này lên mặt kính đóng băng.
Cô gọi hai bạn dậy. Kiên mở cửa lán nhìn ra. Lớp sương muối trên nền đất trước lán trắng phẳng, không một dấu chân nào.
Tấm bản đồ
Dũng là người đầu tiên nhận ra. Cậu lấy tấm bản đồ giấy ra, so với hình vẽ trên kính. Hình tam giác nhỏ có thể là mỏm đá ở dưới lán. Ba vòng tròn sát nhau giống cụm ba cây thông cổ mà họ đi qua hôm trước. Hình vuông mái nhọn, có lẽ là trạm nghỉ ở lưng chừng núi.
Nhưng con đường vẽ trên kính không phải con đường mòn chính mà họ đã đi lên. Nó rẽ sang phía tây ở chỗ mỏm đá, đi vòng một quãng xa hơn, rồi mới tới cụm ba cây thông.
Kiên bảo, đây là trò đùa của ai đó, không thể tin được. Đường chính dù trơn thì vẫn là đường chính, mình cứ đi chậm. Dũng ngần ngừ. Thảo nhìn ô kính rất lâu. Cô bảo, người vẽ hình này đã đứng ngoài trời cả đêm qua mà không để lại một dấu chân. Mình không biết người ấy là ai, nhưng người ấy không muốn mình đi đường cũ.
Họ chờ tới khi sương tan bớt, gần trưa, rồi mới quyết định. Họ đi theo con đường trên ô kính.
Con đường vòng
Đường vòng phía tây dài hơn, khó hơn, phải bám vào những rễ cây phủ băng. Nhưng nó đi dưới tán rừng, đá ít trơn hơn, gió cũng dịu hơn. Ba người đi chậm, nắm tay nhau qua những đoạn dốc.
Tới một khúc quanh, họ đứng lại. Từ chỗ ấy nhìn sang, có thể thấy một phần con đường mòn chính bên kia khe núi. Một đoạn dài của nó đã biến mất. Cả một mảng sườn núi phủ băng đã trượt xuống trong đêm qua, kéo theo đá và cây, để lại một vết trượt dài trắng xóa. Nếu họ đi đường chính, họ sẽ đi đúng vào chỗ đó.
Không ai nói gì. Họ đi tiếp. Qua cụm ba cây thông cổ, ánh nắng yếu ớt lọt qua mây. Rồi họ thấy trạm nghỉ lưng chừng núi, mái nhọn phủ băng, khói bếp bốc lên. Người dẫn đường đang ở đó, đang chuẩn bị đi tìm họ.
Anh dẫn đường nghe kể xong, mặt tái đi. Anh bảo, đường vòng phía tây ấy là đường cũ, từ hồi chưa làm đường mòn chính, giờ chỉ vài người già trong bản còn biết.
Người vẽ đường
Tối hôm ấy, ở trạm nghỉ, ông cụ giữ trạm nghe chuyện ô kính thì ngồi im lặng rất lâu. Rồi ông kể. Nhiều năm trước, có một người dẫn đường già, cả đời lên xuống ngọn núi này, thuộc từng gốc cây, từng tảng đá. Ông hay dặn người leo núi, mùa sương muối thì đừng đi đường chính, phải đi đường vòng phía tây.
Ông dẫn đường già ấy về sau mất vì tuổi cao, yên lành trong nhà mình dưới bản. Nhưng ông cụ giữ trạm bảo, mấy mùa đông gần đây, thỉnh thoảng có người leo núi kể lại, sáng dậy thấy trên kính lán có ai vẽ đường.
Thảo hỏi, ông dẫn đường ấy hay vẽ đường cho khách lắm ạ. Ông cụ cười, đôi mắt ánh lên dưới ánh lửa. Ông bảo, ông ấy không biết chữ, nên ông ấy chỉ đường bằng cách vẽ. Ông ấy vẽ lên đất, lên lá, lên cả mặt kính đóng băng. Ba vòng tròn là ba cây thông, hình tam giác là mỏm đá, hình nhà là chỗ nghỉ. Ông ấy vẽ y như thế suốt bốn mươi năm.
Sáng hôm sau, trước khi xuống núi, Thảo ra trước ô cửa kính của trạm nghỉ, nơi lại phủ một lớp sương muối mới. Cô đưa ngón tay vẽ lên đó một hình trái tim nhỏ, kèm một hình tam giác, ba vòng tròn và một ngôi nhà. Cô nói khẽ, cảm ơn ông. Khi cô quay lại nhìn lần cuối, bên cạnh hình trái tim của cô, trên lớp băng phía ngoài kính, đã có thêm một vệt ngón tay vẽ một mặt trời nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Sương muối là gì?
Sương muối là hiện tượng hơi nước trong không khí đóng băng trực tiếp thành những tinh thể băng nhỏ bám trên bề mặt cây cỏ, mặt đất, mái nhà khi nhiệt độ xuống dưới không độ. Ở Việt Nam, sương muối thường xuất hiện ở vùng núi cao phía bắc trong những đợt rét đậm.
Vì sao sương muối có thể gây nguy hiểm khi leo núi?
Sương muối và băng mỏng làm đá, đất và rễ cây trơn trượt, rất dễ ngã. Đất đá ngấm nước rồi đóng băng cũng có thể làm sườn dốc kém ổn định. Đi núi vào mùa rét cần giày có độ bám tốt, gậy leo núi và người dẫn đường quen địa hình.
Kẹt lại trên núi khi thời tiết xấu thì nên làm gì?
Nên ở lại nơi trú ẩn an toàn, giữ ấm, tiết kiệm lương thực, chờ thời tiết tốt hơn và cố liên lạc với người dẫn đường hoặc lực lượng cứu hộ. Không nên cố đi trong sương mù dày hay khi đường đã đóng băng.
Vì sao nên thuê người dẫn đường địa phương khi leo núi cao?
Người dẫn đường địa phương hiểu địa hình, biết những đoạn đường nguy hiểm và đường tránh, nắm được thời tiết từng mùa. Họ giúp chuyến đi an toàn hơn và cũng là cách hỗ trợ sinh kế cho người dân vùng núi.
Truyện có dựa trên ngọn núi có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu. Ngọn núi, căn lán, trạm nghỉ và ông dẫn đường già đều là chi tiết mình đặt ra để kể một câu chuyện về sự chỉ đường lặng lẽ.
