Mười một giờ đêm giỗ ông nội, khi mâm cơm đã dọn, điện thoại của cả nhà cùng rung lên một lượt: có ai đó vừa tham gia nhóm Đại gia đình mình.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, gia đình, căn nhà ven sông và nhóm chat đều do mình nghĩ ra. Truyện kể về một đêm giỗ ở miền Tây, nên nếu nghe có mùi nhang trầm và tiếng ếch nhái thì đó là mình cố ý đó bạn.
Nhóm chat có bốn mươi hai người
Nhà ông Tư có chín người con, hơn hai chục đứa cháu, rải từ Cần Thơ lên Sài Gòn, có đứa đi làm tận bên Hàn. Mấy năm trước thằng cháu út là Phúc lập một nhóm chat cho cả nhà, đặt tên Đại gia đình mình, bốn mươi hai thành viên, ngày nào cũng rộn ràng ảnh cơm, ảnh con nít, ảnh trái cây trong vườn.
Ông Tư hồi còn sống cũng có mặt trong nhóm. Ông không biết gõ chữ, chỉ bấm giữ nút mà nói. Tin nhắn thoại của ông câu nào cũng mở đầu bằng tiếng tằng hắng, rồi tới một câu quen thuộc: mấy đứa ăn uống đầy đủ hông, đừng có thức khuya nghen.
Ông mất vào mùa nước nổi năm ngoái. Phúc giữ tài khoản của ông trong nhóm thêm mấy tháng, rồi một bữa có người góp ý để vậy nhìn buồn, Phúc mới xoá ông ra. Ai cũng gật, chẳng ai nói gì thêm.
Giỗ đầu, con cháu về đông đủ. Nhà sàn ven sông sáng đèn tới khuya, tiếng cười nói lẫn tiếng ếch nhái ngoài ruộng. Mười một giờ, mâm đã dọn, mấy đứa nhỏ đã ngủ, người lớn ngồi uống trà ngoài hiên. Đúng lúc đó, mọi chiếc điện thoại cùng rung.
Một tài khoản trắng trơn
Thông báo hiện lên: một thành viên mới vừa tham gia nhóm. Tên để trống. Ảnh đại diện là một ô trắng. Phúc là người duy nhất có quyền thêm người, mà điện thoại của Phúc đang úp trên bàn trà nãy giờ.
Cả hiên nhà im bặt. Chị Hai, con gái lớn của ông, hỏi đứa nào giỡn kỳ vậy. Không ai nhận. Phúc mở danh sách thành viên ra xem, thấy bốn mươi ba người, người thứ bốn mươi ba không có tên, bấm vào thì trang cá nhân trống không, không ảnh, không số điện thoại.
Phúc định xoá ra thì tài khoản ấy gửi một tin nhắn thoại. Cả nhà nhìn nhau. Không ai dám bấm. Cuối cùng chú Sáu, người lớn tuổi nhất còn lại, đưa tay bấm vào.
Đầu tiên là một tiếng tằng hắng. Rồi một giọng ồ ồ, hơi khàn, nói chậm rãi: mấy đứa ăn uống đầy đủ hông, đừng có thức khuya nghen.
Câu hỏi chỉ ông mới biết
Phúc gõ vào nhóm, tay run run: ai đó, đừng giỡn nữa. Không có trả lời. Chú Sáu cầm điện thoại của Phúc, bấm giữ nút ghi âm, giọng đanh lại: nếu là tía thì tía nói coi, hồi đó con làm mất con trâu nào.
Cả hiên nhà nín thở. Chuyện con trâu là chuyện riêng của hai cha con, từ hồi chú Sáu mười hai tuổi, ham chơi đá banh để trâu đi lạc qua xóm bên. Chú giấu biệt, chỉ có ông biết, và ông cũng giấu cho chú tới chết, chưa từng nói với ai.
Một phút trôi qua. Rồi tin nhắn thoại hiện lên. Tiếng tằng hắng quen thuộc, rồi giọng ông, có chút cười trong đó: con Vện, sừng cong một bên. Tía kiếm hai ngày mới ra, nó đứng ăn cỏ ở bờ mương nhà ông Bảy.
Chú Sáu đặt điện thoại xuống bàn, hai tay ôm mặt. Năm nay chú đã gần bảy mươi. Người ta thấy vai chú rung lên, nhưng không ai biết chú khóc hay cười. Chị Hai đi vô nhà, thắp thêm một cây nhang trên bàn thờ ông.
Gọi tên từng đứa
Chị Hai bật khóc. Mấy người khác ngồi chết lặng. Phúc nghĩ ngay tới chuyện ai đó lấy đoạn ghi âm cũ của ông gửi lại, nhưng tin nhắn thoại thứ hai tới liền sau, và lần này không phải câu cũ nào.
Giọng ấy nói: thằng Phúc nhắc con Thảo coi lại cái mái tôn chuồng gà phía sau, mùa này gió lớn. Thảo là con gái chú Sáu, năm nay mới cất chuồng gà sau nhà, ông chưa từng thấy. Tin thứ ba gọi tên thằng Tín đang làm bên Hàn, dặn bên đó lạnh thì mặc ấm, đừng ham làm thêm ca mà bịnh.
Cứ thế, từng tin nhắn ngắn, từng cái tên. Đứa này dặn đi đường cẩn thận. Đứa kia dặn ráng học. Có đứa được nhắc là con cá lóc trong ao đó, nuôi lớn rồi đừng có bán, để Tết ăn. Cả nhà ngồi nghe, có người cười, có người khóc, không ai còn sợ nữa.
Tin cuối cùng tới lúc gần nửa đêm. Không có lời dặn nào. Chỉ có tiếng ếch nhái, tiếng nước vỗ vào chân cầu, và tiếng một ông già cười khà khà, rồi nói khẽ: thôi, thấy đông đủ là được rồi.
Thành viên đã rời nhóm
Ngay sau đó, một dòng chữ xám hiện lên giữa khung chat: thành viên đã rời nhóm. Danh sách lại còn bốn mươi hai người. Những tin nhắn thoại vẫn nằm đó, nhưng khi Phúc bấm vào lần nữa, ứng dụng báo tệp không còn tồn tại.
Sáng hôm sau, Thảo ra sau nhà coi mái tôn chuồng gà. Hai con ốc vít đã lỏng, một góc tôn bị gió nạy lên từ hồi nào không hay. Cô đóng lại, rồi ngồi một hồi lâu dưới gốc mận.
Chuyện đêm giỗ ấy, cả nhà ông Tư không đem kể với người ngoài. Nhưng từ đó tới giờ, giỗ năm nào, tới mười một giờ đêm, bốn mươi hai người trong nhóm đều tự nhiên mở điện thoại ra, kéo lên kéo xuống, như chờ một thông báo.
Không có ai vào nhóm nữa. Nhưng năm nào cũng vậy, đúng giờ ấy, có ai đó trong nhà gõ một câu, và bốn mươi mốt người còn lại thả tim cho nó: dạ, tụi con ăn uống đầy đủ rồi ông.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngày giỗ lại khiến người ta dễ cảm thấy người đã khuất đang ở gần?
Ngày giỗ gom đủ những thứ gợi nhớ: mùi nhang, món ăn người ấy thích, những câu chuyện được kể lại. Ký ức được đánh thức dồn dập nên cảm giác người thân như đang ở gần trở nên rất rõ, đó là cách tâm trí giữ gìn sự gắn bó.
Tục giỗ của người Việt có ý nghĩa gì?
Giỗ là dịp tưởng nhớ người đã khuất vào ngày họ mất, đồng thời là dịp con cháu tụ họp. Trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, giỗ thể hiện lòng biết ơn và sự nối dài giữa các thế hệ trong gia đình.
Vì sao một tài khoản lạ vào nhóm chat lại gây hoảng?
Nhóm chat gia đình là không gian riêng tư, nên một người lạ xuất hiện giống như có ai bước vào nhà mà không gõ cửa. Cảm giác bị xâm phạm ranh giới là một trong những nỗi sợ nguyên thuỷ nhất của con người.
Giữ tài khoản mạng xã hội của người đã mất có nên không?
Mỗi gia đình một lựa chọn. Nhiều nền tảng cho phép chuyển tài khoản sang chế độ tưởng niệm hoặc chỉ định người quản lý, giúp giữ kỷ niệm mà tránh bị kẻ xấu lợi dụng. Gia đình nên bàn với nhau và tìm hiểu cài đặt của từng ứng dụng.
Vì sao truyện ma miền Tây thường hiền hơn truyện ma nơi khác?
Đây chỉ là cảm nhận chung chứ không phải quy luật. Nhiều truyện kể vùng sông nước gắn với tình làng nghĩa xóm và ruộng vườn, nên hồn ma trong truyện hay là người thân về thăm hơn là thứ đến để hù doạ.
