Khi đèn bật sáng trở lại lúc gần ba giờ sáng, cô lễ tân đứng lên đếm khách theo thói quen, đếm hai lần, ba lần, và lần nào cũng ra mười hai người, trong khi sổ nhận phòng tối ấy chỉ có mười một.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, khách sạn, thị trấn núi và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Đây là truyện lồng truyện: trong một truyện có nhiều truyện nhỏ, như những người khách ngồi quanh ngọn nến kể cho nhau nghe.
Đêm bão ở thị trấn núi
Khách sạn nằm trên sườn đồi, nhìn xuống một thị trấn nhỏ có thung lũng ruộng bậc thang. Mùa này ít khách, đêm ấy chỉ có mười một người: một đôi vợ chồng trẻ đi tuần trăng mật, ba cô sinh viên đi phượt, một ông giáo về hưu, hai anh kỹ sư điện lực, một bà cụ đi thăm cháu, một anh thanh niên đeo máy ảnh, và cô lễ tân trực đêm tên Hiền.
Chín giờ tối, gió nổi lên, mưa quất vào cửa kính. Mười giờ, cả thị trấn mất điện. Máy phát của khách sạn chỉ đủ cho tủ lạnh nhà bếp. Hiền thắp nến khắp sảnh, mời khách xuống ngồi cho đỡ sợ, pha ấm trà gừng.
Không ai ngủ được. Một cô sinh viên đề nghị kể chuyện ma, mỗi người một chuyện, theo vòng tròn. Mọi người cười, rồi đồng ý. Ngoài trời sấm nổ, trong sảnh ánh nến lay lắt, đúng là đêm để kể chuyện ma.
Hiền đếm khách một lượt cho chắc, mười một người, cô ngồi ở chiếc ghế gần quầy lễ tân, sổ nhận phòng để trên đùi.
Những chuyện quanh vòng nến
Ông giáo về hưu kể trước, chuyện ngày xưa đi dạy ở một làng ven sông, đêm chấm bài thấy có đứa học trò đứng ngoài cửa sổ xin hỏi bài, sáng ra mới biết làng không có đứa trẻ nào như thế. Giọng ông chậm, ấm, ai cũng nghe chăm chú.
Một anh kỹ sư điện lực kể chuyện leo cột điện ban đêm ở đèo, thấy ánh đèn pin của ai đó đi trên đường dây cao thế phía xa. Cô vợ trong đôi trẻ kể chuyện chiếc váy cưới mượn của chị họ, mặc vào là mơ thấy một đám cưới khác. Bà cụ kể truyền thuyết về ma trơi ngoài cánh đồng quê bà, bảo hồi nhỏ ai cũng sợ, giờ mới biết là khí bốc lên từ đất.
Những câu chuyện nối nhau, có chuyện làm người ta rùng mình, có chuyện làm cả sảnh bật cười. Nến cháy ngắn dần. Hiền thay nến mới, rót thêm trà.
Tới lượt anh thanh niên đeo máy ảnh, anh lắc đầu bảo không biết kể, nhường người bên cạnh. Người bên cạnh anh ngồi khuất sau một chiếc cột, trong bóng tối, chỉ thấy vạt áo khoác màu nâu và đôi giày cũ.
Chuyện của người ngồi sau cột
Đó là giọng một người đàn ông trung niên, trầm, nói chậm, có chút giọng miền núi. Ông bảo ông sẽ kể chuyện về chính khách sạn này, vì ông biết nó từ hồi nó còn là nhà khách của một nông trường chè.
Ông kể ngày ấy có một người gác đêm, mùa mưa năm nào cũng thắp nến ở sảnh cho khách ngồi. Một đêm bão lớn, đường bị sạt, có một đoàn khách lạc trên núi. Người gác đêm cầm đèn bão đi tìm, dẫn được cả đoàn về, đếm đủ người, ai cũng mừng. Chỉ có ông là không về. Sáng ra người ta thấy chiếc đèn bão của ông treo ở cổng nhà khách, vẫn còn cháy.
Ông kể thêm, từ đó đêm nào mất điện, khách ở đây cũng thấy có thêm một người ngồi cùng. Người ấy không làm gì, chỉ ngồi canh cho tới khi đèn sáng, để chắc chắn mọi người đều an toàn.
Sảnh im phăng phắc. Một cô sinh viên cười gượng, bảo chú kể hay quá. Ông giáo hỏi chú làm nghề gì. Người trong bóng tối không trả lời, chỉ nói khẽ, trời sắp tạnh rồi đấy.
Mười hai người
Vừa dứt lời thì điện có lại. Đèn trần bật sáng choang, mọi người nheo mắt, reo lên. Hiền đứng dậy đếm khách theo thói quen. Mười hai người.
Cô đếm lại. Mười hai. Cô nhìn về phía chiếc cột. Chiếc ghế sau cột trống trơn. Cô nhìn khắp sảnh, ai cũng là khách cô đã nhận phòng, đủ mặt, không thừa ai. Nhưng con số vẫn là mười hai.
Cô mở sổ nhận phòng. Dưới dòng tên mười một người khách, có thêm một dòng mới, nét chữ cứng, mực đen đã nhoè, như viết bằng bút máy rất cũ. Tên một người đàn ông, nghề nghiệp ghi là gác đêm, phòng ghi là sảnh.
Anh thanh niên đeo máy ảnh lặng lẽ giơ máy lên cho Hiền xem. Trong lúc mọi người kể chuyện, anh đã chụp vài tấm. Trong tấm nào, chỗ chiếc ghế sau cột cũng có một vệt sáng vàng nhỏ, tròn, giống ánh của một chiếc đèn bão.
Sáng hôm sau
Sáng ra trời quang, thung lũng xanh như vừa rửa. Khách lần lượt trả phòng. Không ai nhắc lại chuyện đêm qua, nhưng ai đi qua chiếc cột ở sảnh cũng ngoái nhìn một chút.
Hiền hỏi ông chủ khách sạn về người gác đêm năm xưa. Ông chủ bảo ông mua lại nơi này từ nông trường, có nghe kể chuyện ấy, nhưng tưởng chỉ là chuyện người ta thêu dệt. Ông chỉ cho cô một vật treo trên tường phía sau quầy lễ tân, cô đã đi qua cả trăm lần mà không để ý: một chiếc đèn bão cũ, kính đã mờ, rỉ sét quanh quai.
Từ đó, mỗi mùa mưa, Hiền luôn để một chiếc ghế trống ở sảnh khi mất điện. Cô không nói với khách vì sao. Cô chỉ thắp thêm một ngọn nến đặt trước chiếc ghế ấy.
Và đêm nào mất điện, khi đèn có lại, cô đếm khách, luôn thừa một người. Cô không sợ nữa. Cô chỉ khẽ nói cảm ơn về phía chiếc ghế trống, rồi tắt ngọn nến đi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người ta hay kể chuyện ma khi mất điện?
Bóng tối và ánh nến tạo không khí khác thường, mọi người tụ lại gần nhau, và kể chuyện ma là cách vừa giết thời gian vừa đối mặt với nỗi sợ trong một không gian an toàn. Cảm giác sợ cùng nhau còn làm người ta gắn bó hơn.
Truyện lồng truyện là gì?
Đó là kiểu kể có một câu chuyện khung, bên trong nhiều nhân vật kể những câu chuyện nhỏ. Kiểu kể này có từ rất lâu trong văn học nhiều nước, giúp nối những truyện ngắn rời rạc thành một tổng thể.
Cảm giác có thêm một người trong phòng là do đâu?
Khi mệt mỏi, căng thẳng hoặc ở trong bóng tối, não người có thể cảm nhận như có ai đó đứng gần dù không có ai. Đây là hiện tượng tâm lý đã được ghi nhận nhiều ở người leo núi, thám hiểm, người thức đêm.
Ma trơi mà bà cụ kể là gì?
Ma trơi là tên dân gian gọi những đốm sáng lập loè ngoài đồng, nghĩa địa vào ban đêm. Cách giải thích phổ biến là khí sinh ra từ quá trình phân huỷ tự bốc cháy khi gặp không khí, tạo đốm lửa nhỏ.
Truyện có kể về khách sạn có thật không?
Không. Đây là truyện hư cấu, khách sạn, nông trường chè, người gác đêm và các vị khách đều do người viết đặt ra.
