Xe đang chạy bốn chục cây số một giờ trên đường đèo, ngoài kia chỉ có gió và sương, vậy mà trên mặt kính cửa sổ, ngay trước mặt Ngân, một dấu bàn tay nhỏ xíu từ từ hiện ra ở phía bên ngoài.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu mình viết, chuyến xe và các nhân vật đều không có thật. Truyện bắt đầu bằng một nỗi sợ, nhưng nó không định dừng lại ở đó.
Chuyến xe thăm cha
Ngân làm việc ở thành phố, đã ba năm chưa về quê. Cha cô nhắn rằng ông yếu đi nhiều, trí nhớ lúc nhớ lúc quên. Cô xin nghỉ phép, mua vé xe giường nằm đêm, chuyến chạy tuyến đường đèo mà hồi bé cô vẫn nghe cha kể.
Cha Ngân ngày trước làm thợ mỏ ở một vùng núi xa. Mỗi lần nghỉ phép về rồi lại đi, ông đều bắt chuyến xe khách sáng sớm ở ngã ba đầu xã. Ngân nhớ mang máng những buổi sáng ấy, mù sương, lạnh, và chiếc xe khách màu xanh chạy đi mất hút.
Cô nằm giường tầng dưới, sát cửa sổ. Xe chạy êm, hành khách ngủ gần hết. Ngân không ngủ được, cứ nằm nhìn ra ngoài, thấy bóng núi trôi qua, thấy những ngọn đèn nhà ai lấp ló trên sườn đồi.
Gần ba giờ sáng, xe bắt đầu lên đèo. Hơi lạnh bám vào kính, phủ một lớp mờ mỏng. Ngân đưa tay định lau thì dừng lại.
Dấu tay từ bên ngoài
Trên mặt kính, ở phía bên ngoài, có một dấu bàn tay đang hiện dần. Không phải dấu tay người lớn. Đó là một bàn tay nhỏ, năm ngón ngắn ngủn, xòe ra, như bàn tay một đứa trẻ chừng bốn năm tuổi đang áp vào kính từ phía đường.
Ngân giật mình lùi lại. Xe vẫn chạy đều, ngoài kia là vực sâu và gió núi. Không ai có thể đứng ở đó. Cô nhìn quanh, những hành khách khác vẫn ngủ say, rèm buông kín. Bác tài ở phía trên vẫn chăm chú nhìn đường.
Dấu tay không biến mất. Nó đứng yên trên kính, rõ từng vân nhỏ, hơi nước đọng quanh viền như vừa có ai thở vào. Ngân run run, đưa tay mình lên. Cô áp bàn tay vào mặt kính, phía bên trong, đúng chỗ dấu tay nhỏ kia.
Kính lạnh buốt. Nhưng ở chính giữa lòng bàn tay, cô thấy một chút hơi ấm rất mỏng, như có ai vừa rút tay ra khỏi đó.
Buổi sáng ở ngã ba đầu xã
Và Ngân nhớ ra. Ký ức trở về không theo thứ tự, mà ập tới cùng lúc, như mở một cái hộp cũ.
Năm ấy cô chừng bốn tuổi. Mẹ bế cô ra ngã ba đầu xã tiễn cha đi làm. Trời mù sương, lạnh cóng. Cha lên xe, ngồi ở chỗ sát cửa sổ. Ngân khóc ầm lên, không cho cha đi. Mẹ bế cô sát vào thành xe, và cô đã áp bàn tay nhỏ xíu của mình lên mặt kính, đúng chỗ bàn tay cha đang áp vào từ bên trong.
Xe chạy. Cô nhớ cha vẫn để nguyên tay trên kính, nhìn theo cô mãi cho tới khi khuất khúc quanh. Sau này cha kể, suốt đoạn đường đèo hôm ấy, ông không lau dấu tay nhỏ trên cửa kính, cứ để nó mờ dần theo sương.
Chuyện ấy cô đã quên từ lâu, quên cả cái cảm giác lạnh buốt ở lòng bàn tay buổi sáng năm nào. Đêm nay, trên chính con đường cha đã đi, nó quay lại, đúng như thế.
Cha không còn nhớ nhiều
Sáng hôm sau Ngân về tới nhà. Cha ngồi ở hiên, gầy hơn nhiều, nhìn cô một lúc lâu mới nhận ra. Ông hỏi con là con ai, rồi lại cười, gọi đúng tên cô. Mẹ bảo dạo này ông như thế, lúc nhớ lúc quên.
Ngân ngồi xuống bên cha. Cô không biết kể chuyện đêm qua thế nào. Cô chỉ cầm lấy bàn tay ông, bàn tay chai sạn của người thợ mỏ, giờ đã gầy và lạnh.
Cha nhìn bàn tay hai cha con đặt lên nhau. Rồi ông nói, giọng chậm rãi, như đọc lại một điều gì đó từ rất xa: năm ấy con áp tay vào kính, cha giữ dấu tay con suốt đường đèo, tới đỉnh đèo mới mờ.
Ông chỉ nói có vậy, rồi lại quay ra nhìn khoảng sân, quên mất mình vừa nói gì. Nhưng Ngân đã nghe rõ từng chữ.
Chuyến xe về lại thành phố
Một tuần sau, Ngân lên xe trở lại thành phố. Cha ra tận cổng tiễn, đứng vịn vào mẹ. Lúc xe chạy, cô ngồi sát cửa sổ, áp tay vào kính nhìn theo cha, và thấy ông cũng giơ bàn tay lên.
Đêm ấy, khi xe qua đỉnh đèo, Ngân không thấy dấu tay nào trên kính nữa. Chỉ có sương bám thành từng hạt, và bóng cô mờ mờ phản chiếu trong lớp kính tối.
Có lẽ dấu tay nhỏ ấy đã đi hết con đường của nó. Hai mươi năm trước, nó theo cha lên đèo. Đêm ấy, nó dẫn cô về lại bên cha, kịp lúc ông còn nhớ được một buổi sáng có sương.
Bây giờ mỗi lần đi xe đêm, Ngân vẫn có thói quen áp lòng bàn tay vào cửa kính lúc qua đèo. Không phải để chờ ai. Chỉ để giữ lại một chút lạnh buốt quen thuộc, của một bàn tay nhỏ đã từng tiễn cha đi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trên cửa kính xe hay hiện dấu tay khi trời lạnh?
Dầu và mồ hôi từ bàn tay để lại một lớp rất mỏng trên kính. Khi kính lạnh và hơi nước ngưng tụ, chỗ có lớp dầu ấy đọng nước khác chỗ còn lại nên dấu tay cũ hiện ra, dù trước đó mắt thường không thấy.
Vì sao ký ức tuổi thơ có thể trở lại đột ngột?
Ký ức gắn với cảm giác cơ thể như lạnh, mùi, âm thanh. Khi gặp lại đúng cảm giác ấy, não có thể gợi lại cả một khung cảnh mà mình tưởng đã quên, các nhà tâm lý gọi là ký ức được đánh thức bởi tín hiệu.
Người lớn tuổi hay quên nhưng vẫn nhớ chuyện xưa, vì sao?
Ở nhiều người cao tuổi, trí nhớ gần bị ảnh hưởng trước, còn những ký ức xa nhiều cảm xúc lại bền hơn. Nếu người thân có dấu hiệu quên nhiều, gia đình nên đưa họ đi khám bác sĩ để được tư vấn đúng.
Vì sao chuyện chia ly trên những chuyến xe thường đọng lại lâu?
Khoảnh khắc chia tay có cảm xúc mạnh và một hình ảnh rõ ràng như cửa kính, chiếc xe chạy xa, nên dễ được ghi lại sâu. Với nhiều gia đình có người đi làm xa, những buổi tiễn đưa ấy thành một phần ký ức chung.
Đi xe giường nằm qua đèo bị say xe thì làm sao?
Nên chọn giường tầng dưới, phía trước xe, nhìn ra xa thay vì nhìn điện thoại, ăn nhẹ trước khi đi. Nếu hay say nặng, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước chuyến đi thay vì tự dùng thuốc.
