Chiếc chuông gió trước quán bà Lài không kêu theo gió, nó kêu theo khách, và đêm nay, lúc hai giờ sáng, nó đang kêu không ngừng.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, quán tạp hóa, con đường và bà chủ quán đều do mình đặt ra. Truyện này không có ai bị hại, nhưng có một cái kết mà mình nghĩ bạn sẽ nhớ mỗi lần đi qua một quán nhỏ còn sáng đèn lúc khuya. Mình kể nhé.
Món quà của người bán dạo
Bà Lài mở quán tạp hóa bên con đường liên tỉnh đã hai mươi năm. Quán nhỏ, mái tôn, kệ gỗ xếp đủ thứ: mì gói, bánh kẹo, dầu gió, diêm, nước ngọt, thuốc lào. Chồng bà mất đã lâu, con gái lấy chồng trên tỉnh, bà ở một mình, ngủ ngay trong gian sau của quán.
Mùa mưa năm ngoái, có một ông già bán dạo đồ đồng ghé trú mưa. Bà mời ông chén nước chè, cho ông gói mì. Lúc đi, ông lấy trong quang gánh ra một chiếc chuông gió nhỏ bằng đồng, bốn ống kêu, treo ngay trên hiên quán, bảo treo cái này cho đông khách.
Bà cười, cảm ơn cho phải phép. Nhưng chỉ vài hôm sau, bà nhận ra chiếc chuông ấy lạ. Nó không kêu khi gió thổi. Gió to đến mấy, nó vẫn đứng im. Nó chỉ kêu, đúng ba tiếng trong trẻo, trước khi có khách bước vào quán chừng nửa phút.
Lần nào cũng đúng. Bà đang nấu cơm ở gian sau, nghe chuông là lau tay đi ra, vừa kịp lúc có người dựng xe trước cửa.
Ba tiếng chuông lúc nửa đêm
Bà quen dần với chiếc chuông như quen một người làm công chăm chỉ. Trưa nắng vắng khách, bà ngủ trưa yên tâm, chuông kêu thì dậy. Mấy bà hàng xóm nghe chuyện, bảo bà nuôi được con mèo thần.
Rồi một đêm cuối thu, đang ngủ, bà nghe ba tiếng chuông. Đồng hồ treo tường chỉ hai giờ sáng. Bà nằm chờ. Không có tiếng xe, không có tiếng gọi cửa. Bà khoác áo ra hé cửa sổ nhìn. Đường liên tỉnh trống trơn, sương giăng mờ dưới cột đèn vàng.
Sáng ra, mở cửa quán, bà thấy trên kệ thiếu một gói bánh quy và một hộp diêm. Trên quầy, đặt ngay ngắn dưới cái cân, là đúng số tiền của hai món ấy, mấy tờ tiền ẩm sũng, có mùi bùn và mùi lục bình như vừa vớt từ dưới sông lên.
Bà Lài đứng nhìn mấy tờ tiền rất lâu. Rồi bà phơi chúng lên nắp thùng kem cho khô, cất vào ngăn kéo, như mọi đồng tiền khác.
Những vị khách không ai thấy
Từ đó, đêm nào chuông cũng kêu. Lúc đầu một lần, rồi hai ba lần. Sáng nào trên kệ cũng thiếu vài món và trên quầy cũng có tiền ướt, không bao giờ thiếu một đồng. Khách đêm mua những thứ lặt vặt: diêm, nến, kẹo lạc, chai dầu gió, có hôm là một gói thuốc lào loại chồng bà ngày xưa hay hút.
Bà không sợ. Bà là người bán hàng, khách nào trả đủ tiền thì là khách. Bà bắt đầu để đèn hiên sáng suốt đêm, để sẵn một chiếc ghế nhựa ngoài cửa, có đêm còn để một ấm chè trên bàn. Sáng ra ấm chè vơi một nửa.
Nhưng có một điều bà không để ý, hay để ý mà không muốn nghĩ tới. Ban ngày, chuông kêu ít dần. Đầu đường mở thêm một cửa hàng tiện lợi sáng choang, khách quen kéo nhau sang đó. Có những buổi trưa cả quán chỉ có tiếng ve.
Đêm thì ngược lại. Chuông kêu dồn dập, ba tiếng nối ba tiếng, có đêm kêu đến gần sáng.
Cuộc điện thoại của cô con gái
Cô con gái gọi điện về, nghe mẹ kể bán đêm đắt hơn bán ngày thì hoảng. Cô về thăm, ngủ lại một đêm. Hai giờ sáng chuông kêu. Cô ra hiên, không thấy ai, nhưng ấm chè trên bàn bốc khói, chiếc ghế nhựa còn hơi ấm.
Cô xin mẹ tháo chiếc chuông xuống. Bà Lài lắc đầu. Cô năn nỉ mẹ lên tỉnh ở với vợ chồng cô. Bà bảo: đi rồi ai bán cho người ta. Cô hỏi người ta là ai. Bà không trả lời, chỉ lau cái quầy gỗ đã bóng loáng.
Trước khi đi, cô lén tháo chiếc chuông gió, bỏ vào túi xách mang lên tỉnh. Cô định ném nó xuống sông cho xong. Nhưng suốt chuyến xe, cô nghe trong túi xách ba tiếng chuông leng keng, rồi ba tiếng nữa, rồi ba tiếng nữa, như có ai đang đứng ngoài một cánh cửa mãi không ai ra mở.
Cô xuống xe ở bến, bắt chuyến khác quay về, treo chiếc chuông lên hiên quán, đúng chỗ cũ. Bà Lài nhìn con gái, không nói gì, chỉ rót cho con một chén chè.
Quán còn sáng đèn lúc hai giờ sáng
Mấy tháng sau, mấy người lái xe tải hay chạy đêm trên con đường liên tỉnh kể với nhau một chuyện. Qua khúc ấy lúc hai giờ sáng, họ thấy một quán tạp hóa nhỏ còn sáng đèn, có một bà cụ ngồi sau quầy.
Bà cụ không ngủ gật. Bà đang nói chuyện, cười, lấy hàng trên kệ đưa ra, nhận tiền, đếm tiền thối. Trước quầy, trên chiếc ghế nhựa, ngoài hiên, không có ai cả.
Chiếc chuông gió đồng treo trên hiên thì kêu không ngừng, ba tiếng nối ba tiếng, trong trẻo, đều đặn, dù đêm ấy không có lấy một ngọn gió.
Bà Lài vẫn bán hàng ban ngày, cho những ai còn ghé. Nhưng người trong xóm để ý, ban ngày dù có khách dựng xe ngay trước cửa, chiếc chuông ấy cũng không còn kêu nữa. Nó chỉ còn báo một loại khách thôi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chuông gió đôi khi kêu khi không thấy có gió?
Những luồng gió rất nhẹ, hơi nóng bốc lên từ mặt đường hay mái tôn, xe tải chạy qua làm rung nền nhà đều có thể làm các ống chuông va nhau. Ta thường không cảm nhận được những luồng khí nhỏ như vậy nên tưởng chuông tự kêu.
Chuông gió có ý nghĩa gì trong văn hóa dân gian?
Ở nhiều nước châu Á, chuông gió được treo để nghe tiếng leng keng cho vui tai, báo hiệu gió mùa, hoặc theo quan niệm dân gian là để đón điều lành. Âm thanh trong trẻo của nó cũng làm không gian bớt tĩnh mịch.
Vì sao những quán nhỏ sáng đèn lúc khuya hay xuất hiện trong truyện ma?
Một quán nhỏ bên đường vắng lúc nửa đêm vừa là nơi trú chân ấm áp vừa là nơi lạc lõng giữa bóng tối. Ranh giới giữa người đi đường và người không thuộc về nơi này trở nên mờ, nên rất hợp để kể chuyện kỳ bí.
Vì sao tiền giấy ướt lại có mùi bùn?
Tiền giấy và tiền polymer khi ngâm nước sông, ao sẽ bám bùn, tảo và các chất hữu cơ. Khi các chất này phân hủy, chúng tạo ra mùi tanh đặc trưng mà ai từng làm rơi đồ xuống ao đều nhận ra.
Vì sao người ta sợ chuyện đồ vật chọn chủ?
Truyện về đồ vật dần dần đổi chủ nhân của nó chạm vào nỗi sợ mất quyền kiểm soát với chính cuộc sống của mình. Người nghe tự hỏi mình đang dùng món đồ, hay món đồ đang dần dẫn mình đi.
