Hai giờ sáng, căn hộ im phăng phắc, bỗng chiếc loa thông minh trên kệ sáng vòng đèn và cất giọng đều đều: xin lỗi, mình chưa hiểu bạn nói gì.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập này là tập giải mã, và là tập cuối của loạt giải mã đầu tiên. Ngày xưa ma gõ cửa, ngày nay ma bật tivi. Nhà mình càng nhiều thiết bị thông minh thì càng nhiều lần chúng tự làm gì đó giữa đêm. Hôm nay mình cùng đi tìm những thủ phạm rất đời thường.
Thiết bị cũng có lịch làm việc ban đêm
Rất nhiều thiết bị được thiết kế để tự cập nhật phần mềm vào ban đêm, khi chủ nhân ít dùng nhất. Điện thoại, máy tính, tivi thông minh, bộ phát sóng mạng có thể tự khởi động lại, màn hình tự sáng lên trong lúc cập nhật.
Máy tính có chế độ bảo trì tự động, có thể tự thức dậy khỏi chế độ ngủ để quét virus, sao lưu, tải bản cập nhật. Quạt máy kêu vù vù giữa đêm trong căn phòng tối là chuyện khá rợn nếu mình không biết.
Nhiều tivi và hộp truyền hình có chế độ tự bật để tải dữ liệu chương trình hay cập nhật, có khi màn hình sáng lên rồi tắt ngay.
Cách kiểm tra đơn giản là xem trong phần cài đặt có mục cập nhật tự động, khung giờ bảo trì hay không. Bạn có thể đổi giờ, hoặc tắt nếu thấy phiền.
Hẹn giờ và những thiết lập bị quên
Rất nhiều lần thiết bị tự bật đơn giản là vì nó đã được hẹn giờ. Có thể chính bạn đã đặt hẹn giờ từ lâu và quên mất, có thể một người khác trong nhà, hay một vị khách nghịch.
Máy lạnh, nồi cơm, máy giặt, đèn thông minh, ổ cắm thông minh đều có thể hẹn giờ. Một ổ cắm thông minh được đặt lịch bật lúc nửa đêm để sạc xe máy điện mà ai đó quên tắt sẽ làm cái đèn cắm vào nó sáng lên giữa đêm.
Với hệ thống nhà thông minh, có những kịch bản tự động như khi trời tối thì bật đèn, khi có chuyển động thì bật đèn hành lang. Một con mèo đi qua cảm biến, một tấm rèm bay trước cảm biến cũng đủ kích hoạt.
Nếu nhiều người trong nhà cùng dùng một ứng dụng điều khiển, hãy kiểm tra lại các lịch hẹn và các kịch bản tự động, xoá những thứ không cần nữa.
Loa nghe nhầm khẩu lệnh
Loa thông minh và trợ lý ảo trên điện thoại luôn lắng nghe một từ đánh thức. Để nhạy, chúng chấp nhận một mức nghe nhầm nhất định, và đôi khi một âm thanh trong tivi, trong lời nói mớ, trong tiếng quạt cũng được nhận nhầm là từ đánh thức.
Khi đó, loa sáng đèn, có khi trả lời một câu vô nghĩa, có khi phát nhạc. Giữa đêm khuya, một giọng nói vang lên từ góc phòng đúng là đủ làm người ta giật mình.
Các nhà sản xuất cũng thừa nhận chuyện nhận nhầm có xảy ra, và đều cho phép người dùng xem lại lịch sử khẩu lệnh trong ứng dụng. Nếu loa nhà bạn tự nói, hãy mở lịch sử ra xem nó đã nghe thấy gì, có khi bạn sẽ thấy một đoạn tiếng tivi hay tiếng nói mớ.
Bạn có thể giảm độ nhạy, đổi từ đánh thức, hoặc tắt micro vào ban đêm. Đây cũng là chuyện quyền riêng tư nên để ý.
Điện áp, cảm ứng và kết nối giữa các thiết bị
Khi điện lưới chập chờn, mất điện trong tích tắc rồi có lại, nhiều thiết bị sẽ tự khởi động lại, đèn báo nhấp nháy, có máy kêu bíp. Nếu xảy ra lúc nửa đêm, cả nhà có thể thấy tivi, máy lạnh, bộ phát sóng cùng lúc tự bật.
Nhiều tivi và đầu phát được kết nối với nhau theo một chuẩn cho phép thiết bị này bật thiết bị kia. Đầu thu, máy chơi trò chơi tự cập nhật lúc nửa đêm có thể kéo tivi bật theo.
Màn hình cảm ứng của điện thoại, máy tính bảng đôi khi tự bấm, tự mở ứng dụng. Nguyên nhân có thể là hơi ẩm, bụi bẩn trên màn hình, miếng dán bị bong, bộ sạc kém chất lượng gây nhiễu, hoặc màn hình bị lỗi. Nhiều người gọi đây là chạm ma.
Nếu màn hình tự bấm thường xuyên, hãy thử lau khô, tháo miếng dán, đổi bộ sạc chính hãng. Nếu vẫn bị, hãy mang tới trung tâm bảo hành.
Khi nào cần để ý chuyện an toàn
Phần lớn các trường hợp thiết bị tự bật là vô hại. Nhưng có hai chuyện nên để ý.
Thứ nhất là an toàn điện. Thiết bị tự bật tắt kèm mùi khét, nóng bất thường, tiếng lách tách, hoặc đèn chập chờn liên tục có thể là dấu hiệu hư hỏng, chập điện. Hãy rút điện thiết bị ấy và nhờ thợ kiểm tra, như mình đã dặn trong tập về đèn chập chờn.
Thứ hai là an toàn tài khoản. Nếu camera tự xoay, loa tự phát những thứ lạ, thiết bị thay đổi cài đặt mà không ai trong nhà làm, hãy đổi mật khẩu tài khoản, bật xác thực hai lớp, kiểm tra xem có ai lạ được chia sẻ quyền điều khiển không, và cập nhật phần mềm.
Ngôi nhà ngày nay biết nói, biết nghe, biết tự làm việc. Vì vậy, đôi khi nó cũng biết làm mình giật mình. Hiểu nó một chút, mình sẽ ngủ ngon hơn, và có thêm một câu chuyện vui để kể vào sáng hôm sau.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tivi tự bật lúc nửa đêm?
Thường do hẹn giờ bị quên, tivi tự bật để cập nhật, thiết bị kết nối như đầu thu kéo tivi bật theo, hoặc điện lưới chập chờn làm thiết bị khởi động lại.
Vì sao loa thông minh tự nói?
Loa có thể nhận nhầm một âm thanh trong tivi, lời nói mớ hay tiếng ồn thành từ đánh thức. Xem lịch sử khẩu lệnh trong ứng dụng để biết nó đã nghe gì.
Chạm ma trên màn hình cảm ứng là gì?
Là khi màn hình tự bấm, tự mở ứng dụng, thường do hơi ẩm, bụi bẩn, miếng dán bong, bộ sạc kém chất lượng hoặc lỗi màn hình.
Thiết bị tự bật khi nào là nguy hiểm?
Khi kèm mùi khét, nóng bất thường, tiếng lách tách. Hãy rút điện và nhờ thợ kiểm tra. Nếu thiết bị đổi cài đặt lạ, hãy đổi mật khẩu và bật xác thực hai lớp.
Làm sao để thiết bị không tự hoạt động ban đêm?
Kiểm tra lịch cập nhật tự động, các hẹn giờ và kịch bản tự động trong ứng dụng, giảm độ nhạy hoặc tắt micro loa thông minh vào ban đêm.
