Cả nhà đang ngồi xem phim kinh dị thì ngọn đèn trên trần chớp tắt ba lần liền, rồi sáng lại như chưa có chuyện gì.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập hôm nay là tập giải mã, và nó có một phần rất thực tế về an toàn điện. Đèn chập chờn là cảnh mở màn quen thuộc của phim ma, nhưng trong nhà thật, nó là cách hệ thống điện đang nói với bạn một điều gì đó. Mình sẽ giúp bạn nghe hiểu nó.
Khi một thiết bị lớn vừa bật lên
Lý do hay gặp nhất khiến đèn nhấp nháy là điện áp trong nhà bị tụt xuống trong tích tắc. Điều này xảy ra khi một thiết bị tiêu thụ nhiều điện vừa khởi động: máy lạnh, tủ lạnh, máy bơm nước, máy giặt, bàn ủi, bình nóng lạnh.
Khi động cơ khởi động, nó kéo một dòng điện lớn trong khoảnh khắc đầu. Nếu dây điện trong nhà nhỏ, hay nhiều thiết bị dùng chung một đường dây, điện áp sẽ tụt nhẹ, và ngọn đèn trên cùng đường dây ấy mờ đi hay chớp một cái.
Ban đêm, tủ lạnh và máy lạnh tự bật tắt theo chu kỳ, máy bơm tự chạy khi bồn nước hết. Bạn không thấy chúng bật lên, chỉ thấy ngọn đèn chớp, và trong bóng tối, cái chớp ấy trông rất bí ẩn.
Ở khu dân cư, giờ cao điểm buổi tối khi cả xóm cùng bật máy lạnh, điện lưới cũng có thể dao động, làm đèn của nhiều nhà cùng chập chờn.
Ở những khu nhà có dây điện kéo xa, câu chằng qua nhiều nhà, hiện tượng này càng rõ. Có người kể đèn nhà mình chớp đúng lúc nhà hàng xóm bật máy hàn hay máy bơm lớn, và từ đó họ hiểu ra cái gọi là đèn ma của xóm mình chỉ là chuyện chia nhau một đường điện.
Bóng đèn và bộ nguồn sắp hỏng
Bóng đèn tuýp đời cũ khi sắp hỏng thường nhấp nháy, khó khởi động, đầu bóng đen lại. Bóng đèn sợi đốt sắp đứt có thể chập chờn vì sợi đốt lỏng.
Đèn LED ngày nay bền hơn nhưng có một bộ nguồn nhỏ bên trong để chuyển điện. Khi bộ nguồn này kém chất lượng hay sắp hỏng, đèn có thể nhấp nháy, chớp nhẹ, hay sáng mờ khi tắt công tắc.
Một số đèn LED còn lập loè khi dùng với công tắc chỉnh độ sáng không tương thích, hay khi công tắc có đèn báo nhỏ. Nhiều người hoảng vì thấy đèn tắt rồi mà vẫn le lói sáng, nhưng đó là dòng điện rất nhỏ rò qua bộ nguồn.
Trong những trường hợp này, thay bóng hay thay công tắc phù hợp thường giải quyết được ngay.
Khi đèn chập chờn là lời cảnh báo
Phần này mình muốn bạn nghe thật kỹ. Nếu đèn chập chờn kèm theo mùi khét, tiếng lách tách hay tiếng xè xè từ công tắc, ổ cắm, hộp điện, đó là dấu hiệu của mối nối lỏng hay dây điện bị hỏng.
Ở mối nối lỏng, dòng điện phải nhảy qua khe hở nhỏ, tạo ra tia lửa và nhiệt. Lâu ngày, nhiệt làm chảy lớp vỏ cách điện và có thể gây cháy. Rất nhiều vụ cháy nhà bắt đầu từ một mối nối như vậy.
Nếu ổ cắm, công tắc nóng lên khi chạm vào, có vết cháy xém, hay đèn chỉ chập chờn khi bạn bật một thiết bị cụ thể ở một ổ cụ thể, hãy ngắt điện khu vực ấy và gọi thợ điện có chuyên môn.
Đừng tự tháo hộp điện khi không có kiến thức. Đây không phải lúc để chứng minh mình không sợ ma, mà là lúc nhường việc cho người làm nghề.
Vì sao đèn chập chờn đáng sợ đến vậy
Ánh sáng là thứ cho ta cảm giác kiểm soát. Khi đèn chớp, trong một khoảnh khắc ta mất đi khả năng nhìn, và não lập tức chuyển sang chế độ cảnh giác.
Ánh sáng nhấp nháy còn làm hình ảnh trong phòng thay đổi liên tục, bóng đổ nhảy múa trên tường, đồ vật như cử động. Đôi mắt khó thích nghi với những thay đổi đột ngột ấy, và não dễ dựng ra những hình dạng không có thật.
Phim kinh dị đã dạy khán giả gắn đèn chập chờn với sự xuất hiện của ma. Sau nhiều bộ phim như thế, phản xạ sợ hãi trở thành gần như tự động.
Nhưng một khi bạn biết tủ lạnh vừa bật, hay bóng đèn đã dùng nhiều năm, cái chớp đèn chỉ còn là một lời nhắc đi mua bóng mới.
Kiểm tra đèn nhà mình
Hãy để ý xem đèn chập chờn vào lúc nào. Nếu trùng với lúc máy lạnh, tủ lạnh hay máy bơm khởi động, đó thường là chuyện dao động điện áp. Nếu tần suất nhiều, nên nhờ thợ xem lại đường dây và tải điện của nhà.
Nếu chỉ một bóng chập chờn, thử thay bóng khác. Nếu bóng mới vẫn vậy, có thể vấn đề ở đui đèn, công tắc hay dây dẫn đến đèn đó.
Nếu cả nhà cùng chập chờn và hàng xóm cũng vậy, có thể là do điện lưới khu vực, và nên báo cho đơn vị điện lực.
Còn khi đèn chớp ba lần lúc đang xem phim ma, bạn có thể bình tĩnh nhìn về phía nhà bếp. Rất có thể chiếc tủ lạnh vừa tỉnh dậy sau một giấc ngắn, và nó chẳng hề biết mình vừa tạo ra một cảnh phim hoàn hảo.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đèn chớp khi bật máy lạnh hay máy bơm?
Động cơ khi khởi động kéo một dòng điện lớn trong chốc lát làm điện áp tụt nhẹ. Đèn trên cùng đường dây sẽ mờ đi hoặc chớp một cái.
Đèn LED tắt rồi vẫn le lói sáng là do đâu?
Thường do một dòng điện rất nhỏ rò qua công tắc có đèn báo hay công tắc không tương thích, đi vào bộ nguồn của đèn. Thay công tắc phù hợp thường hết hiện tượng này.
Khi nào đèn chập chờn là dấu hiệu nguy hiểm?
Khi kèm mùi khét, tiếng lách tách, ổ cắm hoặc công tắc nóng lên, có vết cháy xém. Cần ngắt điện khu vực đó và gọi thợ điện có chuyên môn ngay.
Mối nối điện lỏng nguy hiểm thế nào?
Mối nối lỏng làm điện phóng tia lửa qua khe hở, sinh nhiệt, lâu ngày làm chảy vỏ cách điện và có thể gây cháy. Đây là nguyên nhân của nhiều vụ cháy nhà.
Vì sao đèn nhấp nháy làm người ta sợ?
Ánh sáng thay đổi đột ngột làm mắt khó thích nghi, bóng đổ chuyển động, não chuyển sang trạng thái cảnh giác. Phim kinh dị cũng đã gắn đèn chập chờn với nỗi sợ trong trí nhớ người xem.
