Lúc mở lại tấm ảnh chụp ở hành lang toà nhà cũ, bạn thấy phía sau mình có một người đứng đó, mờ nhạt, trong suốt như sương, dù khi bấm máy hành lang không có ai.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập này là tập giải mã. Bóng người trong suốt trong ảnh là kiểu ảnh ma có tuổi đời gần bằng chính nghề nhiếp ảnh. Hôm nay mình sẽ kể bạn nghe những tấm ảnh ma đầu tiên ra đời thế nào, và vì sao chiếc điện thoại trong túi bạn vẫn đang tạo ra chúng.
Một tấm ảnh là một khoảng thời gian
Ta hay nghĩ ảnh chụp ghi lại một khoảnh khắc. Thật ra, mỗi tấm ảnh ghi lại ánh sáng trong một khoảng thời gian, gọi là thời gian phơi sáng. Trời sáng, khoảng ấy rất ngắn. Trời tối, máy ảnh phải mở lâu hơn để thu đủ ánh sáng.
Nếu trong lúc máy đang thu sáng, một người đi ngang qua, họ chỉ đứng ở mỗi vị trí trong chốc lát. Ánh sáng phản chiếu từ họ chỉ được ghi một phần, còn phần còn lại là ánh sáng của bức tường phía sau.
Kết quả là người ấy hiện lên mờ nhạt, trong suốt, như nhìn xuyên qua được. Nếu họ đứng yên một lúc rồi bước đi, ảnh sẽ có một bóng người khá rõ nhưng vẫn trong suốt.
Chụp ban đêm hay trong nhà tối bằng điện thoại, máy thường tự kéo dài thời gian phơi sáng hoặc chụp nhiều khung rồi ghép lại. Người đi qua trong lúc ấy dễ thành những bóng mờ lạ lùng.
Những tấm ảnh ma đầu tiên
Thế kỷ mười chín, máy ảnh cần thời gian phơi sáng rất lâu, có khi nhiều giây đến cả phút. Người ta sớm nhận ra rằng nếu một người đứng trước máy một lúc rồi bước ra, ảnh sẽ có bóng người trong suốt.
Người ta cũng phát hiện có thể dùng lại một tấm kính ảnh đã chụp, chụp chồng lên lần nữa, tạo ra hai hình ảnh lồng vào nhau. Hình người thứ nhất trở thành bóng mờ trên nền cảnh thứ hai.
Từ đó ra đời một trào lưu được gọi là ảnh linh hồn, rất thịnh ở một số nước phương Tây vào nửa sau thế kỷ mười chín. Có những người chụp ảnh tuyên bố họ chụp được người thân đã khuất đứng cạnh khách hàng. Về sau, nhiều trường hợp đã bị vạch trần là dùng kỹ thuật chồng hình.
Câu chuyện ấy nhắc ta rằng ngay từ đầu, ảnh ma đã gắn liền với kỹ thuật chụp ảnh nhiều hơn là với thế giới bên kia.
Ảnh toàn cảnh và những thân người bị cắt
Ngày nay, một nguồn ảnh lạ rất phổ biến là chế độ chụp toàn cảnh trên điện thoại. Khi bạn quét điện thoại từ trái sang phải, máy chụp liên tiếp nhiều khung rồi ghép lại thành một tấm dài.
Nếu có người hay con vật di chuyển trong lúc bạn đang quét, họ có thể xuất hiện ở hai khung khác nhau, ở hai vị trí khác nhau. Máy ghép lại và tạo ra những hình ảnh kỳ quái: một người có hai cái đầu, một con chó dài gấp đôi, một người bị mất nửa thân, hay một bàn tay lơ lửng không có chủ.
Những tấm ảnh như vậy rất hay được chia sẻ trên mạng kèm lời bình rùng rợn. Thật ra, đó chỉ là thuật toán ghép ảnh làm hết sức mình với dữ liệu bị lệch.
Một số điện thoại còn chụp nhiều khung liên tiếp ngay cả ở chế độ thường để giảm nhiễu khi trời tối. Người cử động giữa các khung có thể để lại bóng mờ hay viền ma quanh người.
Phản chiếu và những gương mặt lạ
Một nguồn bóng mờ khác là phản chiếu. Chụp qua cửa kính, cửa tủ kính, mặt nước, bạn có thể vô tình ghi lại hình ảnh phản chiếu của chính mình, người đứng sau lưng, hay đồ vật trong phòng.
Trong ảnh, phản chiếu ấy lồng vào cảnh phía sau kính, trông như một người đứng bên trong, mờ và trong suốt. Vì người chụp không để ý tới phản chiếu lúc bấm máy, họ dễ ngạc nhiên khi xem lại.
Kết hợp với ảo ảnh khuôn mặt mà mình đã kể ở tập trước, chỉ cần một mảng phản chiếu mờ có hai chấm tối, não đã sẵn sàng thấy một gương mặt đang nhìn ra.
Một mẹo để kiểm tra là xem trong ảnh có tấm kính hay bề mặt bóng nào không, và vị trí người chụp có khớp với góc phản chiếu không.
Tự chụp một tấm ảnh ma vô hại
Nếu bạn tò mò, có thể tự tạo ra bóng ma bằng điện thoại. Chọn chế độ chụp đêm hay chế độ phơi sáng lâu nếu máy có, đặt máy cố định trên bàn hoặc chân máy.
Trong lúc máy đang chụp, nhờ một người bạn đứng yên trong khung hình một nửa thời gian rồi bước ra ngoài. Kết quả là bạn có một bóng người trong suốt rất giống ảnh ma.
Với chế độ toàn cảnh, nhờ bạn đứng ở đầu khung, khi bạn quét qua thì chạy sang đứng ở cuối khung. Tấm ảnh sẽ có hai người bạn giống hệt nhau. Đây là trò chơi vui mà nhiều nhóm bạn trẻ hay làm.
Sau khi tự tay làm ra vài tấm như thế, có lẽ bạn sẽ nhìn những tấm ảnh ma trên mạng bằng ánh mắt khác: thích thú vì kỹ thuật, thay vì rùng mình vì bóng người.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người trong ảnh chụp đêm bị trong suốt?
Ban đêm máy ảnh cần thời gian phơi sáng dài. Người di chuyển trong lúc ấy chỉ được ghi một phần ánh sáng nên hiện lên mờ và trong suốt.
Ảnh linh hồn thế kỷ mười chín là gì?
Đó là trào lưu chụp ảnh có bóng người được cho là linh hồn đứng cạnh người sống, phổ biến ở một số nước phương Tây. Nhiều trường hợp về sau được chứng minh là dùng kỹ thuật chụp chồng hình.
Vì sao ảnh toàn cảnh có người bị cắt hoặc có hai đầu?
Chế độ toàn cảnh ghép nhiều khung chụp liên tiếp. Người di chuyển giữa các khung bị ghép lệch, tạo ra hình ảnh kỳ quái như mất nửa thân hay xuất hiện hai lần.
Làm sao nhận ra bóng mờ do phản chiếu?
Xem trong ảnh có kính, gương, mặt nước hay bề mặt bóng không, và vị trí bóng mờ có khớp với góc phản chiếu từ chỗ người chụp không.
Có thể tự chụp ảnh có bóng ma không?
Có. Dùng chế độ phơi sáng lâu, đặt máy cố định, nhờ một người đứng trong khung một lúc rồi bước ra. Ảnh sẽ có bóng người trong suốt giống ảnh ma.
