Tấm vé giấy đã ố vàng, góc sờn, con số viết bằng mực tím nét nghiêng, và ông Mười nhận ra ngay nét chữ của chính mình, nét chữ của hai mươi năm trước, khi tay ông còn chưa run.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, chợ đêm, bãi giữ xe và những người trong truyện đều do mình nghĩ ra. Đây là truyện về một chiếc xe đạp, một tấm vé, và một người giữ lời hứa lâu hơn bất kỳ ai.
Bãi giữ xe chợ đêm
Ông Mười giữ xe ở bãi xe cạnh chợ đêm đã hơn ba mươi năm. Ngày xưa bãi chỉ có xe đạp, ông phát vé giấy viết tay bằng mực tím, xé đôi, khách giữ một nửa, ông kẹp nửa kia vào yên xe. Giờ bãi toàn xe máy, vé in sẵn, nhưng ông vẫn giữ cái hộp gỗ đựng vé cũ.
Ở góc bãi, sát bức tường rêu phong, có một chiếc xe đạp cũ. Xe màu đen, khung sắt, có giỏ mây phía trước, yên da đã nứt. Chiếc xe ấy đã đứng ở đó hai mươi năm, kể từ một đêm mưa, chủ xe gửi rồi không quay lại lấy.
Nhiều người bảo ông bán quách đi, hoặc đem cho, để làm gì cho chật chỗ. Ông Mười lắc đầu. Ông bảo, người ta gửi mình, mình nhận vé, thì mình phải giữ. Chưa trả xe cho người có vé thì xe chưa phải của mình.
Mỗi tuần, ông lau chiếc xe một lần, tra dầu vào xích, bơm lại lốp. Chiếc xe cũ kỹ nhưng sạch sẽ, sáng bóng. Khách gửi xe lâu năm quen với nó, gọi đùa là chiếc xe của ông Mười, ông chỉ cười, bảo xe của khách đấy.
Đêm mưa hai mươi năm trước
Ông Mười vẫn nhớ đêm ấy. Mưa tầm tã, chợ đêm vắng. Gần mười giờ, có một anh thanh niên dắt chiếc xe đạp vào, người ướt sũng, mặt hớt hải. Anh gửi xe, cầm vé, bảo bác giữ giùm cháu, cháu đi một lát rồi về.
Ông Mười viết vé, số một trăm linh tám, xé đôi, đưa anh một nửa. Anh thanh niên nhét vé vào túi áo, chạy vào chợ. Ông thấy anh đi về phía dãy hàng thuốc bắc, rồi khuất trong đám đông. Đó là lần cuối ông thấy anh.
Đêm ấy, chợ đóng cửa, tất cả xe đều được lấy đi, trừ chiếc xe đạp ấy. Ông Mười đợi tới một giờ sáng. Rồi ông dắt chiếc xe vào góc bãi, che tấm nilon. Sáng hôm sau, hôm sau nữa, anh thanh niên vẫn không quay lại.
Ông hỏi khắp chợ, không ai biết anh. Ông báo công an phường, người ta ghi nhận rồi thôi. Năm tháng trôi, chiếc xe vẫn đứng đó. Ông Mười già đi, tóc bạc trắng, tay bắt đầu run. Nhưng mỗi tối mở bãi, ông vẫn liếc về góc tường, như sợ chiếc xe biến mất.
Người cầm tấm vé cũ
Một đêm mưa, đúng hai mươi năm sau, bãi xe vắng hoe. Gần mười giờ, có một người đàn ông bước vào. Ông ta trạc bốn mươi lăm, mặc áo khoác cũ, người ướt sũng. Ông ta không dắt xe nào. Ông ta đi thẳng tới chỗ ông Mười, chìa ra một tấm vé giấy.
Tấm vé đã ố vàng, góc sờn, nhưng còn nguyên. Số một trăm linh tám, mực tím, nét chữ nghiêng. Ông Mười cầm tấm vé, tay run run. Đó là nét chữ của ông, nét chữ của hai mươi năm trước. Ông lục hộp gỗ, tìm nửa còn lại vẫn kẹp ở yên xe. Hai nửa khớp nhau hoàn hảo.
Ông Mười ngẩng lên nhìn người đàn ông. Gương mặt ấy có nét giống anh thanh niên năm xưa, nhưng già hơn, gầy hơn, mắt sâu hơn. Ông hỏi, cháu là người gửi xe năm ấy. Người đàn ông gật đầu, bảo cháu xin lỗi bác, cháu về muộn quá.
Ông kể, đêm ấy mẹ anh ốm, anh chạy vào chợ bốc thang thuốc bắc cho mẹ. Băng qua đường ra khỏi chợ, anh bị tai nạn, nằm viện rất lâu, quên hết mọi chuyện. Hai mươi năm sau, anh mới nhớ lại từng mảnh, nhớ tới chiếc xe đạp, nhớ tới bãi xe, nhớ tới tấm vé trong túi áo cũ mẹ còn giữ.
Trả xe cho người có vé
Ông Mười dắt chiếc xe đạp ra. Xe sáng bóng, xích bôi dầu, lốp căng. Người đàn ông nhìn chiếc xe, sờ tay lên chiếc giỏ mây, mắt đỏ hoe. Ông bảo, bác giữ nó kỹ quá, cháu không biết cảm ơn bác thế nào.
Ông Mười cười, bảo bác chỉ làm đúng việc của bác thôi. Người đàn ông dắt chiếc xe ra cổng bãi. Ông Mười đứng nhìn theo, lòng nhẹ bẫng như vừa đặt xuống một gánh nặng hai mươi năm. Rồi ông chợt thấy có gì đó lạ.
Trời đang mưa to, vậy mà người đàn ông không ướt thêm. Những giọt mưa rơi qua người ông ta như qua một màn khói. Và chiếc xe đạp lăn trên mặt đường đầy nước mà không để lại vệt bánh nào.
Người đàn ông dắt xe ra tới cổng, quay lại, cúi chào ông Mười. Rồi cả người và xe tan dần vào màn mưa, như chưa từng có ở đó. Ông Mười đứng chết lặng. Ông nhìn xuống tay. Hai nửa tấm vé vẫn còn trong tay ông, ghép lại khít nhau.
Tấm vé đã ghép đôi
Sáng hôm sau, có một bà cụ tới bãi xe, hỏi ông Mười có phải người giữ xe ở đây hai mươi năm trước không. Bà kể, con trai bà mất đêm qua, sau hai mươi năm nằm liệt giường từ một tai nạn, không nói được, không nhớ được gì.
Bà bảo, trước khi mất, con trai bà bỗng tỉnh táo lạ thường. Anh nắm tay bà, nói rõ từng chữ, mẹ ơi, con còn gửi xe ở bãi chợ đêm, bác giữ xe chắc vẫn đợi, mẹ ra nói với bác giùm con. Rồi anh nhắm mắt.
Bà cụ móc trong túi áo ra một tấm ảnh cũ. Trong ảnh là anh thanh niên năm ấy, đứng cạnh chiếc xe đạp đen có giỏ mây. Ông Mười nhìn tấm ảnh, rồi nhìn góc bãi. Chiếc xe đạp không còn ở đó. Chỉ còn tấm nilon gấp gọn và một vệt sạch trên nền xi măng.
Ông Mười đưa cho bà cụ hai nửa tấm vé đã ghép lại. Ông bảo, cháu nó lấy xe rồi, chị ạ, đêm qua, đúng giờ, đúng vé. Bà cụ cầm tấm vé, khóc nức nở, nhưng là cái khóc nhẹ nhõm. Từ đó, ông Mười vẫn giữ xe ở chợ đêm, nhưng góc tường rêu phong ấy, ông để trống mãi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vé gửi xe ngày xưa thường viết tay?
Trước khi có máy in vé và thẻ từ, các bãi giữ xe thường dùng vé giấy viết tay, ghi số và xé đôi. Một nửa đưa khách, một nửa kẹp vào xe. Khi lấy xe, hai nửa phải khớp số. Cách này đơn giản và phổ biến ở nhiều nơi.
Vì sao người ta coi trọng việc giữ đồ cho người khác?
Giữ đồ hộ người khác là một lời hứa ngầm. Với nhiều người làm nghề lâu năm, giữ đúng lời hứa là giữ chữ tín, thứ quý hơn tiền bạc. Đó là nét đạo đức nghề nghiệp đáng trân trọng.
Vì sao người bị chấn thương nặng có thể mất trí nhớ rất lâu?
Chấn thương sọ não có thể ảnh hưởng tới các vùng lưu giữ và truy xuất ký ức. Một số người hồi phục dần từng mảnh ký ức theo thời gian, một số khác không hồi phục hoàn toàn. Mỗi trường hợp khác nhau và cần được chăm sóc y tế chuyên sâu.
Mô típ hồn ma quay về lấy đồ có phổ biến không?
Khá phổ biến trong truyện kể dân gian. Hồn người đã khuất quay về hoàn thành một việc dang dở, như lấy lại đồ vật, trả nợ, gặp mặt người thân, rồi mới ra đi thanh thản.
Ý nghĩa của tấm vé ghép đôi trong truyện là gì?
Hai nửa tấm vé khớp nhau tượng trưng cho một lời hứa được giữ trọn vẹn từ cả hai phía: người gửi quay về, người giữ vẫn chờ. Đó là cái kết viên mãn cho một câu chuyện kéo dài hai mươi năm.
