Người ta hay nói hồn người chết mới đi lang thang, nhưng các cụ ở làng ấy bảo có những người còn sống mà hồn cũng không chịu nằm yên.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, ở một làng đồng bằng miền Bắc Trung Bộ, về một người cha và thửa ruộng của ông. Người và làng trong truyện đều là đặt ra.
Ông Đức và ba sào ruộng
Ông Đức cả đời gắn với ba sào ruộng ven con mương đầu làng. Ruộng nhà ông bao giờ cũng thẳng hàng nhất xóm, bờ đắp gọn, cỏ không mọc được một ngọn. Người làng hay đùa, cỏ mà mọc ở ruộng ông Đức thì cỏ cũng phải xin phép.
Con trai ông là Tâm, đi làm công nhân ở khu công nghiệp tỉnh bên, mỗi tháng về một lần. Tâm không mê ruộng như bố. Anh thường bảo bố cho thuê lại ruộng cho đỡ vất, nhưng ông Đức chỉ cười, bảo đất bỏ là đất buồn.
Đầu vụ chiêm năm ấy, ông Đức bị tai biến ngay trên bờ ruộng. Người làng khiêng ông về, đưa đi viện. Ông qua khỏi, nhưng nửa người bên phải không cử động được, nói cũng khó khăn. Bác sĩ dặn phải nằm, tập từ từ.
Tâm xin nghỉ việc mấy tháng về chăm bố. Ba sào ruộng vừa cấy xong, lúa con gái mơn mởn, mà chẳng ai chăm.
Ruộng sạch cỏ sau mỗi đêm
Tâm định bụng thu xếp đâu đó rồi sẽ ra đồng làm cỏ. Nhưng tuần đầu bận đưa bố đi tái khám, lo thuốc thang, anh chưa ra được. Sang tuần thứ hai, anh xách cái cào cỏ ra ruộng, chuẩn bị tinh thần làm cả buổi.
Ra tới nơi, anh ngẩn người. Ruộng sạch bong. Không một ngọn cỏ lồng vực, không một cây rau bợ. Nước trong ruộng vừa đủ mặt, bờ ruộng còn được vỗ lại gọn gàng, vết bàn tay in trên đất mới.
Anh đi hỏi khắp xóm, nghĩ chắc ai thương bố mà làm giúp. Không ai nhận. Bà Hai ruộng bên cạnh bảo sáng nào ra đồng cũng thấy ruộng nhà ông Đức sạch hơn hôm trước, tưởng Tâm dậy sớm làm.
Tâm về nhà, ngồi cạnh giường bố. Ông Đức nằm im, mắt nhìn lên mái. Anh kể chuyện ruộng. Ông không nói được gì, chỉ có ngón tay trái khẽ gõ lên mép giường mấy cái, đều đều, như ai đang vỗ đất.
Đêm ngồi rình ngoài đồng
Đêm rằm, Tâm dặn mẹ trông bố, rồi xách đèn pin ra ruộng. Anh nấp sau bụi duối ở bờ mương, nhìn ra thửa ruộng nhà mình. Trăng sáng vằng vặc, mặt nước ruộng loáng bạc, lúa non rì rào trong gió.
Quá nửa đêm, anh thấy một bóng người lội xuống ruộng từ phía bờ bên kia. Người ấy đội nón, áo nâu bạc, quần xắn tới đầu gối. Người ấy cúi xuống, hai tay thoăn thoắt nhổ cỏ, vò đất quanh gốc lúa, bước đều từ đầu luống tới cuối luống.
Cách đi, cách cúi, cái dáng hơi nghiêng về bên phải vì cái tật đau lưng mấy chục năm, Tâm nhận ra ngay. Anh đã nhìn cái dáng ấy từ hồi còn bé tí ngồi trên bờ ruộng chờ bố.
Anh đứng bật dậy, gọi to: bố ơi. Bóng người khựng lại giữa ruộng, quay về phía anh. Dưới vành nón, Tâm không thấy rõ mặt. Rồi bóng ấy nhạt dần như sương gặp nắng, chỉ còn lại những vòng nước loang ra quanh chỗ người ấy vừa đứng.
Ông Đức tỉnh dậy
Tâm chạy một mạch về nhà. Mẹ anh đang ngồi cạnh giường, mặt tái mét. Bà bảo vừa rồi bố con tự nhiên giật mình, thở dốc như người vừa chạy xa, rồi gọi được một chữ rõ ràng: Tâm.
Tâm quỳ xuống cạnh giường. Chân bố anh lạnh ngắt, gấu quần ẩm. Trên bàn chân trái, giữa các kẽ ngón, có mấy vệt bùn ruộng đen nhánh, còn ướt. Mẹ anh nhìn thấy, đưa tay lên bịt miệng.
Ông Đức nắm lấy tay con trai bằng bàn tay trái, siết rất chặt. Nước mắt ông chảy ra hai bên thái dương. Ông cố nói, giọng méo mó, từng chữ một: ruộng, con, đừng, bỏ.
Tâm gật đầu, gật mãi. Anh hứa với bố, từ mai anh ra đồng. Ông Đức nhắm mắt, ngủ một giấc thật dài, thở đều như trẻ con.
Mùa gặt năm ấy
Từ hôm đó, sáng nào Tâm cũng ra đồng. Anh học lại cách làm cỏ, cách giữ nước, cách bón phân, hỏi bà Hai, hỏi các ông trong xóm. Ruộng không còn tự sạch cỏ nữa. Cỏ mọc bao nhiêu, anh nhổ bấy nhiêu.
Ông Đức tập đi được từng bước với cái gậy. Chiều nào ông cũng đòi con đỡ ra bờ ruộng, ngồi trên cái ghế đẩu, nhìn con làm. Có lúc ông chỉ chỗ này chỗ kia bằng cây gậy, có lúc chỉ ngồi im nhìn lúa.
Mùa gặt năm ấy, ruộng nhà ông Đức được mùa. Tâm không quay lại khu công nghiệp nữa. Anh nhận thêm ruộng của mấy nhà đi làm xa, mua cái máy cấy nhỏ.
Ông Đức sống thêm nhiều năm. Ông không bao giờ kể về những đêm nằm liệt giường. Chỉ có một lần, khi Tâm hỏi, ông cười, bảo: bố mơ thôi, mơ đi làm cỏ, mơ thấy con gọi. Rồi ông nhìn xuống đôi bàn chân mình, như nhìn hai người bạn cũ vừa đi xa về.
Câu hỏi thường gặp
Sinh hồn trong truyện dân gian là gì?
Đó là quan niệm cho rằng hồn của người còn sống có thể rời thân thể đi đâu đó khi người ấy ốm nặng, ngủ mê hoặc quá nhớ thương. Đây là chi tiết trong truyện kể, không phải điều khoa học chứng minh.
Vì sao người nằm liệt hay mơ thấy mình đi lại, làm việc?
Não vẫn lưu giữ thói quen vận động quen thuộc của cả đời người. Khi cơ thể không đi lại được, giấc mơ thường tái hiện những việc ta làm nhiều nhất, như một cách tâm trí tự an ủi.
Vì sao người nông dân già gắn bó với ruộng đến vậy?
Ruộng không chỉ là sinh kế mà còn là ký ức, công sức nhiều đời và niềm tự hào. Bỏ ruộng với họ giống như bỏ một phần cuộc đời, nên nhiều người già không muốn để đất hoang.
Người bị tai biến cần được chăm sóc thế nào?
Việc chăm sóc và tập phục hồi cần theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ và chuyên viên phục hồi chức năng. Gia đình nên đưa người bệnh tái khám đúng hẹn và hỏi trực tiếp nhân viên y tế về từng bài tập.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác. Ông Đức, anh Tâm và ngôi làng đều là nhân vật đặt ra.
