Con gái yêu của mẹ, sáng nay mẹ đứng ở đầu cầu thang nhìn xuống sảnh nhà, và mẹ hiểu ra người đàn bà trong giấc mơ suốt bốn mươi năm của mẹ là ai.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, kể bằng một lá thư người mẹ gửi cho con gái đang học ở xa. Người mẹ, cô con gái và căn nhà đều là nhân vật mình đặt ra. Bạn nghe như nghe một lá thư được đọc to lên nhé.
Giấc mơ năm bảy tuổi
Con biết mẹ hay kể chuyện giấc mơ về một căn nhà, nhưng mẹ chưa bao giờ kể trọn. Hôm nay mẹ kể trọn, vì có lẽ chỉ có con là người tin mẹ.
Năm mẹ bảy tuổi, nhà ông bà ngoại còn ở dãy nhà tập thể, một phòng chật, mái tôn. Đêm đầu tiên mẹ mơ thấy căn nhà ấy. Một căn nhà sơn vàng, có sảnh lát gạch bông hoa văn xanh, có cầu thang gỗ uốn cong lên lầu. Trong mơ mẹ đứng ở giữa sảnh, ngửa cổ nhìn lên.
Trên đầu cầu thang có một người đàn bà. Không trẻ, không già, mặc áo len mỏng, một tay vịn lan can, nhìn xuống mẹ. Bà không nói gì, không cười, không giận. Bà chỉ nhìn, như người ta nhìn một thứ rất quý mà sắp mất.
Mẹ không sợ. Mẹ chỉ thấy lạ, và thấy thương, mà không hiểu vì sao thương. Tỉnh dậy, mẹ nhớ từng viên gạch bông trong sảnh.
Bốn mươi năm đi tìm
Giấc mơ ấy trở lại năm này qua năm khác. Có năm vài lần, có năm chỉ một lần. Bao giờ cũng thế: mẹ đứng dưới sảnh, người đàn bà đứng trên cầu thang. Chỉ có một điều thay đổi, con ạ. Mẹ lớn lên, còn bà ấy thì không già đi, mà như mỗi năm một gần với mẹ hơn, gương mặt rõ dần.
Lớn lên, đi học, đi làm, lấy chồng, có con, mẹ vẫn để ý mọi căn nhà sơn vàng có cầu thang gỗ. Bố con hay trêu mẹ là người đi tìm nhà trong mơ. Mẹ cười, nhưng mẹ tìm thật.
Năm con mười hai tuổi, mẹ đi công tác ở một thành phố biển, đi lạc vào một con phố nhỏ, và mẹ đứng sững trước cổng một căn nhà sơn vàng đã bong tróc. Qua khe cửa, mẹ thấy sảnh lát gạch bông hoa văn xanh. Mẹ thấy chân cầu thang gỗ uốn cong.
Nhà đang rao bán. Con còn nhớ năm ấy cả nhà mình dọn đi xa thế nào, bố con phải đổi chỗ làm, con khóc vì phải chuyển trường. Mẹ xin lỗi con chuyện ấy. Nhưng mẹ không thể không mua.
Người đàn bà biến mất
Lạ lắm con ạ. Từ đêm đầu tiên ngủ trong căn nhà ấy, mẹ không bao giờ mơ thấy nó nữa. Giấc mơ bốn mươi năm tắt như ngọn đèn. Mẹ mừng, mà cũng hụt hẫng, như mất đi một người quen.
Mẹ dò hỏi chủ cũ, hàng xóm, cả những người già nhất trong phố, xem nhà này có ai là người đàn bà mặc áo len hay đứng ở cầu thang không. Không ai biết. Chủ cũ là một ông cụ goá vợ từ thời còn trẻ, vợ ông ấy mất khi còn rất trẻ, không giống người trong mơ của mẹ.
Rồi đời cuốn đi. Con lớn, con thi đỗ, con đi học xa. Bố con đi trước mẹ hai năm rồi. Căn nhà sơn vàng giờ chỉ còn mẹ với con mèo. Mẹ quen với tiếng cầu thang gỗ kêu cót két, quen với nắng sáng chiếu lên những viên gạch bông.
Mẹ già đi, con ạ. Năm nay mẹ năm mươi lăm. Mẹ bắt đầu hay mặc cái áo len mỏng màu tro con gửi về hồi mùa đông năm ngoái, vì nhà gần biển, buổi sáng hơi lạnh.
Sáng nay trên đầu cầu thang
Sáng nay mẹ dậy sớm, mặc áo len, đi ra đầu cầu thang định xuống pha trà. Mẹ đặt một tay lên lan can. Và mẹ dừng lại, vì có một cảm giác rất quen ập đến, quen như mùi cơm của ông bà ngoại.
Mẹ nhìn xuống sảnh. Nắng sớm chiếu xiên, những viên gạch bông xanh sáng lên. Và giữa sảnh, con ơi, có một đứa bé gái. Bảy tuổi. Tóc tết hai bên, mặc bộ đồ ngủ hoa đã cũ, ngửa cổ nhìn lên mẹ.
Mẹ nhận ra bộ đồ ngủ ấy. Bà ngoại may cho mẹ năm mẹ lên bảy, từ tấm vải hoa thừa của một cái rèm cửa. Mẹ nhận ra cái nốt ruồi nhỏ trên má đứa bé. Mẹ nhận ra cái nhìn ngơ ngác, không sợ mà lại thương, mà không hiểu vì sao thương.
Mẹ đứng yên. Mẹ không nói gì, không cười, không khóc. Mẹ chỉ nhìn, như người ta nhìn một thứ rất quý mà sắp mất. Chỉ một lát thôi, đứa bé mờ đi trong nắng, như người tỉnh giấc.
Điều mẹ muốn con biết
Vậy là con hiểu rồi đấy. Người đàn bà trên đầu cầu thang suốt bốn mươi năm chính là mẹ của sáng nay. Và đứa bé dưới sảnh là mẹ năm bảy tuổi, đang ngủ trong căn phòng mái tôn, mơ một giấc mơ mà giờ mẹ biết là nó sẽ dẫn đường cho cả đời mình.
Mẹ không biết thứ gì đã nối hai đầu ấy lại với nhau. Mẹ cũng không cần biết. Mẹ chỉ thấy lạ là mình không sợ chút nào. Mẹ chỉ ước giá như sáng nay mẹ đã kịp nói với đứa bé ấy một câu: con cứ đi tìm, rồi con sẽ tìm thấy, và căn nhà ấy sẽ có những năm rất hạnh phúc.
Mẹ viết thư này không phải để con lo. Mẹ khoẻ, mẹ vẫn ăn ngon, vẫn tưới cây, vẫn cãi nhau với con mèo. Mẹ viết vì mẹ nghĩ tới con. Không biết đêm nay, ở một căn phòng nhỏ nào đó, có đứa bé nào cũng đang mơ thấy một căn nhà và một người đứng trên cầu thang nhìn xuống.
Nếu có, con nhớ nhé, đừng sợ. Có khi đó là chính con, mấy chục năm sau, đang đứng ở một nơi rất bình yên, nhìn lại mình với tất cả lòng thương. Hè này về nhà với mẹ. Mẹ để dành cho con cái phòng có cửa sổ nhìn ra biển. Mẹ của con.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có người mơ lặp lại một giấc mơ nhiều năm?
Giấc mơ lặp lại thường liên quan tới cảm xúc, ký ức hoặc mong ước còn đọng lại. Trong truyện này đó là chi tiết hư cấu, nhưng ở đời thật nhiều người cũng có những giấc mơ quay lại theo thời gian.
Cảm giác như đã từng thấy là gì?
Đó là cảm giác thoáng qua rằng khoảnh khắc đang xảy ra mình đã từng trải qua. Các nhà khoa học cho rằng nó liên quan tới cách não xử lý trí nhớ và cảm giác quen thuộc, và thường vô hại.
Vì sao viết thư tay vẫn được nhiều người trân trọng?
Thư tay chậm, riêng tư và mang nét chữ của người viết. Người nhận có thể giữ lại, đọc đi đọc lại, nên thư thường chứa những điều khó nói thành lời.
Gạch bông là gì?
Gạch bông là loại gạch xi măng có hoa văn màu, phổ biến trong nhiều ngôi nhà Việt Nam từ đầu thế kỷ hai mươi. Nó bền, mát chân và tạo nên vẻ đẹp đặc trưng cho các căn nhà cũ.
Vì sao truyện ma vòng lặp thời gian hấp dẫn người nghe?
Kiểu truyện này khiến người nghe phải nghĩ lại từ đầu khi tới cái kết. Nó chạm vào câu hỏi về số phận và ký ức, nên để lại dư âm lâu sau khi truyện kết thúc.
