Hằng vừa đưa chổi được ba nhát, từ gian thờ vang lên một tiếng e hèm thật to, khàn khàn, đúng kiểu một ông cụ khó tính đang hắng giọng nhắc khéo con cháu.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, gia đình và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Đây là truyện ma vui, nghe vào sáng mùng một cũng không sợ mất lộc.
Cô dâu mới và cây chổi
Hằng về làm dâu được bốn tháng. Nhà chồng ở phố, nhà ống ba tầng, tầng hai có gian thờ thoáng đãng. Tết đầu tiên ở nhà chồng, Hằng lo đủ thứ, sợ nhất là làm sai phép.
Sáng mùng một, Hằng dậy sớm nhất nhà. Đêm qua cả nhà thức đón giao thừa, sáng ra phòng khách đầy vỏ hạt dưa, giấy kẹo, xác pháo giấy của bọn trẻ. Hằng là người ưa sạch, nhìn không chịu được.
Hằng nhớ mang máng mẹ đẻ có dặn gì đó về chuyện quét nhà ngày Tết, nhưng lúc ấy cô chỉ nghĩ khách sắp tới mà nhà bừa bộn thì xấu hổ. Cô lấy cây chổi chít ở góc cầu thang.
Cô quét từ trong ra, gom rác về phía cửa. Nhát thứ nhất, nhát thứ hai, nhát thứ ba. Thì từ gian thờ trên tầng hai vọng xuống một tiếng e hèm.
Tiếng e hèm quen thuộc
Hằng đứng khựng lại. Tiếng e hèm khàn, dài, rõ ràng, kết thúc bằng một tiếng ho khẽ. Cả nhà còn đang ngủ. Trên tầng hai chỉ có gian thờ.
Cô cầm chổi đứng im, nghe ngóng. Lát sau lại một tiếng e hèm nữa, to hơn, như người đã hết kiên nhẫn. Hằng nổi da gà khắp người.
Mẹ chồng từ trong buồng đi ra, tóc còn rối, nghe tiếng e hèm thì phá lên cười. Bà bảo con đừng sợ, con vẹt của bố đấy. Bố con nuôi con vẹt mười năm rồi, nó học tiếng ông nội. Ông nội ngày xưa khó tính lắm, thấy ai quét nhà mùng một là e hèm nhắc liền.
Bà giải thích, ngày Tết kiêng quét nhà ba ngày đầu năm, sợ quét lộc ra khỏi nhà. Ông nội giữ lệ ấy nghiêm lắm. Con vẹt nghe mãi thành quen, cứ thấy tiếng chổi là e hèm.
Con vẹt ở đâu
Hằng thở phào, đỏ mặt vì ngượng. Cô cất chổi, nhặt rác bằng tay cho vào túi, để góc nhà, mẹ chồng bảo mùng ba hẵng mang đi. Bố chồng cũng dậy, nghe kể thì cười, bảo con vẹt ấy còn biết nói để mai hẵng quét nữa cơ.
Rồi bố chồng ngừng cười, nhíu mày. Ông bảo nhưng con vẹt gửi nhà bác Tư hàng xóm từ hôm hai mươi tám rồi. Nhà mình định mùng một đi chúc Tết họ hàng cả ngày, không ai cho nó ăn, nên gửi sang bác Tư trông hộ.
Cả nhà nhìn nhau. Chồng Hằng chạy sang nhà bác Tư. Một lúc sau anh về, bảo con vẹt đang ngủ trong lồng, bác Tư trùm khăn kín, nó chưa hé mỏ câu nào từ sáng.
Mẹ chồng không cười nữa. Bà đi lên gian thờ, thắp ba nén hương, khấn khẽ. Hằng đứng dưới chân cầu thang, nghe tim đập thình thịch.
Cây chổi trên đinh
Cả buổi sáng không ai nhắc tới chuyện ấy. Khách đến chúc Tết, Hằng pha trà, bày bánh, cố làm như không có gì. Nhưng cứ vài phút cô lại liếc lên cầu thang.
Trưa, Hằng định lấy cây chổi chít ra phủi bụi trên bậu cửa sổ, rồi nhớ ra lời dặn, lại thôi. Cô đi tới góc cầu thang, chỗ để chổi. Cây chổi không còn ở đó.
Tìm một lúc, cả nhà thấy cây chổi chít treo trên cái đinh cao nhất ở tường phòng khách, chỗ ngày thường treo bức tranh tết, cao tới mức phải bắc ghế mới với được. Cán chổi buộc một sợi chỉ đỏ thắt nơ cẩn thận.
Bố chồng nhìn cái nơ, bật cười, rồi lắc đầu. Ông bảo ông nội ngày xưa cũng làm thế. Mùng một nào ông cũng treo chổi lên cao, buộc chỉ đỏ, bảo cho chổi ăn Tết, ba ngày không ai được đụng vào.
Tiếng e hèm thứ ba
Chiều mùng ba, đúng ngày hoá vàng, Hằng mới bắc ghế lấy cây chổi xuống. Cô làm theo lời mẹ chồng, quét từ cửa vào trong, gom rác vào một góc, rồi mới mang đi đổ.
Quét xong, cô dựng chổi về góc cầu thang. Từ gian thờ trên tầng hai vọng xuống một tiếng e hèm, lần này nhẹ hơn, ngắn hơn, như người gật gù hài lòng.
Hằng không sợ nữa. Cô ngẩng lên phía gian thờ, khẽ nói con cảm ơn ông, năm sau con nhớ. Mẹ chồng đứng sau lưng, cười tủm tỉm.
Chiều ấy con vẹt được đón về. Vừa vào nhà, nó nhìn Hằng, nghiêng đầu, rồi nói rõ từng chữ: để mai hẵng quét. Cả nhà cười lăn. Chỉ có bố chồng nhìn con vẹt, rồi nhìn lên gian thờ, bảo hai ông cháu nhà này giống nhau thật.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao dân gian kiêng quét nhà ngày Tết?
Theo quan niệm dân gian, ba ngày đầu năm quét nhà và đổ rác là quét lộc, đổ tài lộc ra khỏi nhà. Một số nơi còn kể tích người lái buôn đánh mất may mắn vì lỡ đuổi cô hầu mang lộc đi. Ngày nay nhiều nhà vẫn giữ tục này như một nét Tết.
Nếu nhà bừa bộn ngày Tết thì nên làm thế nào cho hợp tục?
Nhiều gia đình dọn dẹp thật kỹ trước Tết để ba ngày đầu năm ít phải quét. Nếu cần, người ta nhặt rác bằng tay hoặc quét từ ngoài vào trong, gom lại một góc, đợi sau ngày hoá vàng mới đổ. Mỗi nhà có cách giữ khác nhau.
Vẹt bắt chước tiếng người như thế nào?
Vẹt có cơ quan phát âm linh hoạt và khả năng học âm thanh rất tốt, chúng nghe đi nghe lại một âm rồi lặp lại, kể cả giọng điệu và tiếng ho, tiếng hắng giọng. Vẹt sống lâu, có con sống hàng chục năm, nên có thể nhớ tiếng của người đã không còn trong nhà.
Vì sao âm thanh từ tầng trên nghe như ở ngay gian thờ?
Trong nhà ống, cầu thang và các tầng thông nhau làm âm thanh truyền đi và dội lại, khó đoán được nguồn. Một tiếng động từ nhà bên cạnh, từ cửa sổ hay từ đường cũng có thể nghe như phát ra ở một phòng cụ thể trong nhà mình.
Vì sao các tục kiêng ngày Tết vẫn được giữ trong gia đình trẻ?
Nhiều người giữ tục kiêng không hẳn vì tin tuyệt đối, mà vì muốn năm mới khởi đầu êm ấm và tôn trọng ông bà, cha mẹ. Những tục nhỏ như kiêng quét nhà còn là dịp để các thế hệ trong nhà kể cho nhau nghe chuyện xưa.
