Máy in ở phòng đào tạo có một tật xấu: cứ quá nửa đêm, nó tự in ra những thông báo mà ban giám hiệu còn chưa ký.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu mình viết cho vui, ngôi trường, phòng đào tạo và cậu sinh viên làm thêm trong truyện đều không có thật. Truyện có ma, nhưng là một hồn ma rất có tinh thần trách nhiệm.
Ca trực tối ở phòng đào tạo
Phong học năm hai, xin được việc làm thêm ở phòng đào tạo: buổi tối nhập điểm, sắp hồ sơ, trực điện thoại tới mười giờ. Phòng nằm ở tầng ba nhà hiệu bộ, gồm sáu cái bàn, một dãy tủ hồ sơ và một chiếc máy in to như cái tủ lạnh, đời cũ, kêu rè rè mỗi khi khởi động.
Mấy cô trong phòng dặn cậu đủ thứ: khoá tủ hồ sơ, tắt quạt, không tự ý in ấn. Riêng về chiếc máy in, cô trưởng phòng dặn một câu hơi lạ: nó có in gì ra lúc em sắp về thì cứ để nguyên trong khay, đừng đọc.
Phong là sinh viên. Sinh viên được dặn đừng đọc thì việc đầu tiên là đọc.
Tối thứ ba, cậu ở lại muộn vì nhập lệch một cột điểm. Đúng nửa đêm, chiếc máy in tự bật đèn xanh, kêu rè rè, nhả ra một tờ giấy.
Thông báo chưa ai ký
Không có máy tính nào trong phòng đang mở. Phong rút tờ giấy ra. Một thông báo đúng mẫu của trường, có quốc hiệu, có tiêu đề: về việc điều chỉnh lịch thi môn kinh tế vi mô, chuyển từ thứ ba sang thứ sáu tuần sau. Ở chỗ chữ ký có tên thầy phó hiệu trưởng, nhưng chưa có chữ ký, chưa có dấu.
Phong cười, nghĩ chắc ai đó gửi lệnh in từ xa rồi quên. Cậu để lại vào khay, tắt đèn đi về. Ba ngày sau, đúng thông báo ấy được dán lên bảng tin, có chữ ký, có dấu đỏ, không sai một dấu phẩy.
Cậu bắt đầu ở lại muộn. Đêm thứ năm, máy in ra danh sách sinh viên nhận học bổng học kỳ. Đêm chủ nhật, máy in ra thông báo cho sinh viên nghỉ học hai ngày vì mưa bão. Tất cả, vài ngày sau, đều thành sự thật y như vậy.
Phong hỏi khéo cô trưởng phòng. Cô nhìn cậu qua cặp kính, im một lúc rồi bảo: chị đã dặn em đừng đọc rồi mà.
Thánh dự đoán của khoa
Phong không nghe. Cậu bắt đầu kể cho bạn bè, rồi bạn của bạn bè. Chỉ trong một tháng, cậu thành người nổi tiếng nhất khoa. Ai muốn biết lịch thi có dời không, có được nghỉ không, đề cương có đổi không, chỉ cần hỏi Phong.
Cậu được mời trà sữa liên tục. Có đứa còn đặt cho cậu biệt danh thánh dự đoán. Phong giữ bí mật nguồn tin, chỉ bảo cậu có cảm giác. Cậu tự thấy mình ranh mãnh, như người có mật mã riêng của cả trường.
Có một lần cậu đi quá xa. Một nhóm năm cuối hỏi cậu đề thi tốt nghiệp có ra phần nào. Phong ở lại tới nửa đêm, đứng chờ trước máy in như chờ xổ số. Đúng mười hai giờ, đèn xanh bật, máy rè rè, nhả ra một tờ giấy.
Thông báo về việc nhắc nhở sinh viên Phong, năm hai, vì đã nhiều lần đọc trộm văn bản chưa ban hành và phát tán ra ngoài. Ở dưới, chỗ chữ ký, không phải tên thầy phó hiệu trưởng. Là một cái tên Phong chưa từng thấy, kèm chức danh: thư ký phòng đào tạo.
Người thư ký đánh văn bản ba mươi năm
Phong không ngủ được. Sáng hôm sau, cậu cầm tờ giấy đến gặp cô trưởng phòng, mặt đỏ như gấc. Cô đọc xong, thở dài, rồi kể cho cậu nghe về bà Hiền.
Bà Hiền làm thư ký phòng đào tạo từ ngày trường còn dùng máy chữ, đánh tất cả các thông báo, quyết định, lịch thi của trường suốt ba mươi năm. Bà có thói quen soạn sẵn văn bản trước vài ngày, để lãnh đạo đọc là ký được ngay. Bà nghỉ hưu rồi mất cách đây khá lâu, lúc tuổi đã cao.
Từ khi bà mất, chiếc máy in cũ thỉnh thoảng lại in ra những bản thảo như thế. Mấy cô trong phòng biết, không nói ra, chỉ coi như bà vẫn còn đi làm. Họ để giấy trong khay sáng ra cho vào máy huỷ. Chưa ai đem đi kể. Cũng chưa ai bị bà nhắc nhở bằng văn bản cả.
Phong cúi đầu. Cô trưởng phòng gõ ngón tay lên tờ giấy, nói nửa đùa nửa thật: thôi, em viết bản kiểm điểm nộp cho bà đi.
Bản kiểm điểm và tờ giấy cuối cùng
Đêm ấy Phong viết thật. Cậu viết tay một bản kiểm điểm đàng hoàng, xin lỗi vì đã đọc trộm, hứa không phát tán nữa, ký tên, rồi đặt lên nắp chiếc máy in. Cậu thấy mình hơi buồn cười, nhưng cũng thấy cần phải làm.
Đúng nửa đêm, máy in rè rè. Một tờ giấy chạy ra, ngắn gọn: đã nhận bản kiểm điểm. Lần sau viết chữ cho đẹp hơn. Dưới vẫn là cái tên ấy, và một dòng nhỏ: cậu nhập điểm cột thứ tư sai ba dòng, sửa trước khi về.
Phong kiểm tra. Cột thứ tư sai đúng ba dòng.
Cuối năm, trường thay máy in mới. Chiếc máy cũ được khiêng xuống kho. Trước khi đi, nó tự in ra một tờ cuối cùng, mấy cô trong phòng chuyền tay nhau đọc rồi bật cười: thông báo về việc kết thúc công tác, kể từ ngày hôm nay, chúc phòng đào tạo làm việc chu đáo. Tờ giấy ấy không vào máy huỷ. Nó được lồng khung, treo trên tường, ngay cạnh chiếc máy in mới.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao máy in văn phòng đôi khi tự in lúc không có ai?
Thường là do lệnh in bị kẹt trong hàng đợi, hoặc một máy tính trong mạng gửi lệnh in muộn khi kết nối lại. Một số máy in còn tự in trang báo lỗi hay trang tình trạng sau khi khởi động lại.
Vì sao những người làm văn phòng lâu năm hay để lại dấu ấn riêng?
Người gắn bó lâu với một công việc hình thành thói quen, cách trình bày, cách sắp xếp giấy tờ mà người sau vẫn dùng tiếp. Dấu ấn ấy thường còn rất lâu sau khi họ nghỉ, trong những mẫu văn bản hay cách làm quen thuộc.
Sinh viên làm thêm ở trường nên lưu ý gì?
Những việc ở văn phòng trường thường dính tới thông tin cá nhân, điểm số, hồ sơ, nên cần giữ bí mật đúng quy định. Làm việc cẩn thận, hỏi lại khi chưa chắc và không tự ý chia sẻ tài liệu là những điều quan trọng nhất.
Vì sao truyện ma vui thường có hồn ma rất trách nhiệm?
Hồn ma vẫn làm đúng công việc lúc sống là một cách kể vừa buồn cười vừa ấm áp, cho thấy người ta gắn bó với nghề tới mức nào. Nó cũng giúp câu chuyện nói về lòng tận tuỵ mà không cần lên giọng.
Vì sao bị dặn đừng làm gì thì người ta lại càng muốn làm?
Lời cấm tạo ra sự tò mò và cảm giác bị hạn chế tự do, nên nhiều người muốn thử cho biết. Tâm lý học hay gọi đây là phản ứng chống lại sự áp đặt, và nó cũng là động cơ quen thuộc trong rất nhiều truyện dân gian.
