Mặt biển đêm đó sáng lên thành một dải xanh biếc chạy từ chân ông bà ra tận ngoài xa, giống hệt một lối đi ai vừa trải sẵn để mời người ta bước vào.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, nhẹ nhàng thôi, đôi vợ chồng già và bãi biển đều do mình đặt ra. Tập này không có gì đáng sợ, chỉ có một con đường phát sáng. Bạn đi cùng mình nhé.
Năm mươi năm sau
Ông Tâm và bà Hiền cưới nhau đã năm mươi năm. Con cháu muốn làm tiệc lớn mừng đám cưới vàng, ông bà gạt đi, chỉ xin một chuyến về lại bãi biển nhỏ ở một làng chài phía nam, nơi hai người gặp nhau lần đầu.
Bãi biển giờ khác nhiều. Có khu nghỉ dưỡng, có hàng quán, có con đường nhựa chạy dọc bờ. Nhưng phía cuối bãi, chỗ có mấy tảng đá đen nhô ra biển, vẫn y nguyên như hồi xưa. Ông Tâm nhìn mấy tảng đá, nói với bà, chỗ này nè, chỗ bà làm rơi chiếc dép.
Bà Hiền cười. Năm đó bà mười chín tuổi, đi theo đoàn thanh niên về làng biển làm công tác tình nguyện. Ông Tâm là thầy giáo trẻ dạy ở trường làng. Bà làm rơi chiếc dép xuống khe đá, ông lội xuống mò lên cho bà, ướt hết quần áo. Hai người quen nhau từ chiếc dép đó.
Nhưng chuyện của họ không suôn sẻ ngay. Có một đêm cuối mùa hè, ngay trên bãi này, hai người đã cãi nhau to, suýt chia tay. Bà phải về thành phố đi học tiếp, ông không muốn rời làng. Đêm đó cả hai đều nghĩ sẽ không gặp lại nhau nữa.
Biển sáng lên
Đêm đầu tiên ở làng biển, ông bà ra bãi đi dạo sau bữa tối. Trời không trăng, chỉ có sao. Sóng vỗ lăn tăn vào bờ. Bà Hiền đi chân trần, tay nắm tay ông, chậm rãi như hồi trẻ.
Chợt ở mép nước, mỗi lần sóng vỗ vào chân bà, nước lại lóe lên ánh sáng xanh biếc. Bà giật mình rụt chân, ông cười, nói là biển phát sáng, hồi xưa làng này hay có. Ông bà đứng nhìn, mỗi bước chân lại để lại một vệt sáng trên cát ướt.
Rồi ánh sáng xanh lan ra, không chỉ ở mép nước mà kéo dài thành một dải thẳng tắp chạy dọc theo bờ về phía mấy tảng đá cuối bãi. Dưới lớp nước nông, những con sứa nhỏ trong suốt trôi thành hàng, thân phát ra ánh sáng dịu, như những ngọn đèn lồng tí hon xếp đường.
Ông Tâm nói, lạ quá, như có người mời mình đi. Bà Hiền nắm chặt tay ông hơn. Hai người lội nhẹ trên lớp nước chỉ ngập mắt cá, theo lối sáng về phía mấy tảng đá đen.
Hai người trẻ trên tảng đá
Gần tới mấy tảng đá, ông bà nghe thấy tiếng người nói. Một giọng con gái nghẹn ngào, một giọng con trai cố giữ bình tĩnh. Ông bà dừng lại sau một tảng đá thấp, nhìn qua.
Trên tảng đá phẳng nhất, có một cô gái mặc áo sơ mi trắng, tóc tết dài, và một chàng trai gầy gò mặc áo cộc tay, quần xắn tới gối. Cô gái nói, anh không đi thì thôi, em về một mình. Chàng trai nói, anh không bỏ học trò được, em hiểu cho anh. Rồi cả hai im lặng, quay lưng lại với nhau.
Bà Hiền đưa tay lên che miệng. Cô gái kia có cái nốt ruồi nhỏ ở cằm, giống y bà. Chàng trai kia có cái tật gãi tai mỗi khi bối rối, giống y ông. Chiếc áo sơ mi trắng là chiếc áo bà đã mặc đêm ấy, còn chiếc quần xắn gối ướt sũng là vì ông vừa lội xuống mò chiếc dép.
Ông Tâm thì thầm, là mình đó bà. Đêm đó đó. Bà Hiền gật đầu, nước mắt chảy xuống. Năm mươi năm trước, sau khi quay lưng, mỗi người đã đi về một hướng. Phải mất ba năm, qua bao nhiêu lá thư, họ mới tìm lại được nhau.
Một câu nói từ phía sau
Bà Hiền muốn bước ra, ông Tâm giữ tay bà lại. Ông nói, mình đừng làm gì cả, chuyện của tụi nó, tụi nó tự đi. Nhưng bà nhìn cô gái trẻ đang khóc, lòng bà thắt lại. Bà nhớ rất rõ ba năm xa cách ấy, những đêm khóc một mình, những lá thư viết rồi xé.
Bà nói thật khẽ, như nói với gió, con ơi, quay lại nhìn một cái thôi. Ông Tâm cũng nói, giọng run run, thằng kia, ra mò cái dép lần nữa đi, nó đứng chờ đó.
Không biết hai người trẻ có nghe thấy không. Nhưng cô gái chợt quay đầu lại, và đúng lúc đó chàng trai cũng quay đầu. Hai ánh mắt gặp nhau giữa ánh sáng xanh của biển. Chàng trai bước tới, chìa tay ra. Cô gái do dự một chút, rồi nắm lấy.
Hai người trẻ ngồi xuống cạnh nhau trên tảng đá, nhìn ra biển phát sáng. Lối sứa xanh dưới chân ông bà nhạt dần, nhạt dần, rồi tắt hẳn. Khi ông bà nhìn lên, trên tảng đá chỉ còn sóng vỗ, không còn ai.
Bức ảnh trong cuốn album
Sáng hôm sau, ông bà về lại thành phố. Bà Hiền lục cuốn album cũ, tìm tấm ảnh duy nhất chụp hồi ở làng biển. Đó là ảnh đoàn tình nguyện chụp chung, bà đứng hàng đầu, ông đứng ở góc, cách bà khá xa.
Nhưng tấm ảnh trong album không còn như bà nhớ. Ông Tâm không đứng ở góc nữa. Ông đứng ngay cạnh bà, tay ông đang nắm tay bà, cả hai cười tươi, quần ông xắn tới gối, ướt sũng. Ông bà nhìn nhau, không ai nói gì.
Con cháu tới thăm, nghe ông bà kể chuyện đêm biển phát sáng thì cười, nói ông bà già rồi nhớ lẫn, tấm ảnh hồi nào chẳng vậy. Ông bà cũng cười theo, không cãi. Có những chuyện chỉ hai người biết là đủ.
Đêm đó, bà Hiền nằm cạnh ông, khẽ hỏi, nếu đêm đó mình không quay lại, liệu có ba năm xa nhau không. Ông Tâm nắm tay bà, nói, có hay không thì cuối cùng mình cũng ngồi đây. Nhưng anh mừng là tụi nhỏ được bớt khóc mấy đêm. Bên ngoài cửa sổ, trời thành phố không có sao, nhưng bà nghe như có tiếng sóng vỗ rất xa, lăn tăn, sáng xanh.
Câu hỏi thường gặp
Biển phát sáng ban đêm là hiện tượng gì?
Đó là hiện tượng phát quang sinh học, khi một số sinh vật nhỏ trong nước biển tự tạo ra ánh sáng nhờ phản ứng hoá học trong cơ thể. Thường gặp nhất là những loài tảo và sinh vật phù du phát sáng khi bị sóng hay bước chân khuấy động.
Sứa có phát sáng được không?
Có một số loài sứa và các sinh vật giống sứa như sứa lược có khả năng phát quang hoặc phản chiếu ánh sáng lấp lánh. Tuy vậy, ánh sáng xanh lan khắp mép sóng thường đến từ sinh vật phù du nhỏ li ti chứ không phải từ sứa.
Vì sao ánh sáng phát quang dưới biển thường có màu xanh?
Ánh sáng xanh lam truyền đi trong nước biển xa hơn các màu khác, nên nhiều sinh vật biển tiến hoá để phát ánh sáng màu này. Đó cũng là lý do biển phát sáng thường có màu xanh biếc.
Có nên chạm vào sứa trên bãi biển không?
Không nên chạm vào sứa, kể cả sứa đã dạt lên bờ, vì nhiều loài có tế bào châm gây ngứa rát, có loài gây phản ứng nặng. Bị sứa đốt nên rời khỏi nước, rửa bằng nước biển, không chà xát và đi khám nếu thấy khó chịu nhiều.
Vì sao những truyện gặp lại chính mình thời trẻ lại hấp dẫn?
Ai cũng từng có một khoảnh khắc muốn quay lại nói với chính mình đôi điều. Truyện gặp lại bản thân thời trẻ chạm vào mong ước đó, biến nỗi tiếc nuối thành sự an ủi và cho người nghe nhìn lại những ngã rẽ của đời mình.
