Danh sách khách đêm đó ghi bà Hoà, hai chỗ, ghế số mười một và mười hai, và chỉ có Ngân, cô hướng dẫn viên trẻ, nhìn thấy ai đang ngồi ở ghế số mười hai.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, vịnh biển, con tàu và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Bạn lên tàu, ngồi ghế nào cũng được, trừ ghế số mười hai nhé.
Chuyến tàu đêm
Ngân làm hướng dẫn viên cho một công ty tàu du lịch ngắm vịnh được hai năm. Chuyến đêm là chuyến cô thích nhất. Tàu nhỏ, chở chừng hai chục khách, chạy chậm giữa những đảo đá vôi tối sẫm, trên trời sao chi chít, dưới nước ánh đèn tàu lung linh.
Đêm đó khách thưa, mới đầu mùa mưa. Trong danh sách có một tên lạ, bà Hoà, đặt hai chỗ, ghế số mười một và mười hai, đặt từ ba tháng trước. Ngân đón khách ở cầu tàu, thấy một bà cụ chừng tám mươi tuổi, tóc bạc trắng, mặc áo dài màu lam, chống gậy bước lên.
Đi sau bà cụ là một ông cụ cao gầy, mặc áo sơ mi trắng cũ, đeo cái kính gọng tròn, tay cầm chiếc micro loại cũ đã tróc sơn. Ông gật đầu chào Ngân, cười hiền. Ngân đỡ bà cụ ngồi vào ghế mười một, ông cụ tự ngồi xuống ghế mười hai.
Tàu rời bến. Ngân cầm micro bắt đầu giới thiệu về vịnh. Cô vừa nói được mấy câu thì nghe ông cụ ở ghế mười hai khẽ nói xen vô, giọng trầm ấm, kể về những hòn đảo bằng những cái tên cô chưa từng nghe.
Người kể chuyện thứ hai
Ông cụ gọi hòn đảo hình con gà là hòn Ông Lão Ngồi Câu, gọi cái hang sáng đèn phía xa là hang Gió Thổi, kể về những chiếc thuyền buồm nâu chở củi ngày xưa, về những đêm trăng ngư dân hát gọi nhau giữa vịnh. Giọng ông hay đến mức Ngân dừng nói, ngồi nghe.
Bà cụ ở ghế bên nghe ông kể, mắt nhắm lại, môi khẽ mỉm cười. Thỉnh thoảng bà gật đầu, như đang nghe lại một điều đã thuộc lòng. Mấy vị khách khác thì không ai quay lại nhìn ông cụ, như không hề nghe thấy gì.
Ngân đi lên buồng lái mang nước cho chú Đạt, thuyền trưởng. Cô hỏi chú có nghe ông cụ ghế mười hai kể chuyện không, ông kể hay quá. Chú Đạt nhìn qua kính, rồi nhìn Ngân, nói ghế mười hai trống mà con. Bà cụ đó đi có một mình.
Ngân quay lại nhìn. Dưới ánh đèn, ông cụ vẫn ngồi đó, áo sơ mi trắng, tay cầm micro, đang chỉ về phía một hòn đảo. Cô dụi mắt, ông vẫn ở đó. Chú Đạt nói tiếp, giọng hơi run, ghế mười hai đó, mỗi năm đúng đêm này lại có người đặt.
Đêm bão năm xưa
Chú Đạt kể Ngân nghe. Hồi chú còn là thằng phụ tàu, công ty mới có một chiếc tàu ngắm vịnh đầu tiên, hướng dẫn viên là một người đàn ông tên Thông, thuộc vịnh như lòng bàn tay, kể chuyện hay tới mức khách nào cũng mê.
Một đêm cuối mùa mưa, đúng đêm nay, tàu đang ở giữa vịnh thì giông ập tới bất ngờ. Máy tàu chết, sóng đánh tàu dạt về phía vách đá. Ông Thông cùng thuyền trưởng lo cho khách mặc áo phao, rồi ông nhảy xuống xuồng nhỏ kéo dây dẫn tàu vào một vụng kín gió.
Khách trên tàu đêm đó an toàn hết. Trong số khách có một cô gái trẻ đi một mình, ngồi đúng ghế mười một. Cô sợ quá, khóc suốt, ông Thông trước khi xuống xuồng còn dúi vào tay cô cái kính của ông, nói cầm giùm chú, chút chú lên lấy.
Ông Thông không lên nữa. Xuồng của ông bị sóng cuốn vào ghềnh đá, sáng hôm sau người ta chỉ tìm được chiếc micro của ông mắc trong khe đá. Chú Đạt nói, cô gái năm đó là bà Hoà bây giờ. Năm nào bà cũng đặt hai chỗ, một cho bà, một cho ông Thông.
Cái kính gọng tròn
Ngân đi xuống boong, ngồi xuống cạnh bà cụ. Ông cụ ở ghế mười hai đã thôi kể, ngồi nhìn ra vịnh. Ngân nói khẽ với bà, cháu thấy ông Thông, ông đang ngồi bên bà.
Bà cụ mở mắt, nhìn Ngân rất lâu. Rồi bà lấy từ trong túi áo ra một cái kính gọng tròn cũ kỹ, một mắt kính đã rạn. Bà nói bà giữ cái kính này hơn năm mươi năm rồi. Bà hứa sẽ trả lại cho ông mà chưa trả được.
Bà đặt cái kính lên ghế mười hai. Ngân thấy ông cụ cúi xuống nhặt cái kính lên, đeo vào, rồi quay sang bà cụ, cười. Ông nói, giọng nhỏ mà rõ, cảm ơn cô giữ giùm. Bà cụ không nghe được, nhưng bà cũng cười, nước mắt chảy xuống má.
Tàu về tới bến. Ngân đếm khách xuống, đủ số. Bà cụ chống gậy bước lên cầu tàu, quay lại nhìn ghế mười hai một lần. Cái kính không còn nằm trên ghế. Ông cụ vẫn ngồi đó, đeo kính, tay cầm micro, không đứng dậy.
Ghế số mười hai
Từ đêm đó, Ngân thấy ông Thông trên mọi chuyến tàu đêm. Ông luôn ngồi ở ghế mười hai, dù ghế có khách hay không. Khi có khách ngồi đó, ông ngồi ở mép lan can phía sau. Ông không làm phiền ai, chỉ thỉnh thoảng kể chuyện, giọng trầm ấm, những câu chuyện về vịnh mà không quyển sách nào có.
Ngân bắt đầu ghi lại những câu chuyện ấy, từng tên đảo cũ, từng điệu hát của ngư dân. Cô kể lại cho khách bằng giọng của mình. Khách khen cô kể hay, hỏi cô học ở đâu. Cô chỉ cười.
Năm sau, đúng đêm cuối mùa mưa, trong danh sách khách không còn tên bà Hoà. Ngân gọi điện tới số cũ, người nhà bà nói bà đã đi xa rồi, đi êm ái, trước khi đi còn dặn con cháu nhớ chuyến tàu đêm.
Đêm đó, Ngân đứng ở boong. Ghế mười một và mười hai đều trống, công ty giữ lại theo lời dặn của bà. Giữa vịnh, Ngân nghe từ phía ghế mười hai có hai giọng nói khe khẽ, một trầm ấm, một trong trẻo như giọng con gái. Cô không quay lại nhìn. Từ đó, công ty có một luật mà khách không ai biết: chuyến tàu đêm nào cũng chừa trống ghế số mười hai. Và hướng dẫn viên mới nào cũng có một đêm nghe trong micro của mình có thêm một giọng kể chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Du lịch ngắm vịnh ban đêm có gì đặc biệt?
Ban đêm, các đảo đá vôi hiện lên như những bóng khổng lồ, mặt nước phản chiếu ánh đèn và ánh sao, không khí yên tĩnh hơn ban ngày. Nhiều tàu tổ chức ngắm cảnh, ăn tối và nghe kể chuyện trên vịnh.
Khi đi tàu trên vịnh cần lưu ý gì về an toàn?
Nên chọn tàu được phép hoạt động, nghe kỹ phần hướng dẫn an toàn, biết chỗ để áo phao và mặc áo phao khi được yêu cầu. Khi thời tiết xấu, cần nghe theo thuyền trưởng và hủy chuyến nếu có cảnh báo giông bão.
Vì sao các đảo trong vịnh thường có nhiều tên gọi khác nhau?
Người dân địa phương thường đặt tên đảo theo hình dáng, truyền thuyết hay kỷ niệm riêng, và tên gọi có thể thay đổi qua nhiều thế hệ. Vì vậy một hòn đảo có thể có tên dân gian khác với tên trên bản đồ du lịch.
Vì sao trong truyện ma, người này thấy còn người kia không thấy?
Đó là một thủ pháp kể chuyện quen thuộc, giúp người nghe đứng ở vị trí giao giữa thực và mộng. Về tâm lý, mỗi người chú ý tới những chi tiết khác nhau, nên cùng một cảnh mà hai người có thể kể lại rất khác.
Vì sao những chuyện về người cứu người khác rồi không trở về lại được kể lại nhiều lần?
Những câu chuyện ấy giữ lại lòng biết ơn và tưởng nhớ của cộng đồng với người đã hy sinh vì người khác. Kể lại nhiều lần là cách để không ai quên, và truyện ma đôi khi khoác lên chúng một lớp huyền bí để dễ nhớ hơn.
