Có những lá thư phải mất mấy chục năm mới tới tay người nhận, nhưng lá thư trong truyện tập này thì đi ngược lại, nó tới sớm hơn người viết ra nó.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu do mình viết, làng biển, cô gái và những lá thư đều do mình đặt ra. Bạn nghe tiếng sóng rì rào cùng mình nhé.
Bãi ngang và thói quen đi nhặt đồ biển
Làng của Hạnh nằm trên một dải bãi ngang ở miền Trung, nghĩa là không có cửa sông, không có vũng tàu đậu, thuyền thúng đi ra đi về ngay trên bãi cát. Gió mùa nào thì đồ biển dạt mùa ấy, rong, gỗ trôi, phao lưới, đủ thứ của những nơi rất xa.
Hạnh hai mươi bốn tuổi, làm kế toán cho hợp tác xã hải sản đầu làng. Sáng nào trước giờ làm, cô cũng đi một vòng bãi, tay cầm cái túi lưới, nhặt rác nhựa bỏ vào thùng. Thói quen ấy cô học từ bà nội, người mà hồi còn sống ngày nào cũng ra bãi từ lúc mặt trời chưa lên.
Bà nội Hạnh hay nói, biển trả lại cho người ta nhiều thứ lắm, có thứ là rác, có thứ là quà, có thứ là lời nhắn. Hạnh vẫn nghĩ bà nói vui, cho tới buổi sáng cuối tháng Ba năm ấy.
Hôm đó gió nồm vừa trở, sóng bạc đầu cả đêm. Giữa đám rong, Hạnh thấy một chiếc chai thủy tinh màu xanh lá, nút bấc, nằm nghiêng như ai vừa đặt xuống. Bên trong có một cuộn giấy buộc sợi chỉ đỏ.
Lá thư thứ nhất và nét chữ quen
Hạnh cạy nút bấc bằng chìa khoá xe. Giấy bên trong khô ráo, hơi ngả vàng, mùi giống mùi tủ gỗ lâu ngày. Chữ viết bằng mực tím, nét nghiêng nghiêng, chữ g có cái đuôi vòng rất dài. Hạnh đọc dòng đầu tiên rồi đứng im giữa bãi.
Thư viết: Hạnh ơi, sáng nay chắc con đang đi nhặt rác ở đoạn bãi gần cây phi lao gãy. Đi chậm thôi, chỗ đó có mảnh chai vỡ dưới cát. Thư không có ký tên, chỉ có ngày tháng ở góc, và đó là ngày hôm ấy.
Hạnh nhìn xuống chân. Cô đang đứng cách cây phi lao gãy chừng mười bước. Cô lấy que khều lớp cát trước mặt, và một mảnh chai sắc lẹm nằm ngay đó, đúng chỗ bàn chân cô sắp đặt xuống.
Điều làm Hạnh sợ nhất không phải là lời dặn đúng. Điều làm cô sợ là nét chữ. Cái đuôi chữ g vòng dài ấy, cái kiểu viết hoa chữ H như hai cây cột nghiêng, là nét chữ của chính cô.
Lá thư thứ hai và những lời dặn vặt vãnh
Hai tuần sau, chiếc chai thứ hai dạt vào, cũng màu xanh, cũng nút bấc, cũng chỉ đỏ. Lần này thư dài hơn. Thư dặn Hạnh tuần sau đừng phơi cá trên sân thượng vì sẽ có mưa giông, dặn cô gọi điện cho cô bạn thân ở thành phố vì bạn đang buồn mà không dám nói.
Hạnh làm theo. Chiều thứ năm tuần sau trời đang nắng chang chang bỗng tối sầm, mưa đá lộp độp trên mái tôn cả xóm. Cô bạn ở thành phố nghe Hạnh gọi thì khóc nức nở.
Cô để ý những chi tiết nhỏ. Mực tím thì cô có một lọ trong ngăn bàn, bà nội để lại. Chỉ đỏ là cuộn chỉ cô dùng khâu túi lưới. Tất cả đều là đồ trong nhà cô, chỉ có điều cô chưa từng viết những dòng ấy.
Có một câu trong lá thư thứ hai Hạnh đọc đi đọc lại: con đừng sợ, chai sẽ đến đủ ba cái, cái thứ ba là cái quan trọng nhất. Từ hôm đó, sáng nào cô cũng ra bãi sớm hơn thường lệ, mắt quét khắp các đám rong, lòng vừa mong vừa sợ.
Lá thư thứ ba và ngày không được ra khơi
Chiếc chai thứ ba tới vào một buổi sáng lặng gió, nằm ngay mép nước, sóng liếm tới liếm lui mà không cuốn đi. Thư chỉ có ba dòng. Ngày mười bốn tháng sau, đừng đi theo thuyền của chú Tư ra khơi. Con sẽ muốn đi lắm, nhưng đừng đi. Hãy tin bà già này một lần.
Hạnh ngồi bệt xuống cát. Đúng là hợp tác xã vừa bàn chuyện cử một người đi theo thuyền chú Tư để ghi chép sản lượng chuyến biển dài ngày, và Hạnh đã xung phong vì cô chưa từng đi biển xa. Chuyện đó mới bàn chiều hôm qua, chưa ai biết ngoài mấy người trong phòng.
Cô nói với chủ nhiệm hợp tác xã rằng cô bị say sóng, xin rút. Chủ nhiệm cử cậu thủy thủ trẻ đi thay.
Ngày mười bốn, thuyền chú Tư ra khơi lúc trời còn tối. Chiều hôm ấy, đài báo một cơn áp thấp hình thành rất nhanh ngoài khơi. Cả làng chạy ra bãi. Đêm đó Hạnh không ngủ. Sáng hôm sau, thuyền chú Tư lừ đừ vào bờ, mất một bên cabin, lưới rách tả tơi, nhưng đủ người. Cậu thủy thủ trẻ bị gãy tay vì cú sóng đập ngang đúng chỗ người ngồi ghi chép.
Cái chai không có thư
Từ đó không còn chiếc chai nào dạt vào nữa. Hạnh cất ba lá thư trong hộp thiếc, để dưới đáy tủ. Cô vẫn đi nhặt rác trên bãi mỗi sáng, tay cầm túi lưới, như bà nội ngày xưa.
Năm Hạnh bảy mươi lăm tuổi, một buổi chiều mưa, cô cháu nội ngồi lục tủ thấy hộp thiếc, đọc ba lá thư rồi chạy ra hỏi bà đây là thư của ai mà chữ giống hệt chữ bà. Hạnh cười, không trả lời. Bà chỉ hỏi cháu còn giữ cái lọ mực tím trong ngăn bàn không.
Tối hôm đó, bà cụ Hạnh ngồi bên đèn, đeo kính, viết lại ba lá thư. Bà viết chậm, đúng từng chữ, đúng ngày tháng ở góc, đúng cái đuôi chữ g vòng dài. Cuối lá thứ ba, bà ngập ngừng một lúc lâu rồi viết thêm một dòng mà ngày xưa bà chưa từng thấy: cảm ơn con đã nghe lời.
Sáng hôm sau, bà nhờ cháu dìu ra bãi. Bà nhét từng cuộn giấy vào chai thủy tinh xanh, buộc chỉ đỏ, nút bấc, rồi đặt ba chiếc chai xuống mép nước lúc thủy triều đang rút. Sóng kéo chúng đi rất chậm. Cô cháu hỏi bà gửi cho ai. Bà cụ nhìn ra khơi, mắt hấp háy vì nắng, bảo gửi cho một cô gái hay đi nhặt rác ở đoạn bãi gần cây phi lao gãy. Rồi bà cúi xuống, nhặt lên từ đám rong một chiếc chai thứ tư, cũng xanh, cũng nút bấc, bên trong trống rỗng, chỉ có một sợi chỉ đỏ đã bạc màu.
Câu hỏi thường gặp
Chai thủy tinh có thể trôi trên biển bao lâu?
Một chiếc chai đậy kín có thể nổi trôi rất lâu, có những chai được ghi nhận trôi hàng chục năm trước khi dạt vào bờ. Đường đi của nó phụ thuộc vào gió, dòng hải lưu và thủy triều, nên điểm cuối thường rất khó đoán.
Vì sao đồ vật hay dạt về cùng một đoạn bãi biển?
Mỗi đoạn bờ biển có hình dạng đáy, hướng sóng và dòng chảy ven bờ riêng, nên những thứ nổi trôi thường bị gom về vài điểm quen thuộc. Người làng biển lâu năm thường biết mùa nào, gió nào thì đồ dạt về chỗ nào.
Bãi ngang là gì?
Bãi ngang là cách người miền Trung gọi những làng biển nằm trên bờ cát thẳng, không có cửa sông hay vũng kín gió. Thuyền ở đây thường là thuyền nhỏ, thuyền thúng, ra vào trực tiếp trên bãi cát.
Vì sao truyện ma hay có chi tiết thư từ tương lai?
Thư từ tương lai là một mô típ quen trong truyện kỳ ảo vì nó chạm tới mong ước rất người là được báo trước để tránh điều dữ. Nó cũng gợi một nỗi sợ nhẹ nhàng: nếu biết trước mọi chuyện, liệu mình có còn tự do lựa chọn.
Áp thấp hình thành nhanh ngoài khơi nguy hiểm thế nào?
Áp thấp có thể làm gió giật mạnh và sóng lớn chỉ trong vài giờ, khiến tàu thuyền nhỏ không kịp chạy vào nơi trú. Vì vậy người đi biển luôn theo dõi bản tin thời tiết và giữ liên lạc với bờ suốt chuyến đi.
