Ở làng ấy có một lối đi rất lạ: thẳng tắp từ đầu làng tới cuối làng, chỉ đến giữa làng thì cong vòng quanh một gò đất trống, như né một người đang ngồi.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu ở một làng đồng bằng, về một anh kỹ sư tin vào đường thẳng. Làng và người trong truyện đều là đặt ra.
Lối đi cong
Khánh hai mươi tám tuổi, kỹ sư xây dựng, được công ty cử về làng giám sát công trình trạm bơm. Anh thuê trọ ở nhà ông Cẩn cuối làng, mỗi ngày đi bộ ra công trường ở đầu làng.
Con đường làng thẳng như kẻ chỉ, chỉ có một chỗ cong. Giữa làng có một gò đất tròn, cao hơn mặt đường chừng nửa người, cỏ mọc xanh mướt, không cây, không mộ, không miếu. Lối đi vòng quanh chân gò thành một nửa vòng tròn, đi mất cả phút.
Khánh để ý người làng ai cũng đi vòng. Trẻ con chạy chơi cũng vòng. Trâu bò đi qua cũng tự rẽ. Không một dấu chân nào trên mặt gò, cỏ không bị giẫm, mịn như tấm thảm.
Anh hỏi ông Cẩn. Ông chỉ bảo người làng không ai bước lên gò, từ đời ông cố đã vậy. Anh hỏi vì sao. Ông bảo không biết, cứ đi vòng thì không làm sao.
Đi thẳng
Khánh là người tin vào đường thẳng. Một sáng trễ giờ, anh đi thẳng lên gò cho nhanh. Cỏ mềm dưới chân, mát lạnh dù trời đã nắng. Anh bước ba bước lên, ba bước xuống, xuống tới đường bên kia.
Tới công trường, anh nhìn đồng hồ. Đồng hồ chỉ chín giờ hai mươi. Anh ra khỏi nhà lúc bảy giờ năm mươi, đường đi bộ chỉ mười lăm phút. Anh nghĩ đồng hồ hỏng, xem điện thoại. Cũng chín giờ hai mươi. Đội thợ đã chờ anh hơn một tiếng.
Anh không nhớ gì về một tiếng ấy. Không nhớ mình dừng lại, không nhớ ngồi xuống, không nhớ gặp ai. Chỉ nhớ ba bước lên, ba bước xuống, cỏ mát dưới chân.
Anh tự nhủ chắc do thiếu ngủ, đầu óc lơ mơ. Chiều về, anh đi vòng như mọi người.
Lần thứ hai
Nhưng Khánh không chịu được những thứ không giải thích được. Một tuần sau, anh chọn lúc trưa nắng, đặt điện thoại quay phim, bật đồng hồ bấm giờ, rồi đi thẳng qua gò, đếm bước to.
Một, hai, ba lên. Một, hai, ba xuống. Anh quay lại xem điện thoại. Đồng hồ bấm giờ chỉ mười hai giây. Nhưng đồng hồ trên điện thoại đã nhảy qua bốn mươi phút. Đoạn phim quay được dài mười hai giây, nhưng ở giây thứ sáu, đúng lúc anh đứng trên đỉnh gò, hình bỗng tối sầm như có ai che ống kính, rồi sáng lại.
Trong khoảnh khắc tối ấy, loa điện thoại thu được một âm thanh. Anh tua lại, áp sát tai. Đó là tiếng rất nhiều người cùng thở ra, chậm rãi, như cả một đám đông đang ngồi im lặng rồi đồng loạt thở dài.
Khánh đứng giữa trưa nắng mà nổi da gà khắp người.
Chuyện của gò đất
Tối ấy anh mời ông Cẩn chén rượu, hỏi lại. Lần này ông kể. Ông bảo các cụ ngày xưa truyền rằng gò đất ấy là chỗ cả làng ngồi chờ. Có năm làng gặp nạn lớn, người ta tụ cả lên chỗ đất cao nhất làng để tránh nước, ngồi chờ người ta tới cứu suốt mấy ngày đêm.
Ông bảo không phải ai cũng chờ được tới lúc cứu. Sau đó người ta không dám đào, không dám san, chỉ đắp cao thêm cho tròn, trồng cỏ, rồi dặn nhau đi vòng, để những người còn ngồi chờ ở đó được yên.
Ông bảo, các cụ nói ai đi thẳng lên gò thì sẽ ngồi chờ cùng họ một lúc, chẳng làm sao, chỉ là mất chút thời gian. Họ chờ lâu quá rồi, nên một tiếng của người sống với họ chẳng là gì.
Khánh im lặng. Anh nghĩ tới bốn mươi phút mình đã ngồi đó mà không nhớ, cùng với những người đang chờ một chiếc thuyền không bao giờ tới.
Đường vòng
Công trình trạm bơm có một hạng mục làm đường ống chạy qua làng. Bản vẽ gốc kẻ đường ống thẳng tắp, đi xuyên qua gò đất. Khánh ngồi cả đêm vẽ lại, cho đường ống vòng quanh chân gò, dài thêm hơn ba chục mét.
Công ty hỏi vì sao. Anh viết vào báo cáo: nền đất gò không ổn định, đi vòng an toàn hơn. Đó không hẳn là nói dối.
Ngày khánh thành trạm bơm, người làng mang hương ra thắp quanh chân gò, không ai bảo ai. Khánh đứng ở mép đường, thắp một nén, khấn rất khẽ rằng từ nay nước về đúng mùa, không ai phải ngồi chờ nữa.
Anh rời làng vào cuối năm. Lúc đi, anh đi vòng quanh gò như mọi người. Đi được nửa vòng thì nghe sau lưng một tiếng thở ra rất dài và nhẹ, nghe như một lời cảm ơn. Anh không quay lại. Anh chỉ chỉnh lại đồng hồ, và thấy nó chạy đúng từng giây.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều làng có những chỗ đất kiêng không ai đụng tới?
Những chỗ đất kiêng thường gắn với một sự kiện buồn hay một ký ức chung của làng. Lời kiêng giúp giữ gìn nơi ấy và nhắc thế hệ sau nhớ chuyện cũ, dù lý do cụ thể có thể đã bị quên.
Vì sao người ta có thể mất cảm giác thời gian?
Khi đang suy nghĩ mải mê, mệt mỏi hoặc rơi vào trạng thái mơ màng, não có thể không ghi nhận rõ từng phút trôi qua. Người ta thường thấy như vừa mất một quãng thời gian không nhớ gì.
Vì sao điện thoại quay phim đôi khi bị tối hình đột ngột?
Ống kính có thể bị che bởi ngón tay, nắng gắt làm camera tự điều chỉnh độ sáng, hoặc thiết bị bị nóng. Những đoạn tối hình ngắn là lỗi kỹ thuật khá thường gặp.
Vì sao đường làng thường có những khúc cong khó hiểu?
Đường làng hình thành theo lối đi lâu đời, tránh ao, tránh gò, tránh nhà cửa hay cây cổ thụ. Nhiều khúc cong lưu lại dấu vết của những thứ đã không còn.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu do Chuyện Ma sáng tác. Ngôi làng, gò đất và các nhân vật đều là đặt ra.
