Ở xóm ven kênh ấy, ai cũng biết ông Sáu có hai cái tật, một là uống rượu đám cưới không biết đường về, hai là thương con chó vàng hơn thương mình.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Đêm nay mình đổi gió, kể một truyện ma nhẹ nhàng, hư cấu, ở một xóm ven kênh miền Tây. Truyện có ma nhưng bạn nghe xong chắc chỉ thấy thương. Người và xóm trong truyện đều là đặt ra.
Ông Sáu và con Vàng
Ông Sáu làm ruộng, nuôi vịt, sống với vợ trong căn nhà lá lợp tôn bên con kênh nhỏ. Nhà có con chó vàng lông mượt, đuôi cong như cái lưỡi liềm, tên đơn giản là con Vàng. Con Vàng theo ông đi đồng, theo ông ra bến, ông ngồi đâu nó nằm dưới chân ông đó.
Mỗi lần ông đi đám cưới, đám giỗ trong xóm, con Vàng đều ngồi chờ ngoài cổng nhà người ta. Tiệc tàn, ông lảo đảo bước ra, nó đứng dậy vẫy đuôi, đi trước dẫn đường. Ông say tới đâu, nó cũng đưa ông về tới nhà, chưa trật lần nào.
Bà Sáu hay nói, chồng tui có con chó còn khôn hơn chủ. Câu ấy cả xóm thuộc lòng. Mỗi lần ông về tới cổng, bà ra mở, con Vàng đứng nhìn bà như muốn nói: con giao trả ông lại rồi đó.
Mùa nước năm ngoái, con Vàng già quá, nằm dưới gốc mận rồi đi luôn. Ông Sáu chôn nó ngay gốc mận, buồn mấy tháng, bỏ cả rượu một thời gian.
Đám cưới bên kia kênh
Tới mùa cưới năm nay, đứa cháu họ bên kia kênh lấy vợ. Ông Sáu đi ăn đám, hứa với vợ chỉ uống ba ly. Nhưng đám cưới miền Tây thì bạn biết rồi, bàn này mời, bàn kia kéo, rồi ca vọng cổ, rồi cụng ly mừng cô dâu chú rể, ba ly thành ba chục ly lúc nào không hay.
Gần mười giờ đêm, ông ra về. Trời tối mù, không trăng. Con đường đất dọc bờ kênh vừa lầy vừa trơn, một bên là kênh nước đen thẫm, một bên là ruộng. Ông đi được một đoạn thì mất phương hướng, đầu óc quay mòng mòng, chân bước xiêu vẹo.
Ông đứng lại, gãi đầu, lẩm bẩm: nhà mình ở bên trái hay bên phải ta. Hồi đó có con Vàng, giờ không có, ông thấy mình như cái ghe mất bánh lái.
Đúng lúc ấy, dưới chân ông có cái gì đó cọ vào. Ông cúi xuống. Một con chó vàng lông mượt, đuôi cong như lưỡi liềm, đang ngước mắt nhìn ông, vẫy đuôi.
Đường về quen thuộc
Ông Sáu mừng rỡ, xoa đầu nó, bảo trời đất, mày đó hả Vàng, sao giờ mới tới. Con chó không sủa, chỉ quay lưng đi trước mấy bước, ngoái lại chờ. Đúng kiểu con Vàng ngày xưa. Ông say quá nên không nghĩ ngợi gì, cứ thế lò dò đi theo.
Nó dẫn ông tránh một khúc bờ kênh bị lở, đi vòng lên bờ ruộng. Nó dẫn ông qua cây cầu khỉ, lúc ông chao đảo, nó đứng ngay đầu cầu bên kia sủa một tiếng nhỏ, như nhắc ông vịn tay. Nó dẫn ông qua bụi tre nhà bà Bảy, nơi có con chó dữ, mà con chó dữ đêm đó im re.
Dọc đường ông nói chuyện với nó liên tục. Ông kể đám cưới đông, đồ ăn ngon, cô dâu đẹp. Ông kể ông nhớ nó. Ông hứa mai mốt về ông để dành cho nó khúc xương to nhất. Con chó vẫn đi trước, thỉnh thoảng quay lại nhìn, đuôi phe phẩy.
Tới cổng nhà, ông dựa vào cột thở. Bà Sáu nghe tiếng ra mở cổng, thấy chồng say mèm thì cằn nhằn. Ông chỉ xuống chân, bảo tại con Vàng nó dẫn về chậm đó bà. Bà nhìn xuống, không thấy gì, tưởng ông nói nhảm, lôi vô nhà.
Buổi sáng tỉnh rượu
Sáng hôm sau, ông Sáu tỉnh dậy, đầu nhức như búa bổ. Ông ra hiên rửa mặt, gọi vọng ra sân: Vàng ơi, ra đây tao cho ăn. Bà Sáu đang quét sân, ngừng chổi, nhìn ông như nhìn người lạ.
Bà bảo ông còn say hả, con Vàng chết năm ngoái rồi, ông chôn nó ở gốc mận kia mà. Ông Sáu đứng sững. Rượu bay sạch. Ông nhớ lại đêm qua, nhớ cây cầu khỉ, nhớ cái bờ kênh lở, nhớ con chó dữ nhà bà Bảy im re.
Ông chạy ra gốc mận. Nấm đất nhỏ vẫn nằm đó, cỏ đã xanh. Nhưng trên nấm đất có mấy dấu chân chó in rõ trong lớp đất ẩm sương, đi từ ngoài cổng vào, dừng lại trên nấm đất, rồi hết.
Hôm đó ông Sáu ngồi ở gốc mận cả buổi sáng, không nói gì. Bà Sáu đứng xa nhìn, rồi lặng lẽ đem ra cho ông ly trà nóng.
Khúc xương còn nợ
Tối đó ông Sáu đi chợ, mua một khúc xương ống to nhất, hầm nhừ, đem ra gốc mận, đặt lên nấm đất. Ông bảo ông giữ lời rồi đó nghen, đừng nói tao hứa lèo.
Sáng ra, khúc xương vẫn còn nguyên. Ông Sáu cười, bảo chắc nó chê ông nấu không ngon. Nhưng bà Sáu thì để ý, con mèo hoang hay lục nồi nhà bên đêm đó lảng vảng ở gốc mận mấy lần mà không dám lại gần khúc xương.
Từ bữa đó, ông Sáu bớt rượu hẳn. Ai mời ông cũng chỉ uống một hai ly rồi về sớm. Ông bảo với cả xóm, uống say để con chó già phải đi dẫn về hoài, tội nó, nó cũng cần nghỉ ngơi chứ bộ.
Đám cưới nào trong xóm ông cũng vẫn đi. Lúc tiệc tàn, ông bước ra cổng, quen tay cúi xuống như xoa đầu ai đó dưới chân, rồi cười một mình, tự đi về, đi thẳng một mạch, không trật bước nào.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chó có thể tìm được đường về nhà?
Chó có khứu giác rất nhạy, nhận ra mùi quen trên đường đi, cộng thêm trí nhớ về địa hình. Chó sống gắn bó với chủ thường thuộc các lối đi quen và có thể dẫn đường khá chính xác.
Vì sao người say dễ lạc đường dù đường quen?
Rượu làm chậm phản xạ, giảm khả năng định hướng và phán đoán khoảng cách. Đi đêm, thiếu ánh sáng, người say rất dễ đi nhầm hướng hoặc trượt ngã ở bờ kênh, bờ ruộng.
Vì sao truyện dân gian hay có hình ảnh chó trung thành?
Chó gắn bó với đời sống nông thôn, giữ nhà, theo chủ ra đồng. Hình ảnh con chó vẫn đi theo chủ sau khi mất thể hiện tình cảm và lòng biết ơn của con người với vật nuôi.
Vì sao người ta hay cảm thấy vật nuôi đã mất vẫn ở quanh mình?
Thói quen sống chung lâu năm để lại dấu vết trong trí nhớ và cảm giác, như tiếng bước chân hay chỗ nằm quen. Khi nhớ thương, não dễ nhận nhầm những tín hiệu nhỏ thành sự hiện diện của con vật.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu, vui nhẹ do Chuyện Ma sáng tác. Ông Sáu, bà Sáu và con Vàng đều là nhân vật đặt ra.
