Chiếc chìa khoá đình bằng đồng nặng trịch, treo trên cái móc sắt ở nhà anh Duy, và đêm nào nó cũng tự đi đâu đó lúc nửa đêm.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Đêm nay là một truyện ma vui, hư cấu, ở một làng đồng bằng Bắc Bộ. Có các cụ, có đình làng, có một anh thủ từ trẻ còn non tay. Làng và người trong truyện đều là đặt ra.
Anh thủ từ mới
Ông thủ từ giữ đình làng năm ấy đã ngoài tám mươi, mắt mờ, chân yếu, xin nghỉ. Làng tìm mãi không ai nhận, cuối cùng giao cho anh Duy, ba mươi tuổi, nhà ngay cạnh đình, làm nghề sửa xe máy.
Duy nhận lời cho vui, chứ chẳng biết gì về việc giữ đình. Ông thủ từ cũ dặn anh mấy việc: sáng mở cửa, tối đóng cửa, rằm và mồng một thắp hương, giữ chìa khoá cẩn thận, đừng cho ai mượn. Ông dặn thêm một câu lạ: đêm có nghe gì trong đình thì kệ, đừng vào.
Duy cười, bảo đình làng giờ có camera, có đèn đường, ai vào được. Ông cụ chỉ cười móm mém, không giải thích.
Chiếc chìa khoá đình là một chiếc chìa đồng to bằng bàn tay, cán khắc hoa văn, treo trên cái móc sắt cạnh cửa nhà Duy.
Chìa khoá biến mất
Đêm thứ ba, Duy dậy đi vệ sinh lúc nửa đêm, liếc qua cái móc sắt thì không thấy chìa khoá đâu. Anh giật mình, tìm khắp nhà không thấy. Định sáng ra báo làng thì sáu giờ sáng, chiếc chìa lại nằm trên móc, đung đưa như vừa được ai treo lên.
Anh ra mở cửa đình. Trong đình, mấy chiếc chiếu cói vốn cuộn gọn ở góc đã được trải ra ngay ngắn ở gian giữa. Trên chiếu có một khay chè, mấy cái chén, chén nào cũng còn đọng chút nước, sờ vào còn ấm. Hương trên bàn thờ đã cháy hết một tuần.
Duy xem camera ở cổng đình. Cả đêm không ai ra vào. Chỉ có một đoạn khoảng mười hai giờ, hình bị nhiễu toàn hạt trắng, nghe như có tiếng rì rầm, rồi lại trong như cũ.
Cứ thế mấy đêm liền. Đêm nào chìa khoá cũng đi vắng, sáng ra chiếu trải, chè rót. Duy bắt đầu mất ngủ.
Đêm ngồi rình
Rằm tháng ấy, Duy quyết ngồi rình. Anh nấp sau cột lim lớn ở gian bên, mang theo đèn pin và cái điện thoại để quay. Mười một giờ, đình tối om, chỉ có ngọn đèn đỏ trên bàn thờ.
Đúng mười hai giờ, cửa đình kẽo kẹt mở ra. Không ai đẩy. Một luồng gió mát thổi vào, mang theo mùi trầu, mùi thuốc lào, mùi áo the cũ cất lâu trong hòm. Rồi Duy nghe tiếng guốc gỗ lộc cộc, tiếng ho khụ khụ, tiếng ai đó bảo: ngồi đi, ngồi đi, đủ cả chưa.
Trên chiếu giữa đình, anh lờ mờ thấy mấy bóng người ngồi xếp bằng. Áo the, khăn xếp, có cụ chống gậy, có cụ phe phẩy quạt nan. Một cụ ngồi đầu chiếu gõ cái thước gỗ xuống chiếu ba cái. Cả đám im lặng.
Cụ đầu chiếu nói, giọng sang sảng: bàn việc làng. Thứ nhất, cái thằng thủ từ mới, nó trải chiếu ngược, đầu chiếu quay ra cửa, ngồi mỏi cả lưng.
Biên bản họp các cụ
Duy suýt bật cười, phải lấy tay bịt miệng. Các cụ bàn tiếp. Một cụ bảo thằng ấy thắp hương vụng, hương cắm lệch, mà mua loại hương rẻ khói cay mắt. Một cụ khác bảo nó quét đình chỉ quét giữa, góc nào cũng còn mạng nhện.
Một cụ nữa phe phẩy quạt, bảo thôi, thằng ấy được cái chăm, sáng nào cũng mở cửa sớm, lại sửa giúp cái quạt trần cho làng không lấy tiền. Mấy cụ khác gật gù. Cụ đầu chiếu gõ thước: thế thì ghi là tạm được, cần cố gắng thêm.
Rồi các cụ chuyển sang bàn chuyện khác. Chuyện cây đa đầu làng cần tỉa cành trước mùa bão. Chuyện con mương sau đình bị rác lấp, mưa là ngập. Chuyện năm nay hội làng nên mời phường chèo nào.
Duy ngồi nghe, càng nghe càng thấy các cụ nói đúng. Anh quên cả quay phim.
Sáng hôm sau
Gần một giờ sáng, cụ đầu chiếu gõ thước ba cái, bảo tan họp. Tiếng guốc lộc cộc, tiếng ho, tiếng cười khà khà nhỏ dần ra cửa. Cửa đình khép lại. Duy ngồi trong bóng tối thêm một lúc rồi mới dám đứng dậy. Trên chiếu, mấy chén chè còn ấm.
Sáng ra, Duy làm một loạt việc. Anh trải lại chiếu, đầu chiếu quay vào bàn thờ. Anh đi mua loại hương trầm tốt, cắm thẳng hàng. Anh quét sạch mọi góc đình, gỡ hết mạng nhện. Chiều anh gọi mấy thanh niên ra tỉa cây đa, khơi mương sau đình.
Ông thủ từ cũ chống gậy sang xem, thấy đình sạch bong, cười móm mém, hỏi: nghe các cụ họp rồi hả. Duy gãi đầu gật. Ông cụ bảo hồi ông mới nhận giữ đình, các cụ cũng chê ông y như thế.
Từ đó, chìa khoá đình vẫn thỉnh thoảng vắng nhà lúc nửa đêm, nhưng chỉ vào đêm rằm. Sáng ra chiếu vẫn trải đúng chiều, chè vẫn ấm. Và có lần, trên chiếu còn để lại một chiếc quạt nan cũ, như một món quà khen thưởng cho anh thủ từ đã biết lắng nghe.
Câu hỏi thường gặp
Thủ từ giữ đình làm những việc gì?
Thủ từ là người trông coi đình, đền, miếu của làng: mở đóng cửa, giữ gìn đồ thờ, quét dọn và thắp hương vào ngày rằm, mồng một, ngày lễ. Đây là việc được làng tin cậy giao phó.
Vì sao đình làng thường có không khí trang nghiêm?
Đình là nơi thờ thành hoàng và là nơi họp bàn việc làng từ xưa, gắn với lễ hội và các quyết định chung. Kiến trúc mái cao, cột lim lớn, ánh sáng mờ cũng tạo cảm giác trang nghiêm.
Vì sao camera đôi khi bị nhiễu hình ban đêm?
Camera dùng hồng ngoại ban đêm dễ bị nhiễu khi có côn trùng bay sát ống kính, hơi ẩm, điện áp không ổn định hoặc sóng điện từ từ thiết bị khác. Hình nhiễu hạt trắng là hiện tượng kỹ thuật khá phổ biến.
Vì sao truyện ma vui hay có các cụ hiền mà khó tính?
Hình ảnh người xưa khó tính nhưng thương con cháu gần gũi với nhiều gia đình Việt. Đặt các cụ vào truyện ma vui giúp người nghe bật cười và nhớ tới ông bà mình.
Truyện này có thật không?
Không, đây là truyện hư cấu, vui nhẹ do Chuyện Ma sáng tác. Đình làng, các cụ và anh Duy đều là nhân vật đặt ra.
