Sáng nào ông Sáu ra ruộng cũng thấy con bù nhìn đứng gần nhà mình hơn hôm trước đúng một luống, và chiếc nón trên đầu nó lúc nào cũng hơi nghiêng về phía cửa.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu do mình viết, ông lão, thửa ruộng và con bù nhìn đều không có thật. Đây là một truyện bắt đầu rất chậm, giống như cách lúa lớn lên ngoài đồng, nên bạn cứ thong thả nghe.
Thửa ruộng cuối xóm và con bù nhìn mặc áo cũ
Ông Sáu ở một mình trong căn nhà mái tôn cuối xóm, sau nhà là thửa ruộng ba sào giáp chân đồi. Vợ ông mất đã hai năm. Con trai ông lên thành phố làm ăn, gọi điện về tuần nào cũng giục ông bán ruộng, lên ở với nó cho đỡ cô đơn. Ông cứ ậm ừ cho qua.
Vụ ấy chim sẻ về nhiều. Ông bó rơm làm một con bù nhìn, lấy cây tre làm xương, đội cho nó chiếc nón lá rách. Tìm mãi không ra cái áo cũ nào, ông lục tủ, lấy chiếc áo bà ba hoa nhỏ của bà, cái áo bà hay mặc ra đồng, đã bạc màu, mềm như giấy.
Ông khoác áo cho con bù nhìn, cắm nó giữa ruộng, rồi đứng nhìn một lúc lâu. Gió thổi, ống tay áo phất phơ. Nhìn từ xa, nó giống bà tới mức ông phải quay mặt đi.
Chim sẻ bay đi thật. Mấy hôm đầu, ông thấy yên lòng.
Mỗi sáng một luống gần hơn
Sáng thứ năm, ông ra ruộng thì thấy con bù nhìn không còn ở giữa thửa nữa. Nó đứng lệch về phía nhà, cách chỗ cũ đúng một luống. Ông nghĩ trâu nhà ai sổng chuồng húc phải, bèn nhổ lên cắm lại chỗ cũ.
Sáng thứ sáu, nó lại tiến một luống. Sáng thứ bảy, thêm một luống nữa. Vết cắm cũ vẫn còn trên bùn, và không có dấu chân nào quanh đó, ngoài dấu chân của chính ông.
Ông lấy dây thép buộc chân nó vào một cái cọc đóng sâu. Sáng hôm sau dây thép vẫn còn nguyên trên cọc, nút buộc không suy suyển, còn con bù nhìn đứng cách đó một luống, nón hơi nghiêng về phía nhà ông.
Con chó vàng của ông bắt đầu sủa mỗi khi chạng vạng. Nó đứng ở bờ rào, gầm gừ về phía ruộng, lông gáy dựng đứng, không chịu vào nhà ngủ. Hàng xóm qua chơi cười bảo ông Sáu già rồi lẩm cẩm, bù nhìn mà cũng biết đi.
Ông lão sợ chính chiếc áo của vợ mình
Tới khi con bù nhìn chỉ còn cách hiên nhà chừng mười luống, ông Sáu bắt đầu mất ngủ. Ban đêm ông nằm nghe gió lùa qua mái tôn, nghe tiếng lá chuối đập, và lúc nào cũng tưởng có tiếng rơm sột soạt ngoài sân.
Ông nghĩ tới chuyện con trai nói. Có khi nó đúng, ông nên bán ruộng, lên phố, bỏ lại tất cả. Ông gọi cho con, bảo chừng nào gặt xong vụ này thì ông đi. Con trai mừng rỡ.
Đêm đó ông mơ thấy vợ. Bà ngồi ở bậc cửa, quay lưng về phía ông, nhìn ra ruộng, như ngày xưa bà vẫn ngồi đợi ông đi họp xóm về. Bà không nói gì. Ông tỉnh dậy, mồ hôi ướt lưng, trong miệng còn vị chát như vừa nhai lá ổi.
Sáng ra, ông định nhổ con bù nhìn lên đốt. Nhưng khi đứng trước nó, nhìn chiếc áo bà ba bạc màu bay trong gió, ông không làm nổi. Ông chỉ cởi chiếc nón ra, lau bụi, rồi đội lại cho ngay ngắn.
Đêm bão và những tiếng động quanh nhà
Đài báo bão vào cuối tuần. Chiều hôm trước, trời vàng vọt, chuồn chuồn bay thấp tới mức chạm cả mặt ruộng. Ông Sáu chằng mái tôn bằng bao cát, nhốt gà vào chuồng, đóng chặt cửa. Con chó vàng chui vào gầm giường, run bần bật.
Nửa đêm, gió gào lên. Mưa quất ngang như ai ném sỏi vào vách. Và giữa tiếng mưa gió, ông nghe thấy một thứ âm thanh khác. Tiếng bước chân nặng nề, chậm, đi vòng quanh nhà. Không phải tiếng người. Nặng hơn. Nó đi một vòng, rồi một vòng nữa, mỗi vòng lại sát vách hơn.
Rồi nó dừng lại trước cửa. Ông nghe tiếng gì đó hít vào thật sâu, sát khe cửa, như con thú đánh hơi. Ông nằm cứng đờ, tay nắm chặt chiếc đèn pin mà không dám bật.
Đúng lúc ấy, ngay bên ngoài cửa, vang lên một tiếng sột soạt khô khốc, tiếng của rơm khô, bất chấp mưa gió. Tiếng bước chân nặng nề lùi lại. Lùi nữa. Rồi tắt hẳn vào trong tiếng bão.
Buổi sáng sau bão ở bậc cửa
Sáng ra trời quang lạ lùng. Ông Sáu mở cửa. Con bù nhìn đứng ngay trên bậc cửa nhà ông, quay lưng vào nhà, mặt hướng ra ngoài, hai cánh tay tre dang rộng như đang chắn lối. Chiếc áo bà ba khô ráo, không một giọt nước, dù cả sân ngập bùn.
Quanh bậc cửa, trên nền bùn nhão, là những dấu vết ông không biết gọi là gì. Không phải chân người, không phải chân trâu. Chúng đi vòng quanh nhà nhiều lượt, và lượt nào cũng dừng lại đúng một bước trước chỗ con bù nhìn đứng, như gặp phải bức tường.
Ông Sáu ngồi sụp xuống bậc cửa, bên cạnh con bù nhìn, đúng chỗ trong giấc mơ bà ngồi. Ông khóc như đứa trẻ.
Cuối vụ, ông gọi cho con trai, bảo ông không lên phố nữa. Con bù nhìn mặc áo bà ba được dựng ở hiên nhà, quay mặt ra ngõ. Từ đó con chó vàng không còn sủa lúc chạng vạng nữa. Nó nằm ngủ ngay dưới chân con bù nhìn.
Câu hỏi thường gặp
Con bù nhìn có từ bao giờ?
Bù nhìn xuất hiện ở rất nhiều nền nông nghiệp trên thế giới từ lâu đời, mỗi nơi một kiểu, từ bó rơm khoác áo cũ tới hình nộm bằng gỗ. Mục đích chung là làm chim và thú nhỏ tưởng có người đứng canh ruộng.
Vì sao nông dân hay phải dời chỗ con bù nhìn?
Chim rất nhanh quen. Một con bù nhìn đứng mãi một chỗ, không động đậy, chỉ sau ít ngày là chim nhận ra nó vô hại. Nhiều người làm ruộng vì vậy thường xuyên dời chỗ, đổi áo hoặc buộc thêm vật phản chiếu cho bù nhìn đung đưa.
Tại sao hình nộm giống người lại khiến ta sợ?
Một vật trông gần giống người mà không hẳn là người tạo ra cảm giác bất an mà các nhà nghiên cứu hay gọi là thung lũng kỳ lạ. Bộ não không xếp được nó vào loại nào, nên bật chế độ cảnh giác.
Vì sao chó hay sủa vào những vật trông bình thường?
Chó nghe được những âm thanh tần số cao và ngửi được mùi mà người không nhận ra, như mùi thú hoang hay côn trùng. Một vật lạ có hình người đứng ngoài đồng cũng đủ làm chó canh nhà cảnh giác.
Ở quê, trước bão nên chuẩn bị gì cho nhà mái tôn?
Chằng mái bằng dây và bao cát, chặt bớt cành cây sát nhà, đưa vật nuôi vào nơi kín, cất giấy tờ quan trọng vào túi chống nước. Khi chính quyền địa phương yêu cầu sơ tán thì nên đi ngay, không nên ở lại giữ nhà.
