Đường đua đã mọc cỏ, chuồng ngựa đã trống từ lâu, vậy mà sáng nào lúc trời vừa hửng, chị Hoà cũng nghe tiếng vó ngựa phi qua khúc cua thứ ba, đều, nhẹ, và hơi lệch nhịp ở chân sau bên trái.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu mình viết, trường đua, thành phố và những người trong truyện đều là đặt ra. Truyện buồn một chút, nhưng là cái buồn đẹp.
Người nài ngựa về hưu
Chị Hoà năm mươi hai tuổi, từng là một trong số ít phụ nữ làm nài ngựa đua. Chị cưỡi ngựa từ năm mười sáu tuổi, cả tuổi trẻ gắn với một trường đua cũ ở rìa thành phố, khán đài gỗ, đường đua đất đỏ hình bầu dục, dãy chuồng ngựa mái ngói.
Trường đua ngừng hoạt động đã nhiều năm. Ngựa được bán đi khắp nơi, người làm nghề tản mát. Chị Hoà chuyển sang dạy cưỡi ngựa cho trẻ con ở một trang trại ngoại ô. Năm nay nghe tin trường đua cũ sắp bị giải toả, chị xin phép người quản lý cho vào ở mấy ngày, nói là để chào nơi đã nuôi mình lớn.
Chị ngủ trong căn phòng nhỏ cạnh dãy chuồng, nơi ngày xưa người giữ ngựa trực đêm. Phòng có cái giường sắt, cái bàn gỗ, trên tường còn treo mấy chiếc móng ngựa cũ gỉ sét và một tấm bảng gỗ ghi tên những con ngựa từng ở đây.
Đêm đầu tiên, chị không ngủ được. Gần sáng thì thiếp đi. Rồi chị giật mình dậy vì một âm thanh mà cả đời chị không thể nhầm với gì khác.
Khúc cua thứ ba
Tiếng vó ngựa. Không phải một con ngựa đi bộ, mà một con ngựa đang phi trên đường đua đất. Tiếng vó vang đều, nhịp bốn, nhẹ và chắc, xa dần rồi gần lại, như đang chạy vòng quanh trường đua.
Chị Hoà khoác áo, chạy ra khán đài. Sương sớm phủ trắng đường đua, chỉ nhìn được vài chục mét. Không thấy ngựa đâu. Nhưng tiếng vó vẫn vang, đúng ở khúc cua thứ ba, khúc cua mà nài nào cũng phải ghìm cương nghiêng người.
Chị đứng tựa lan can, lắng nghe. Và chị nhận ra một điều làm tim chị thắt lại. Nhịp vó ấy hơi lệch. Chân sau bên trái chạm đất chậm hơn một chút, rất ít, chỉ người từng cưỡi con ngựa ấy hàng nghìn vòng mới nghe ra.
Chị chỉ từng biết một con ngựa chạy lệch nhịp như vậy. Một con ngựa cái màu hồng mã, trán có đốm trắng, tên là Sương. Con ngựa đầu tiên chị cưỡi khi mới vào nghề. Con ngựa đã cùng chị thắng cuộc đua đầu tiên.
Cái tên không có trong sổ
Sáng hôm ấy, chị Hoà tìm người quản lý, xin xem sổ sách cũ của trường đua. Chị muốn biết Sương đã đi đâu sau khi chị nghỉ cưỡi nó. Người quản lý dẫn chị vào kho, chỉ cho một tủ sổ ố vàng.
Chị lật suốt buổi sáng. Sổ ghi tên từng con ngựa, ngày nhập, ngày bán, chủ mới. Chị tìm thấy tên những con ngựa cùng thời, tên những con sau này. Nhưng không có Sương. Không có dòng nào. Như thể con ngựa ấy chưa từng tồn tại.
Chị nhìn lên tấm bảng gỗ ghi tên ngựa treo trong phòng trực. Chị đếm, từng cái tên một. Giữa hai cái tên có một chỗ trống, nước sơn đã bị cạo đi, chỉ còn vết.
Một ông già giữ cổng trường đua nghe chị hỏi, ngẫm nghĩ rất lâu rồi bảo: con ngựa đốm trán đó hả, nó được mua về không giấy tờ, ông chủ cũ nuôi thử, ghi sổ tạm. Sau nó già, không chạy được nữa, nhưng không ai nỡ bán đi. Nó ở lại đây tới cuối đời, được thả ăn cỏ ở bãi sau. Sổ tạm thì thất lạc lâu rồi.
Rạng sáng thứ ba
Rạng sáng thứ ba, chị Hoà không đứng trên khán đài nữa. Chị đi xuống đường đua, đứng ngay khúc cua thứ ba, giữa màn sương trắng. Chị mặc chiếc áo nài cũ, tay cầm một nắm cỏ non vừa nhổ ở bãi sau.
Tiếng vó lại vang, từ xa, rồi gần, rồi gần hơn. Nhịp bốn, lệch nhẹ ở chân sau bên trái. Chị không nhìn thấy gì trong sương. Chị chỉ chìa nắm cỏ ra, gọi khẽ: Sương ơi.
Tiếng vó chậm lại, chuyển sang nước kiệu, rồi đi bộ. Rồi dừng, ngay trước mặt chị. Chị cảm thấy một hơi thở ấm phả vào lòng bàn tay, mùi cỏ, mùi lông ngựa, mùi đất đỏ sau mưa. Nắm cỏ trong tay chị khẽ lay, như có cái mõm mềm vừa chạm vào.
Chị đứng yên rất lâu, nước mắt chảy dài. Chị kể với Sương rằng chị đã dạy hàng trăm đứa trẻ cưỡi ngựa, rằng đứa nào chị cũng dạy câu đầu tiên mà Sương đã dạy chị: đừng ghì cương khi sợ, hãy tin con ngựa của mình.
Vòng đua cuối
Khi sương tan, chị Hoà còn đứng một mình ở khúc cua thứ ba. Nắm cỏ trong tay đã vơi đi một nửa. Trên nền đất đỏ trước mặt chị có một dấu móng ngựa, chỉ một, in rõ, sâu, mới.
Chị lấy con dao nhỏ khắc lại tên Sương vào chỗ trống trên tấm bảng gỗ, nét khắc mới giữa những cái tên cũ. Rồi chị xin người quản lý cho mang tấm bảng về trang trại. Người quản lý gật đầu, bảo đằng nào cũng sắp phá.
Hôm trường đua bị giải toả, chị Hoà không tới xem. Sáng hôm ấy, ở trang trại ngoại ô, chị đang dắt một con ngựa nhỏ cho một bé gái mười tuổi tập cưỡi. Đứa bé sợ, ghì cương chặt.
Chị Hoà đặt tay lên tay đứa bé, nói khẽ câu ấy. Rồi trong một khoảnh khắc, chị nghe phía rặng cây sau trang trại có tiếng vó ngựa phi qua, nhịp bốn, lệch nhẹ ở chân sau bên trái, xa dần, xa dần, rồi tan vào nắng sớm. Con ngựa nhỏ dưới chân đứa bé dỏng tai nghe theo, rồi ngoan ngoãn bước đi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngựa gắn bó với người chăm sóc?
Ngựa là loài vật nhạy cảm, có trí nhớ tốt và nhận ra người quen qua giọng nói, mùi và cách chạm. Mối quan hệ tin cậy giữa ngựa và người được xây qua thời gian dài chăm sóc và tập luyện.
Ngựa chạy theo những kiểu bước nào?
Ngựa có các kiểu bước phổ biến như đi bộ, chạy nước kiệu và phi nước đại, mỗi kiểu có nhịp chân khác nhau. Người cưỡi ngựa lâu năm có thể nghe tiếng vó mà đoán kiểu bước và tình trạng của ngựa.
Nài ngựa là nghề như thế nào?
Nài ngựa là người cưỡi ngựa trong các cuộc đua, cần thân hình gọn, kỹ năng thăng bằng, hiểu ngựa và tập luyện nhiều năm. Nghề này đòi hỏi sự an toàn nghiêm ngặt vì té ngã có thể gây chấn thương.
Vì sao sương mù khiến âm thanh nghe gần hơn?
Khi có sương, không khí gần mặt đất thường lạnh và yên, ít gió, âm thanh truyền đi xa và rõ hơn. Trong khi đó tầm nhìn lại rất kém, nên ta dễ nghe thấy mà không nhìn thấy.
Vì sao truyện ma về vật nuôi đã khuất làm người nghe xúc động?
Vật nuôi là bạn đồng hành, nhiều người coi như người thân. Truyện về vật nuôi quay về chào chủ nói lên sự gắn bó ấy, nỗi sợ gần như không có, chỉ còn thương nhớ.
