Tờ giấy tìm đồ thất lạc ấy đã bạc màu như giấy của mấy chục năm trước, vậy mà sáng nào nét mực trên đó cũng còn ướt.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu mình viết, khu giảng đường, bảng tin và những người trong truyện đều không có thật. Đây là một truyện ma nhỏ, gần như không có gì đáng sợ, chỉ có một chiếc kẹp tóc và một người kiên nhẫn đi tìm nó.
Tờ giấy không ai gỡ được
Khu giảng đường A của trường là mấy dãy nhà cũ xây từ thời trường mới thành lập, tường vàng, cửa chớp gỗ xanh. Ở sảnh có một tấm bảng tin bằng gỗ, nơi sinh viên dán thông báo câu lạc bộ, tìm bạn ở ghép, bán xe đạp cũ. Lan, sinh viên năm ba khoa ngữ văn, đi ngang tấm bảng ấy mỗi sáng.
Giữa đám giấy màu mè, có một tờ giấy khác hẳn. Giấy pơ luya mỏng, ngả vàng như giấy trong sách cũ, chữ viết tay bằng mực tím, nét chữ nghiêng đều kiểu người được dạy viết chữ đẹp từ nhỏ. Tìm kẹp tóc hình con bướm màu tím, đánh rơi ở giảng đường A ba. Ai nhặt được xin để lại đây. Cảm ơn nhiều lắm.
Không có tên, không có số điện thoại. Lan tưởng ai đó làm cho có vẻ cổ điển. Nhưng bác lao công bảo bác gỡ tờ giấy ấy đi không biết bao nhiêu lần. Sáng hôm sau, nó lại nằm đúng chỗ cũ, cùng một chiếc ghim đồng hoen gỉ.
Bác còn nói nhỏ thêm một câu: con sờ thử xem. Lan chạm ngón tay vào dòng chữ cuối. Mực tím dính lên đầu ngón tay cô, còn ướt.
Giảng đường A ba và hàng ghế gỗ
Lan không tin chuyện ma. Nhưng cô là người không chịu được một câu đố bỏ ngỏ. Mỗi lần có giờ ở giảng đường A ba, cô đến sớm mười phút, cúi xuống nhìn dưới gầm bàn, nhìn khe sàn, nhìn những góc bụi mà máy hút không với tới.
Giảng đường A ba có những hàng ghế gỗ liền bàn, mặt bàn đầy vết khắc của bao thế hệ: tên người, câu thơ, những trái tim bị một mũi tên xuyên qua. Lan đọc chúng như đọc một cuốn sổ lưu bút khổng lồ. Ở hàng thứ năm có một dòng khắc rất mờ, chỉ hai chữ cái lồng vào nhau, bên cạnh là hình một con bướm nhỏ xíu.
Cô tìm suốt một học kỳ, không thấy gì. Bạn bè trêu cô đi tìm kho báu. Lan cười, nhưng mỗi sáng vẫn liếc nhìn tấm bảng tin. Tờ giấy vẫn ở đó. Có hôm cô để ý thấy mực tím nhoè đi một chút ở chữ cảm ơn, như có giọt nước nào rơi vào.
Tới kỳ nghỉ hè, trường quyết định thay toàn bộ ghế ở giảng đường A ba bằng ghế mới. Người ta tháo dỡ các hàng ghế gỗ, xếp đống ngoài sân chờ chở đi.
Chiếc kẹp trong khe gỗ
Lan ở lại trường trong hè để làm thêm ở thư viện. Chiều nọ đi ngang đống ghế cũ, cô dừng lại tìm hàng thứ năm, muốn chụp một tấm ảnh dòng khắc con bướm trước khi nó bị mang đi. Chiếc bàn có dòng khắc nằm nghiêng, mặt dưới hở ra.
Ở chỗ mặt bàn ghép với thanh đỡ có một khe hở hẹp, bụi bám đen. Một tia nắng chiều lọt vào, và trong khe có một thứ ánh lên màu tím. Lan lấy chiếc kẹp giấy uốn thẳng, khều mãi mới ra.
Đó là một chiếc kẹp tóc kim loại nhỏ, hình con bướm, cánh tráng men tím đã tróc lấm tấm. Ở mặt sau, khắc mờ hai chữ cái lồng vào nhau, giống hệt hai chữ cái trên mặt bàn.
Lan cầm chiếc kẹp đứng giữa sân rất lâu. Cô nghĩ tới người con gái nào đó đã ngồi đúng chỗ này, có lẽ cúi xuống nhặt bút, để chiếc kẹp tuột khỏi tóc, rơi vào khe. Người ấy tìm nó, có khi tìm cả đời.
Lời cảm ơn trên bảng tin
Sáng hôm sau, Lan đến sớm, ghim chiếc kẹp tóc ngay cạnh tờ giấy pơ luya, bằng một chiếc ghim mới màu tím. Cô viết thêm một dòng nhỏ bằng bút chì vào góc giấy: mình tìm thấy rồi, trong khe bàn hàng thứ năm.
Cả ngày cô đi ngang tấm bảng mấy lần. Chiếc kẹp vẫn nằm đó. Tối về ký túc xá, cô hơi thất vọng, tự cười mình ngốc.
Sáng ngày thứ ba, chiếc kẹp không còn. Tờ giấy pơ luya cũng không còn. Ở đúng chỗ ấy là một mảnh giấy mới, cũng mực tím, cũng nét nghiêng, nhưng chữ hơi run như của một người đã già: cảm ơn bạn. Mình tìm nó lâu lắm rồi. Mặc dù tìm thấy rồi thì cũng chẳng còn ai để cài cho.
Mực vẫn ướt. Lần này Lan không chạm vào.
Người con gái trong tấm ảnh cũ
Lan làm thêm ở thư viện nên vào được phòng tư liệu của trường. Cô lục mấy tập ảnh đen trắng của khoa ngữ văn những năm đầu. Trong một tấm ảnh chụp lớp học ở chính giảng đường A ba, hàng thứ năm, có một cô sinh viên tóc dài, cài một chiếc kẹp nhỏ bên thái dương, quay sang cười với cậu bạn ngồi cạnh.
Cô thủ thư già nhìn tấm ảnh, nhận ra ngay. Cô gái ấy về sau ở lại trường dạy văn, dạy tới lúc nghỉ hưu, mất cách đây vài năm khi đã ngoài tám mươi. Bà hay kể cho sinh viên nghe chuyện chiếc kẹp tóc ông nhà tặng hồi còn đi học, bị rơi mất đúng hôm ông ra trường đi xa. Ông nhà mất trước bà nhiều năm.
Lan không kể chuyện tấm bảng tin cho ai. Cô chỉ xin một bản sao tấm ảnh, kẹp vào cuốn sổ của mình.
Năm cuối, Lan nhận làm cộng tác viên của khoa, phụ trách luôn tấm bảng tin ở sảnh. Thỉnh thoảng, giữa đám giấy màu mè, lại có một tờ pơ luya vàng, mực tím hoặc mực xanh, tìm một chiếc khăn len, một cái bút máy, một chiếc nhẫn bạc. Lan không gỡ. Cô chỉ đọc kỹ, rồi bắt đầu đi tìm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đồ vật nhỏ hay rơi vào khe ghế rồi biến mất?
Các khe giữa mặt bàn và khung ghế thường hẹp và sâu, vật nhỏ trượt vào thì bị giữ lại, khuất khỏi tầm mắt. Bụi và bóng tối khiến chúng gần như vô hình, cho tới khi đồ đạc được tháo ra.
Vì sao chúng ta gắn bó với những món kỷ vật nhỏ?
Kỷ vật là vật chứa ký ức, gợi lại người tặng và khoảnh khắc nhận nó. Giá trị của nó không nằm ở tiền bạc mà ở câu chuyện, nên mất một món đồ rẻ tiền vẫn có thể khiến người ta day dứt rất lâu.
Mực có thể giữ màu trên giấy bao lâu?
Tuỳ loại mực và giấy, cách bảo quản, ánh sáng và độ ẩm. Mực gốc thuốc nhuộm thường phai nhanh hơn khi để ngoài nắng, còn giấy pơ luya mỏng dễ ngả vàng theo thời gian.
Vì sao giảng đường cũ hay gợi cảm giác có người?
Những không gian từng có rất đông người qua lại, khi vắng thì sự im lặng trở nên rõ rệt, và những vết khắc, vết mòn trên bàn ghế nhắc rằng ở đây đã có bao thế hệ. Não dễ lấp khoảng trống ấy bằng hình dung về những người đã ngồi trước.
Vì sao truyện ma nhẹ nhàng, ấm áp vẫn được yêu thích?
Không phải ai cũng tìm đến truyện ma để sợ, nhiều người tìm cái không khí lạ, cái buồn man mác và cảm giác nối với quá khứ. Truyện ma ấm áp cho phép nói về mất mát một cách dịu dàng.
