Cả bữa tiệc ai cũng khen bộ đồ của ông, chiếc com lê ba mảnh màu xám tro, kính gọng tròn, đồng hồ quả quýt treo dây vàng ở túi gi lê, và cứ mỗi lần có người khen hoá trang khéo quá, ông chỉ mỉm cười, cúi đầu, không đáp.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, căn biệt thự và những người trong truyện đều do mình đặt ra. Người kể là chủ một quán cà phê nhỏ, kể về đêm tiệc hoá trang đầu tiên của quán.
Căn biệt thự cũ
Mình thuê lại một căn biệt thự cũ ở một con phố nhiều cây để mở quán cà phê. Nhà hai tầng, xây đã lâu lắm, trần cao, cửa sổ chớp, sàn gạch bông hoa văn. Chủ nhà bây giờ là một người ở xa, cho thuê qua môi giới, mình chưa gặp mặt bao giờ.
Quán mở được một năm, khách chủ yếu là sinh viên, người trẻ thích chỗ có không khí cũ. Mình giữ nguyên gần như mọi thứ, chỉ sơn lại tường, thay đèn, kê thêm bàn ghế.
Cuối tháng mười năm ấy, mấy bạn nhân viên rủ mở tiệc hoá trang, theo kiểu lễ hội ma cuối tháng mười của phương Tây mà giới trẻ bây giờ hay chơi. Mình đồng ý, nghĩ cũng vui, lại kéo được khách.
Bọn mình trang trí quả bí khoét mặt cười, dây đèn vàng, mạng nhện giả. Thông báo ai đến mặc hoá trang được giảm giá. Tối hôm ấy quán đông nghẹt, toàn ma cà rồng, phù thuỷ, ma trắng, ma xó, đủ cả.
Vị khách lịch lãm
Khoảng chín giờ, một vị khách bước vào. Ông chừng sáu mươi, dáng thẳng, tóc bạc chải ngược, mặc bộ com lê ba mảnh màu xám tro, kính gọng tròn, đồng hồ quả quýt. Giày da bóng loáng. Ông đứng ở cửa nhìn quanh căn phòng một lượt, ánh mắt như người lâu ngày về thăm nhà.
Bọn trẻ ồ lên, khen ông hoá trang đẹp nhất buổi. Có đứa xin chụp ảnh. Ông gật đầu, đứng cho chụp, rồi đi chậm rãi quanh phòng, đưa tay chạm vào khung cửa sổ, vào lan can cầu thang gỗ.
Mình mang cho ông một tách trà. Ông cảm ơn, giọng trầm, nói chậm, dùng những từ rất cũ. Ông khen sàn gạch bông còn giữ được nguyên, bảo gạch này ngày xưa đặt từ một xưởng ở xa, mỗi viên một hoa văn, lát cả tháng mới xong.
Ông chỉ lên trần, bảo chỗ kia ngày trước treo một chiếc đèn chùm pha lê, ba tầng. Ông chỉ cái góc cạnh cầu thang, bảo chỗ ấy đặt một chiếc đàn dương cầm, tối thứ bảy nào cũng có người chơi.
Những điều ông biết
Mình bắt đầu thấy lạ. Ông biết căn nhà này quá rõ. Mình hỏi ông có phải người quen của chủ nhà không. Ông cười, bảo ngày trước ông hay đến đây dự tiệc, chủ nhà mỗi năm mở một buổi tiệc lớn vào mùa thu, khách khứa đông lắm.
Ông dẫn mình ra cái lò sưởi giả trong phòng khách, thứ mình vẫn tưởng chỉ để trang trí. Ông gõ nhẹ vào viên gạch thứ ba từ dưới lên, bảo viên này rỗng, chủ nhà ngày xưa hay giấu thư từ ở đây.
Mình bật cười, nghĩ ông đùa. Nhưng mình vẫn ngồi xuống thử. Viên gạch lỏng thật. Mình kéo ra, bên trong có một khoảng hốc nhỏ, phủ bụi.
Mình ngẩng lên định hỏi tiếp. Ông đã đi ra phía cửa. Ông quay lại, cúi đầu chào mình rất lịch sự, bảo cảm ơn cô đã giữ căn nhà như thế này, chủ nhà ngày xưa chắc vui lắm. Rồi ông ra khỏi cửa, đúng lúc đồng hồ quả quýt trong túi ông điểm mười một tiếng.
Tấm thiệp trong hốc gạch
Tiệc tàn lúc nửa đêm. Dọn dẹp xong, mình mới quay lại cái lò sưởi, cầm đèn pin soi vào hốc gạch. Bên trong có một tấm thiệp mời bằng giấy dày, mép đã ố vàng.
Tấm thiệp mời dự tiệc mùa thu tại chính căn nhà này, ghi ngày cuối tháng mười của một năm từ rất lâu, trước khi mình sinh ra mấy chục năm. Ở dưới có chữ ký của chủ nhà, và một dòng viết tay: mời ông bạn thân, nhớ mặc bộ com lê xám.
Mình ngồi bệt trên sàn gạch bông rất lâu. Rồi mình mở điện thoại, xem lại ảnh bọn trẻ chụp ông. Ảnh nào cũng có ông, rõ ràng, đứng thẳng, mỉm cười. Bọn trẻ đăng lên mạng, khen hoá trang đỉnh nhất năm.
Không ai nghĩ ông là ma. Mà chính mình cũng không chắc. Có thể ông là con cháu của người bạn thân ấy, biết chuyện căn nhà qua lời ông bà kể, ghé qua một tối cho vui. Có thể. Mình đã nghĩ đi nghĩ lại cả đêm.
Lời giải không trọn
Tuần sau, mình liên lạc được với chủ nhà qua môi giới. Mình kể chuyện, gửi ảnh. Chủ nhà là một bà cụ ở xa, gọi điện lại cho mình ngay. Giọng bà run run.
Bà bảo người trong ảnh là ông nội bà, chủ đầu tiên của căn biệt thự. Ông mất từ khi bà còn nhỏ. Ông có tục mỗi mùa thu mở tiệc mời bạn bè, và ông luôn mặc bộ com lê xám tro, đeo đồng hồ quả quýt mà bà nội tặng.
Mình hỏi, thế người bạn thân trong thiệp. Bà cụ bảo người ấy đi xa, không về dự được buổi tiệc năm ấy, tấm thiệp gửi không kịp, ông nội bà giữ lại trong hốc gạch, bảo khi nào bạn về thì đưa.
Vậy là ông không phải khách. Ông là chủ nhà, và đêm ấy, ông vẫn mặc đúng bộ đồ của mình để mở buổi tiệc mùa thu, chờ một người bạn không đến. Năm sau quán mình vẫn mở tiệc cuối tháng mười. Mình đặt ở góc cầu thang một chiếc ghế trống và một tách trà, và lúc mười một giờ, cả quán nghe rõ tiếng đồng hồ quả quýt điểm chuông.
Câu hỏi thường gặp
Lễ hội hoá trang cuối tháng mười có nguồn gốc từ đâu?
Lễ hội hoá trang cuối tháng mười mà người trẻ Việt Nam hay chơi bắt nguồn từ phương Tây, liên quan tới lễ hội Samhain của người Celt cổ đánh dấu cuối mùa thu hoạch. Ngày nay đây chủ yếu là dịp vui chơi, hoá trang, trang trí quả bí khoét mặt.
Vì sao các căn biệt thự cũ hay gắn với truyện ma?
Nhà cũ có tuổi đời dài, qua nhiều chủ, nhiều câu chuyện, kiến trúc trần cao, hành lang dài, ánh sáng mờ dễ tạo không khí bí ẩn. Tiếng gỗ co giãn, gió lùa qua cửa chớp cũng tạo ra những âm thanh lạ.
Gạch bông là gì?
Gạch bông là loại gạch lát nền có hoa văn màu sắc, làm thủ công bằng cách ép xi măng màu vào khuôn. Gạch bông phổ biến trong các ngôi nhà cũ ở Việt Nam đầu và giữa thế kỷ trước, ngày nay được nhiều người tìm lại vì vẻ đẹp hoài cổ.
Vì sao người ta dễ tin một người lạ là người quen?
Khi một người tỏ ra hiểu rõ một nơi chốn, nói những chi tiết đúng, người nghe tự nhiên tin tưởng họ. Đây cũng là lý do trong đời thực cần cẩn trọng với người lạ, dù họ có vẻ thân thiện và hiểu biết.
Vì sao truyện ma kiểu khách lạ dự tiệc phổ biến?
Hình ảnh người xưa trở về một bữa tiệc xuất hiện trong văn học nhiều nơi trên thế giới. Bữa tiệc là lúc nhà đông vui nhất, người đã khuất trở về như để níu lại những ngày đẹp nhất của căn nhà, khiến câu chuyện vừa rùng rợn vừa hoài niệm.
