Thang máy là nơi duy nhất trong toà nhà mà bạn bị nhốt chung với bất cứ ai bước vào, dù bạn có nhìn thấy họ hay không.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này ngắn và hư cấu, toà ký túc xá trong truyện không có thật. Nhưng lần tới đi thang máy một mình lúc nửa đêm, nếu cửa mở ra ở một tầng bạn không bấm, thì cứ đứng yên và đừng nói gì cả.
Ca làm đêm và chuyến thang máy một giờ sáng
Khang học năm ba, buổi tối làm phục vụ ở một quán cà phê mở muộn gần trường. Quán đóng cửa lúc nửa đêm, lau dọn xong thì gần một giờ. Anh đạp xe về toà ký túc xá mười hai tầng, phòng anh ở tầng chín.
Giờ ấy toà nhà ngủ say. Sảnh dưới chỉ còn ngọn đèn trực, bác bảo vệ ngủ gật trên ghế xếp, chiếc quạt cây quay qua quay lại. Khang bấm thang, đứng chờ, người còn ám mùi cà phê rang và sữa đặc.
Thang máy là loại cũ, vách inox xước, sàn trải thảm nhựa. Lúc chạy nó rung nhẹ, kêu ù ù trong giếng thang như tiếng thở của ai đó rất lớn. Khang quen rồi, đêm nào cũng thế.
Chỉ có một điều anh mới để ý từ đầu tháng: đêm nào thang cũng dừng ở tầng bảy.
Tầng bảy đang sửa chữa
Lần đầu, Khang nghĩ có ai bấm. Cửa mở ra, hành lang tầng bảy tối om, chỉ có ánh đèn thoát hiểm xanh lè ở cuối. Không ai đứng đó. Cửa đứng yên vài giây rồi khép lại. Thang chạy tiếp.
Lần thứ hai, thứ ba, rồi đêm nào cũng vậy. Đúng một giờ. Đúng tầng bảy. Anh hỏi bác bảo vệ. Bác ngáp, bảo tầng bảy đang sửa đường ống, ba tháng nay khoá cửa, không ai ở. Chắc thang hỏng nút, mai bác báo thợ.
Thợ lên kiểm tra, bảo mọi thứ bình thường. Đêm đó thang vẫn dừng ở tầng bảy.
Khang là người không tin ma. Anh coi chuyện này như một trò đùa của máy móc cũ. Đêm thứ mười, khi cửa mở ra hành lang tối, anh còn cúi người, đưa tay ra như người gác cửa khách sạn, nói to: mời lên ạ.
Những thay đổi rất nhỏ
Từ đêm anh nói câu ấy, có những thứ thay đổi, nhỏ tới mức bình thường anh sẽ không để ý. Khi cửa mở ở tầng bảy rồi khép lại, buồng thang khẽ chùng xuống một chút, như vừa có ai bước vào.
Không khí lạnh hơn. Không phải cái lạnh của máy điều hoà, mà cái lạnh ẩm, như mùi chiếc ô vừa gấp lại sau cơn mưa. Đêm nào trời cũng khô ráo, vậy mà mùi ô ướt cứ phảng phất từ tầng bảy lên tới tầng chín.
Rồi đèn trong buồng thang bắt đầu chập chờn, đúng lúc thang đi qua tầng tám. Khang bắt đầu không đùa nữa. Anh đứng dựa lưng vào vách, mắt nhìn chằm chằm vào bảng số, chờ số chín sáng lên.
Anh cũng thôi nói mời lên. Nhưng có những lời mời, một khi đã nói ra, thì người được mời không cần nghe lại lần thứ hai.
Đêm chuông báo quá tải
Đêm ấy Khang về muộn hơn mọi bữa, gần một giờ rưỡi. Anh bước vào thang, bấm số chín. Thang đi lên, dừng ở tầng bảy. Cửa mở. Hành lang tối. Cửa khép.
Rồi chuông vang lên. Tiếng bíp bíp dồn dập, chói tai, đèn đỏ trên bảng điều khiển nhấp nháy. Báo quá tải. Thang không chạy.
Khang nhìn quanh. Buồng thang trống trơn, chỉ có anh với cái ba lô đựng tạp dề. Anh nặng chưa tới sáu mươi ký. Tiếng chuông vẫn kêu, như một người nhắc nhở kiên nhẫn: phải có ai đó bước ra.
Anh bấm nút mở cửa. Hành lang tầng bảy hiện ra, tối và lạnh, mùi ô ướt nồng nặc. Anh hiểu rằng nếu anh không bước ra, thì cái thứ đã được anh mời lên sẽ đứng đây với anh mãi.
Khang bước ra. Tiếng chuông tắt ngay lập tức. Cửa thang khép lại sau lưng anh, và anh nghe tiếng máy ù ù kéo buồng thang đi lên.
Cánh cửa đang chờ ở tầng chín
Khang leo cầu thang bộ, hai bậc một, tay bám lan can lạnh ngắt. Tầng tám. Tầng chín. Anh đẩy cửa thoát hiểm bước ra hành lang nhà mình, thở hổn hển.
Thang máy đang đứng ở tầng chín. Cửa mở toang. Đèn trong buồng sáng trưng, không có ai bên trong.
Nó đứng đó, cửa không khép, như một người lịch sự giữ cửa chờ anh, như anh đã từng đứng giữ cửa cho nó. Trên bảng điều khiển, ngọn đèn đỏ vẫn nhấp nháy, không kêu, chỉ sáng lặng lẽ hai chữ quá tải.
Khang về phòng, khoá cửa, ngồi tới sáng. Tuần sau anh xin nghỉ làm ca đêm, chuyển sang ca chiều.
Anh không bao giờ đi thang máy ấy một mình nữa. Và những lúc đi cùng bạn bè, mỗi lần thang dừng ở tầng bảy, anh luôn là người nhanh tay bấm nút đóng cửa, trước khi ai đó trong nhóm kịp lịch sự nói một câu mời lên.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thang máy đôi khi tự dừng ở một tầng không ai bấm?
Có nhiều nguyên nhân kỹ thuật: nút gọi tầng bị kẹt hoặc chập, cảm biến cửa nhạy quá mức, hay hệ thống điều khiển cài sẵn chế độ dừng các tầng để kiểm tra. Thang cũ càng dễ gặp những lỗi kiểu này và cần thợ bảo trì định kỳ.
Vì sao chuông quá tải có thể kêu khi trong thang ít người?
Bộ cân tải của thang có thể bị lệch do thời gian, nhiệt độ hoặc rung động. Khi đó thang báo quá tải dù tải trọng thật rất nhẹ. Đây là lỗi cần báo ngay cho ban quản lý vì cân sai theo hướng ngược lại mới thật sự nguy hiểm.
Nỗi sợ không gian hẹp hình thành như thế nào?
Ở trong không gian chật, không lối thoát nhanh, cơ thể dễ bật phản ứng báo động: tim đập nhanh, khó thở, muốn ra ngoài ngay. Với nhiều người, nỗi sợ này bắt nguồn từ một trải nghiệm bị kẹt hoặc đơn giản là tính nhạy cảm sẵn có.
Vì sao truyện ma hay có lời dặn không được mời ai vào?
Trong văn hoá dân gian nhiều nơi, lời mời mang sức nặng như một lời cho phép. Ý niệm ấy gắn với phép lịch sự của người xưa và nỗi lo về người lạ trong nhà. Truyện ma khai thác nó vì ai cũng từng buột miệng nói một câu lịch sự mà không nghĩ.
Làm gì nếu bị kẹt trong thang máy lúc nửa đêm?
Giữ bình tĩnh, bấm nút gọi cứu hộ hoặc chuông khẩn trong thang, gọi điện cho bảo vệ toà nhà. Không tự cạy cửa hay trèo ra ngoài vì buồng thang có thể chuyển động bất ngờ. Thang máy hiện đại có thiết bị an toàn chống rơi, nên chờ người tới là cách đúng.
