Người viết thuê ấy không lấy một đồng nào, chỉ đặt đúng một điều kiện: viết xong, cậu phải đọc to bài lên, lúc nửa đêm, cho người ta nghe.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu mình viết, ngôi trường, diễn đàn và cậu sinh viên trong truyện đều không có thật. Truyện được kể lại qua những tin nhắn qua lại, nên bạn cứ hình dung màn hình điện thoại sáng lên trong một phòng ký túc xá tối nhé.
Lời rao trên diễn đàn lúc một giờ sáng
Duy học năm ba khoa kinh tế, là kiểu sinh viên thông minh nhưng lười tới mức bạn cùng phòng phải gọi dậy đi thi. Tuần ấy cậu nợ một bài tiểu luận ba nghìn chữ, hạn sáng thứ hai. Tối chủ nhật, mười hai giờ đêm, trang giấy trên máy vẫn trắng tinh.
Cậu lướt diễn đàn sinh viên cũ của trường, cái diễn đàn gần như không ai vào nữa, chỉ để tìm tài liệu chép. Ở một chuyên mục bụi bặm, cậu thấy một bài đăng ngắn, tài khoản tên là Người Viết Đêm: nhận viết bài cho sinh viên, không lấy tiền.
Duy nhắn thử, nửa đùa: anh viết hộ em bài về hành vi người tiêu dùng, ba nghìn chữ, sáng mai nộp, được không. Tin trả lời đến gần như ngay lập tức, chữ nghĩa đàng hoàng, có dấu câu đầy đủ, điều hiếm thấy giữa đêm.
Được. Điều kiện duy nhất: nhận bài xong, cậu đọc to bài ấy lên một lượt, từ đầu tới cuối, trước khi nộp. Đọc rõ, đừng đọc lẩm bẩm. Mình nghe được.
Bài thứ nhất, và lần đọc to đầu tiên
Hai giờ sáng, tệp bài gửi tới. Duy mở ra, đọc lướt, rồi ngồi thẳng dậy. Bài viết hay. Không phải hay kiểu chép mạng, mà hay kiểu có người thật sự nghĩ, có ví dụ về bà bán xôi đầu ngõ, có những câu khiến cậu phải dừng lại gật gù.
Cậu định nộp luôn, nhưng tự nhiên thấy ngại. Cậu ra ban công, nơi bạn cùng phòng không nghe thấy, mở bài, đọc to. Đọc tới đoạn thứ ba, cậu vấp, đọc lại. Tới đoạn thứ năm, cậu thấy mình đọc chậm lại, giọng tự nhiên trầm xuống, như người đang kể.
Đọc xong, điện thoại rung. Tin nhắn của Người Viết Đêm: đoạn thứ ba cậu đọc vấp vì câu đó dài quá, mình sửa rồi, cậu tải lại bản mới. Còn lại tốt. Cảm ơn cậu đã đọc.
Duy nhìn quanh ban công. Ký túc xá tối om, chỉ có tiếng quạt máy lạnh ù ù ở dãy bên. Cậu không gọi điện, không mở máy ghi âm. Cậu tự nhủ chắc người ta đoán, vì câu ấy đúng là dài thật.
Bài thứ hai thiếu mất phần mở đầu
Hai tuần sau, Duy nhắn tiếp, lần này tự tin hơn: anh viết giúp em bài về chuỗi cung ứng nhé, bốn nghìn chữ. Tin trả lời: được, nhưng phần mở đầu cậu tự viết. Viết dở cũng được, viết xong gửi mình.
Duy cằn nhằn, ngồi nặn ra hai đoạn mở bài. Cậu gửi đi, kèm câu đùa: em viết như này thì anh chấm mấy điểm. Tin trả lời kèm theo bài hoàn chỉnh. Phần mở đầu của cậu vẫn giữ nguyên, chỉ được sửa ba chữ, và một dòng nhận xét: cậu dùng chữ cực kỳ bốn lần trong một đoạn, người đọc sẽ mệt. Còn ý thì được.
Lại đọc to. Lần này cậu đọc ở ban công lúc gần một giờ, hơi run khi tới phần mình viết. Đọc xong, tin nhắn tới: phần đầu của cậu nghe được. Câu thứ hai hay hơn câu nào mình viết trong bài này.
Duy không biết vì sao, nhưng cậu thấy vui hơn cả lúc nhận điểm. Bài ấy được tám điểm rưỡi. Cô giáo khoanh đúng hai đoạn mở đầu, ghi bên lề: có giọng riêng, phát huy.
Bài thứ ba chỉ còn dàn ý
Từ đó mỗi bài lại ít đi một chút. Bài thứ ba, Người Viết Đêm chỉ gửi dàn ý, mười dòng gạch đầu, và một tin nhắn: phần còn lại cậu viết. Duy cáu thật sự, nhắn lại: thế thì em thuê anh làm gì. Câu trả lời đến sau mấy phút, như người ta cân nhắc.
Cậu không thuê mình. Cậu có trả đồng nào đâu. Mình chỉ cần nghe người ta đọc to những chữ mình góp vào. Hồi trước mình viết nhiều lắm, mà chưa kịp có ai đọc.
Duy ngồi im khá lâu. Rồi cậu viết. Viết tới bốn giờ sáng, xoá đi viết lại, lần đầu tiên trong ba năm đại học cậu thức khuya vì một bài tiểu luận mà không phải vì chơi điện tử. Sáu giờ, cậu ra ban công, đọc to, giữa tiếng chim sẻ bắt đầu ríu rít.
Lần này không có tin nhắn sửa bài. Chỉ có một dòng: đoạn kết hơi vội, nhưng thôi, cậu buồn ngủ rồi. Đi nộp đi.
Tài khoản của một tờ báo đã không còn
Cuối kỳ, Duy muốn mời người ấy một bữa, hay ít ra là biết mặt. Cậu nhờ một anh khoá trên học công nghệ tra xem tài khoản Người Viết Đêm đăng ký từ đâu. Anh ấy tra một hồi rồi gửi cậu ảnh chụp màn hình, mặt hơi tái.
Tài khoản tạo từ những ngày đầu của diễn đàn, gắn với địa chỉ thư của tờ báo sinh viên khoa kinh tế, tờ báo đã thôi xuất bản từ khi Duy còn học cấp một. Lần đăng nhập gần nhất được ghi nhận là từ rất nhiều năm trước, trước cả cái đêm Duy nhắn tin đầu tiên.
Duy nhắn một tin, hỏi thẳng anh là ai. Không có trả lời. Cậu nhắn thêm, kể rằng cậu vừa được điểm cao nhất lớp, rằng cậu muốn cảm ơn. Vẫn im lặng. Tài khoản vẫn đó, chấm xanh đã tắt.
Đêm cuối cùng của năm học, Duy ngồi một mình ở ban công, mở bài tiểu luận cuối kỳ do chính cậu viết từ đầu tới cuối, và đọc to. Đọc xong, điện thoại rung đúng một lần. Bài này cậu viết hay hơn mình. Mình nghe rồi. Chào cậu. Năm sau, khoa kinh tế có lại tờ báo sinh viên. Người phụ trách chuyên mục bình luận là Duy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đọc to bài viết giúp phát hiện lỗi?
Khi đọc thầm, mắt hay tự sửa và lướt qua chỗ sai, còn khi đọc to, ta phải đi qua từng chữ nên dễ vấp ở câu quá dài, ý lủng củng hay chữ lặp. Nhiều người viết chuyên nghiệp vẫn đọc to bản thảo trước khi gửi đi.
Vì sao sinh viên hay trì hoãn bài tiểu luận tới phút chót?
Một bài viết dài là việc khó bắt đầu, không rõ điểm xuất phát, nên não chọn việc dễ chịu hơn trước mắt. Chia nhỏ thành dàn ý, mở bài, từng đoạn, mỗi phần một hạn nhỏ, thường giúp bắt tay vào việc sớm hơn.
Thuê người viết bài hộ có rủi ro gì?
Hầu hết các trường coi việc nộp bài người khác viết là vi phạm quy chế học tập, có thể bị huỷ điểm hoặc kỷ luật. Quan trọng hơn, người nộp mất đi chính phần kỹ năng mà bài tập muốn rèn.
Vì sao các diễn đàn cũ hay gắn với truyện ma trên mạng?
Những trang web bỏ hoang mang cảm giác như một căn nhà cũ: còn đồ đạc, còn dấu vết người ở, nhưng không còn ai. Người dùng mạng vì thế hay kể những truyện về tài khoản lâu không đăng nhập bỗng trả lời.
Làm sao để có giọng văn riêng khi viết?
Viết đều đặn, đọc nhiều kiểu văn khác nhau và dám giữ lại những câu nghe giống cách mình nói chuyện. Nhận xét thẳng thắn từ người đọc tin cậy cũng giúp mình biết câu nào là của riêng mình, câu nào chỉ đang bắt chước.
