Hai mươi bảy con thuyền thiên nga xếp hàng ở bến, xích khoá cẩn thận, vậy mà đêm nào cũng có đúng một con lững thững ra giữa hồ, đạp nước chầm chậm, đi đúng một vòng rồi về bến, đậu lại ngay ngắn hơn cả lúc ông Tư cột.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu mình viết, kể lại theo lời một ông bảo vệ già. Công viên, thành phố và mọi nhân vật đều là đặt ra. Truyện này hơi rợn lúc đầu, nhưng mình hứa với bạn là nó kết vui.
Ông Tư và hồ thiên nga
Ông Tư sáu mươi lăm tuổi, làm bảo vệ đêm cho một công viên cũ ở rìa thành phố. Công viên có cái hồ lớn, giữa hồ có cù lao nhỏ, ven hồ có bến cho thuê thuyền đạp nước hình thiên nga. Hồi trước cuối tuần đông nghịt, các cặp đôi, các gia đình xếp hàng thuê thuyền. Rồi thành phố mở công viên mới, chỗ này vắng dần, bến thuyền đóng cửa.
Hai mươi bảy con thiên nga nhựa trắng, cổ cong, mỏ vàng, nằm phơi nắng ở bến, xích khoá vào cọc. Ông Tư được giao trông chừng công viên chờ người ta quyết định phá hay sửa. Việc nhẹ, lương ít, ông nhận vì ông thích ngồi bên hồ nghe ếch kêu.
Ông kể chuyện này cho mình nghe hồi mình ghé công viên chụp ảnh. Ông kể bằng cái giọng của người đã kể nhiều lần, có chỗ ngừng, có chỗ cười khà. Mình kể lại bằng lời mình, cố giữ cái giọng ấy.
Ông bảo: chuyện bắt đầu một đêm tháng sáu, trời không gió, mặt hồ phẳng như gương, ông ngồi uống trà trong chòi. Ngẩng lên thì thấy giữa hồ có một con thiên nga.
Một vòng mỗi đêm
Ông Tư rọi đèn pin ra. Đúng là thuyền thiên nga, đang trôi giữa hồ. Không phải trôi lờ đờ như bị gió đẩy, mà đi có hướng, chầm chậm, đều đều, cổ thiên nga hướng về phía trước. Trên thuyền không có ai. Ông nghe cả tiếng bánh guồng sau đuôi thuyền quạt nước lạch xạch, như có người đang đạp.
Ông nói lúc đó ông sợ thật. Sợ tới mức đứng im trong chòi, tay nắm cái đèn pin như nắm cây gậy. Con thiên nga đi một vòng quanh cù lao, rồi quay về bến, len vào đúng khe trống giữa hai con khác, đậu lại, cổ thẳng hàng.
Sáng ra, ông đi kiểm tra. Xích của con thiên nga số mười bốn đã được tháo, cuộn tròn đặt gọn trên sàn thuyền. Khoá thì vẫn nguyên, không bị phá. Ông cột lại, khoá thêm một ổ nữa.
Đêm sau, nó lại đi. Đêm sau nữa cũng đi. Lúc nào cũng là con số mười bốn, lúc nào cũng một vòng quanh cù lao, lúc nào cũng về đậu ngay ngắn hơn cả lúc ông cột. Có đêm ông còn thấy nó dừng lại giữa hồ một lúc lâu, chỗ ngắm trăng đẹp nhất, rồi mới đi tiếp.
Nửa thứ nhất của lời giải
Ông Tư là người không chịu thua. Ông quyết rình. Một đêm ông không ngồi trong chòi mà nấp sau bụi tre gần bến, mang theo bình trà và cái quạt nan. Gần mười một giờ, ông nghe tiếng sột soạt ở hàng rào sau công viên.
Hai cái bóng chui qua lỗ hàng rào. Một ông, một bà, tóc bạc trắng cả hai, đi đứng chậm chạp. Họ ra bến, ông cụ lấy trong túi ra một chiếc chìa khoá, mở ổ khoá con thiên nga số mười bốn, đỡ bà cụ bước lên. Hai cụ ngồi vào, đạp, con thiên nga lạch xạch ra hồ.
Ông Tư suýt sặc trà. Hoá ra ông cụ hồi trước làm ở bến thuyền này, giữ một chìa khoá dự phòng. Năm mươi năm trước, hai cụ hẹn hò lần đầu chính trên con thiên nga số mười bốn. Từ ngày bến đóng cửa, hai cụ buồn, nên đêm đêm lẻn vào đạp một vòng. Hai cụ mặc đồ tối màu, ngồi thấp, đêm không trăng thì từ chòi nhìn ra không thấy ai.
Ông Tư ra chào. Ba ông bà già đứng trên bến cười rũ rượi. Từ đó, đêm nào hai cụ tới, ông Tư mở cổng chính cho đàng hoàng, khỏi phải chui hàng rào, còn rót trà mời.
Nửa thứ hai thì chịu
Tới đây thì bạn sẽ nghĩ là hết chuyện ma rồi. Ông Tư cũng nghĩ vậy. Nhưng tới mùa mưa, bà cụ bị trượt chân đau khớp, ông cụ ở nhà chăm bà, hai cụ báo với ông Tư là nghỉ một thời gian.
Đêm đầu tiên hai cụ không tới, ông Tư ngồi trong chòi, nhâm nhi trà, thấy hơi buồn. Ngẩng lên. Giữa hồ có một con thiên nga.
Con số mười bốn. Xích tháo, cuộn tròn trên sàn. Ổ khoá nguyên. Chìa dự phòng thì ông cụ đã đưa cho ông Tư giữ, nó đang nằm trong túi áo ông. Con thiên nga đi đúng một vòng quanh cù lao, dừng ở chỗ ngắm trăng, rồi về đậu ngay ngắn. Lần này trời có trăng, ông Tư rọi đèn pin thẳng vào. Trên thuyền không có ai. Bàn đạp vẫn quay.
Ông Tư kể tới đây thì ngừng, uống một ngụm trà, nhìn ra hồ. Mình hỏi rồi sao nữa. Ông bảo: rồi thì chịu. Đêm nào hai cụ không tới thì nó tự đi. Đêm nào hai cụ tới thì nó ngoan ngoãn chở hai cụ.
Ông Tư kết luận
Mình hỏi ông Tư có sợ không. Ông cười khà, bảo hồi đầu sợ, giờ thì không. Ông nghĩ thế này: con thuyền ấy chở người ta hẹn hò suốt mấy chục năm, chở bao nhiêu cặp đôi, bao nhiêu lời tỏ tình. Nó quen rồi. Tới giờ đó mà không ai đạp thì nó tự đi, cho đỡ nhớ.
Ông bảo thêm, ông đã thử đặt một bình hoa nhỏ trên sàn thuyền. Sáng ra, bình hoa vẫn đó, nhưng hoa được cắm lại, gọn gàng hơn. Ông thử để một chiếc khăn. Sáng ra, khăn được gấp vuông vức. Con thuyền này, theo lời ông, là con thuyền ma lịch sự nhất thành phố.
Mùa khô năm ấy, bà cụ khỏi đau, hai cụ lại tới. Ông Tư kể đêm đầu tiên hai cụ quay lại, con thiên nga số mười bốn không đợi ai tháo xích. Khi hai cụ ra tới bến thì xích đã cuộn tròn trên sàn, thuyền đã quay đầu ra hồ, như người ta mở cửa xe đón khách quen.
Lúc mình chào ông ra về, trời vừa sẩm tối. Mình ngoái lại nhìn bến thuyền. Hai mươi bảy con thiên nga xếp hàng ngay ngắn. Con số mười bốn, mình để ý, hơi quay cổ về phía cổng, như đang chờ ai.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thuyền có thể trôi trên hồ khi không có gió?
Mặt hồ có thể có dòng chảy nhẹ do nước vào ra, chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp nước, hoặc gió rất nhẹ mà người đứng trên bờ không cảm nhận được. Vật nổi nhẹ như thuyền nhựa rất dễ bị đẩy đi.
Vì sao ban đêm ta dễ nhìn nhầm hoặc không thấy người?
Trong bóng tối, mắt người kém phân biệt màu và chi tiết. Người mặc đồ tối màu, ngồi thấp trên thuyền có thể gần như hoà vào nền, nên từ xa chỉ thấy con thuyền chuyển động.
Vì sao nhiều câu chuyện ma lại có lời giải ở cuối?
Đó là một kiểu truyện quen thuộc: điều tưởng là ma hoá ra có nguyên nhân rất đời thường. Kiểu truyện này vừa giữ được hồi hộp vừa nhắc người nghe bình tĩnh tìm hiểu trước khi sợ hãi.
Vì sao người ta hay gắn tình cảm với đồ vật như con thuyền, chiếc xe?
Đồ vật gắn với những kỷ niệm quan trọng dễ trở thành biểu tượng của kỷ niệm đó. Nhiều người nói chuyện với xe của mình, đặt tên cho thuyền, như cách giữ một phần ký ức.
Truyện ma vui khác truyện ma thường ở điểm nào?
Truyện ma vui vẫn có yếu tố kỳ bí, nhưng nỗi sợ được giải toả bằng sự hài hước và ấm áp. Nhân vật ma thường hiền lành, đôi khi đáng yêu, và cái kết làm người nghe mỉm cười.
