Giữa con đèo vắng tanh, trong mưa, có một ngọn đèn vàng sáng bên đường, và dưới ngọn đèn là một cột bơm xăng sơn đỏ, kiểu mà người ta không còn dùng từ lâu lắm rồi.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu mình viết, con đèo, cây xăng và ông bán xăng đều là nhân vật do mình đặt ra. Truyện này có một cái giá rất lạ: không phải tiền, mà là một câu chuyện.
Hết xăng giữa đèo
Minh đi phượt một mình bằng xe máy. Chiều hôm ấy anh ước lượng sai quãng đường, tới chân đèo thì trời đã tối, mưa bắt đầu lâm thâm. Anh nghĩ còn đủ xăng để qua đèo, xuống thị trấn bên kia là có trạm.
Lên tới giữa đèo, kim xăng chạm vạch đỏ. Mười phút sau, xe khục khặc rồi tắt hẳn. Minh dắt xe vào lề, đứng giữa mưa. Một bên là vách núi, một bên là vực sương trắng. Điện thoại không có sóng.
Anh dắt xe đi bộ. Đường đèo dốc, mưa lạnh thấm qua áo mưa. Không một chiếc xe nào đi qua. Chỉ có tiếng mưa rơi trên lá rừng và tiếng suối xa xa dưới vực.
Đi được chừng nửa tiếng, anh thấy ở một khúc cua phía trước có ánh đèn vàng.
Cây xăng nhỏ và ông bán xăng
Đó là một cây xăng nhỏ xíu, chỉ có một cột bơm sơn đỏ kiểu cũ, mặt đồng hồ tròn có kim. Mái tôn che mưa, một bóng đèn vàng treo lủng lẳng. Bên cạnh là một căn chòi gỗ, cửa mở, có ấm nước đang sôi trên bếp than.
Một ông già bước ra, mặc áo bộ đội cũ, đội mũ lưỡi trai. Ông nhìn Minh, cười hiền: hết xăng phải không. Minh mừng quá, gật đầu lia lịa. Ông cầm vòi bơm, đổ đầy bình cho anh, kim đồng hồ quay kêu tạch tạch.
Minh lấy ví ra trả tiền. Ông già xua tay. Ông bảo: ở đây không lấy tiền. Cháu ngồi uống chén nước, kể cho ông nghe một câu chuyện là được. Lâu lắm rồi không có ai kể chuyện cho ông nghe.
Minh ngạc nhiên, nhưng cũng ngồi xuống chiếc ghế gỗ trong chòi. Ông già rót cho anh một chén trà nóng. Trà đặc, thơm mùi khói bếp. Mưa vẫn rơi ngoài mái tôn.
Một điếu chuyện giữa đêm mưa
Minh không biết kể gì. Ông già bảo chuyện gì cũng được, chuyện nhà, chuyện quê, chuyện đi đường. Minh bèn kể chuyện chuyến đi của mình, những nơi đã qua, những người đã gặp. Rồi anh kể chuyện bố anh, cũng từng là lính lái xe, từng chạy tuyến đường đèo này hồi trẻ.
Ông già nghe chăm chú. Ông hỏi bố cháu lái xe gì, đơn vị nào, năm nào. Minh kể những gì anh nhớ. Ông già gật gù, mắt nhìn xa xăm ra màn mưa, như đang nhìn lại một con đường cũ.
Ông kể ngày xưa ông cũng trực ở trạm xăng dầu trên đèo này, tiếp nhiên liệu cho những đoàn xe chạy đêm. Đêm nào cũng có lính lái xe ghé vào, ngồi uống trà, kể chuyện quê. Ông thích nghe họ kể lắm. Có những người ghé một lần rồi không bao giờ quay lại.
Gần sáng, mưa tạnh. Ông già đứng dậy, bảo Minh đi đi kẻo muộn. Ông dặn: về nói với bố cháu, ông Sáu ở trạm trên đèo gửi lời hỏi thăm.
Buổi sáng quay lại
Minh xuống đèo, tới thị trấn lúc trời vừa sáng. Anh ăn bát phở nóng, nghỉ một lúc, rồi nghĩ lại thấy áy náy vì không trả tiền. Anh mua một túi bánh và một cây thuốc, chạy ngược lên đèo định gửi ông già.
Tới khúc cua ấy, anh dừng lại. Cây xăng vẫn ở đó. Nhưng cột bơm sơn đỏ đã gỉ sét, phủ đầy dây leo, mặt đồng hồ vỡ kính. Mái tôn sập một nửa. Căn chòi gỗ mục nát, cỏ mọc kín cửa, không có bếp, không có ấm, không có ghế.
Minh đứng sững. Anh hỏi một người dân đi rừng qua đó. Người ấy bảo cây xăng này bỏ hoang từ lâu lắm rồi, từ hồi mở đường hầm, xe không đi đèo nữa. Ông già trực trạm ngày xưa, người ta gọi là ông Sáu, mất cũng đã hơn chục năm.
Minh để túi bánh và cây thuốc trên bệ cột bơm gỉ. Anh chắp tay vái ba vái, rồi lên xe đi.
Lời hỏi thăm
Về tới nhà, Minh kể chuyện với bố. Ông bố ngồi lặng hồi lâu. Rồi ông kể: hồi trẻ ông chạy xe chở hàng qua đèo ấy suốt mấy năm. Có một ông trực trạm xăng tên Sáu, hiền lắm, đêm nào cũng pha trà, bắt lính lái xe kể chuyện quê cho ông nghe.
Có một đêm mưa, xe ông bố hết xăng giữa đèo, ông Sáu đội mưa mang can xăng xuống tiếp. Ông bố hứa lần sau sẽ ghé kể chuyện trả ơn. Rồi ông chuyển đơn vị, không bao giờ quay lại đèo ấy nữa.
Ông bố bảo Minh, đợt tới con chở bố lên đó. Một tháng sau, hai bố con lên đèo. Ông bố ngồi xuống bên cột bơm gỉ, rót một chén trà, đặt lên bệ, rồi bắt đầu kể chuyện. Kể chuyện quê, chuyện vợ con, chuyện những năm tháng qua.
Kể xong, gió núi thổi qua làm cây dây leo trên cột bơm xào xạc. Minh nghe rõ trong tiếng gió, có một tiếng cười khà khà rất khẽ, như tiếng một ông già vừa nghe xong một câu chuyện hay.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đi đèo một mình ban đêm dễ khiến ta sợ?
Đường đèo vắng, tối, nhiều khúc cua che khuất tầm nhìn, sóng điện thoại yếu. Cảm giác cô lập và không chắc chắn về những gì phía trước làm não luôn trong trạng thái cảnh giác.
Cột bơm xăng kiểu cũ khác bây giờ thế nào?
Cột bơm xăng thời trước thường dùng đồng hồ cơ có kim và bánh số, phải bơm bằng tay hoặc bằng máy đơn giản. Ngày nay cột bơm đã điện tử hoá, hiện số trên màn hình.
Vì sao những trạm dừng chân bỏ hoang hay gợi chuyện ma?
Đó từng là nơi đông người qua lại, chứa nhiều ký ức, rồi bỗng trống không. Sự tương phản giữa quá khứ nhộn nhịp và hiện tại hoang vắng tạo cảm giác như có ai đó vẫn ở lại.
Kể chuyện có tác dụng gì với người cô đơn?
Trò chuyện, kể và nghe chuyện giúp con người cảm thấy được kết nối. Với những người làm việc một mình ở nơi hẻo lánh, những câu chuyện của khách qua đường là niềm vui lớn.
Đi phượt đường đèo nên chuẩn bị gì?
Nên tính quãng đường và đổ đầy xăng trước khi lên đèo, tránh đi khi trời tối hoặc mưa lớn, mang áo mưa, đèn pin, báo lộ trình cho người thân.
