Có một cầu thang gỗ biết đếm người trong nhà, và nó chỉ sai số khi có ai đó không nên ở đó.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, căn nhà, ông bà chủ và cả anh kẻ trộm xui xẻo đều là nhân vật mình đặt ra. Rợn một chút ở giữa, nhưng cuối truyện bạn sẽ cười.
Mười bốn bậc gỗ lim trong căn nhà phố
Ông Toàn và bà Lụa sống trong căn nhà phố hai tầng đã gần bốn mươi năm. Nhà hẹp và sâu, lối lên tầng trên là chiếc cầu thang gỗ lim dốc đứng, tay vịn mòn nhẵn vì bao nhiêu bàn tay vuốt qua. Ông bố của ông Toàn đóng chiếc cầu thang ấy, và ông dặn con trai một câu kỳ quặc: bậc nào kêu thì để nó kêu, đừng có đóng đinh.
Cầu thang có mười bốn bậc. Ông Toàn biết rõ, vì hồi nhỏ ông đếm mỗi lần bị mẹ đuổi lên gác học bài. Mười bốn bậc, bậc thứ năm kêu cót, bậc thứ mười một kêu két, còn bậc trên cùng thì im lặng như đang nín thở.
Lần đầu ông thấy cầu thang thừa một bậc là năm ông mười hai tuổi. Có người khách lạ tới hỏi mua nhà, bố ông dẫn lên gác xem. Ông đi sau, đếm như mọi khi, và đếm được mười lăm. Đêm đó ông kể với bố, bố chỉ xoa đầu ông, bảo nhà mình có người giữ cửa.
Từ đó ông để ý. Có khách lạ ngủ lại, cầu thang mười lăm bậc, khách đi lại mười bốn. Bà Lụa về làm dâu, đêm đầu cũng đếm được mười lăm, rồi không bao giờ thừa nữa.
Bậc thứ mười lăm và những đêm có khách
Hai ông bà già đi, con cái ra ở riêng, căn nhà chỉ còn tiếng quạt trần và tiếng đài buổi sáng. Có lần bạn của đứa cháu ngoại về chơi, ngơ ngác hỏi sao lúc lên thấy dài hơn lúc xuống. Ông Toàn chỉ cười.
Ông không thấy cầu thang ấy đáng sợ. Nó giống con chó già nằm chân cửa, chẳng sủa bao giờ, nhưng ai lạ vào là ngóc đầu lên. Tối nào ông cũng vỗ nhẹ hai cái lên trụ cầu thang, như chúc ngủ ngon một người bạn.
Mùa mưa năm ấy, trong phố có mấy nhà mất trộm. Con trai ông gọi điện giục lắp camera, ông gạt đi. Nhà này có người trông rồi, ông nói, mà người ấy không đòi tiền điện.
Bà Lụa thì lo hơn, khoá kỹ cửa, cài thêm then. Nhưng nhà phố cũ có quá nhiều lối vào, nhất là cánh cửa sân thượng chưa bao giờ đóng chặt. Bà thở dài, rồi cũng vỗ hai cái lên trụ cầu thang trước khi đi ngủ.
Đêm mưa và người đi lên không tới
Hai giờ sáng một đêm mưa dầm, có một người đàn ông trẻ trèo qua mái tôn nhà bên, chui vào bằng cửa sân thượng. Anh ta đã rình căn nhà ba hôm, biết chỉ có hai ông bà già, biết phòng ngủ ở tầng dưới. Kế hoạch đơn giản: đi xuống cầu thang, vào phòng khách, lấy cái tủ kính có mấy món đồ đồng, rồi đi ra.
Anh ta bước xuống bậc đầu tiên. Gỗ lim êm, không kêu. Anh đếm thầm theo thói quen của dân làm nghề, để biết khi nào chạm sàn. Mười, mười một, bậc này kêu két một tiếng, anh khựng lại, nghe ngóng. Dưới nhà vẫn im. Mười hai, mười ba, mười bốn. Mười lăm. Mười sáu.
Anh ta dừng ở bậc hai mươi. Anh rọi đèn điện thoại xuống: những bậc gỗ nâu đỏ nối nhau mất hút vào bóng tối, không thấy sàn đâu. Quay lại nhìn lên, cũng chỉ thấy bậc gỗ, cửa sân thượng biến mất.
Anh ta bắt đầu chạy. Ba mươi, năm mươi, một trăm bậc. Tiếng mưa trên mái tôn lúc nào cũng nghe đúng một độ xa. Thỉnh thoảng một bậc kêu cót, mười một bậc sau lại kêu két, đều như tiếng tim của căn nhà. Mồ hôi ướt đẫm lưng áo, dù hơi gỗ phả lên lạnh ngắt.
Một giọng ông già ở chiếu nghỉ
Không biết qua bao lâu, anh ta ngồi phịch xuống một bậc thang, thở dốc. Lúc đó anh nghe phía trên, chỗ có lẽ là chiếu nghỉ, có tiếng ai đó hắng giọng. Một giọng ông già, rất chậm, nói như nói với đứa cháu: cháu đi đâu mà vội thế, ngồi nghỉ đã.
Anh ta không dám ngẩng lên. Giọng ấy kể cái cầu thang này ông đóng bằng gỗ lim mua từ một ngôi nhà cũ bị dỡ, mỗi bậc bào một buổi tối. Rồi hỏi anh mẹ còn không. Mẹ anh còn, đang bán xôi ở chợ huyện, tưởng anh đi làm thợ hồ trên thành phố.
Giọng ông già im một lúc lâu. Rồi nói: thế thì cháu đi xuống đi, xuống tới nơi thì đừng đi ra cửa sau, đi thẳng ra cửa trước, rẽ trái, tới cái đồn có đèn xanh ấy. Ông không giữ cháu nữa đâu. Nhưng cháu mà rẽ phải thì cái cầu thang này dài ra đến đâu, ông cũng không biết.
Anh ta òa khóc như một đứa trẻ. Anh không biết vì sợ, vì mệt, hay vì cái câu hỏi mẹ còn không. Khi anh lau nước mắt, bậc thang dưới chân đã là bậc cuối cùng, và trước mặt là nền gạch hoa của phòng khách, chiếc tủ kính còn nguyên, đồng hồ trên tường chỉ năm giờ sáng.
Buổi sáng ông Toàn mở cửa
Năm giờ rưỡi, ông Toàn dậy pha trà như mọi ngày. Ông đi ra phòng khách và suýt đánh rơi ấm nước. Một cậu thanh niên áo ướt sũng ngồi co ro ở bậc cầu thang dưới cùng, mắt đỏ hoe, tay ôm đầu gối. Thấy ông, cậu đứng bật dậy, cúi gập người chào, rồi lắp bắp xin ông chỉ đường ra đồn công an.
Bà Lụa chạy ra, cầm cái chổi lông gà như cầm vũ khí. Cậu trai kể hết. Nghe tới đoạn gỗ lim mua từ ngôi nhà bị dỡ, bà buông chổi. Chuyện ấy chỉ bố chồng bà biết, và ông cụ mất đã ba mươi năm.
Ông Toàn rót cho cậu chén trà nóng, lấy cho cái áo khô, rồi dắt cậu ra cửa trước, rẽ trái, tới chỗ có đèn xanh. Ông nói với người trực ban rằng cậu tới tự khai, chưa lấy gì của nhà ông, mong được xét cho.
Tối hôm đó, ông Toàn ngồi đếm lại cầu thang. Mười bốn bậc, như cũ. Ông vỗ hai cái lên trụ gỗ, rồi ngập ngừng vỗ thêm cái thứ ba. Bà Lụa đứng sau lưng, cười khúc khích: ông khen bố à? Ông cũng cười. Từ trên chiếu nghỉ, bậc gỗ thứ mười một kêu két một tiếng, nghe y như ai đó vừa tằng hắng hài lòng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cầu thang gỗ cũ hay kêu cót két ban đêm?
Gỗ co lại khi trời mát về đêm và giãn ra khi ấm, các mộng ghép xê dịch rất nhẹ theo. Chỗ ghép cọ vào nhau là phát ra tiếng kêu, nhất là khi có người bước lên.
Tại sao đi cầu thang trong bóng tối dễ có cảm giác hụt bậc?
Khi đi cầu thang quen, cơ thể dựa vào trí nhớ chuyển động chứ không nhìn từng bậc. Trong bóng tối, chỉ cần đếm sai một nhịp là bàn chân chờ một bậc không có hoặc gặp một bậc không ngờ, tạo cảm giác hẫng rất mạnh.
Vì sao nhiều truyện ma gắn với cầu thang?
Cầu thang là chỗ chuyển giữa hai tầng, thường tối và hẹp, ta không nhìn thấy hết điểm đầu lẫn điểm cuối. Không gian chuyển tiếp như vậy dễ gợi cảm giác lơ lửng và bị theo dõi từ phía trên hoặc phía dưới.
Vì sao người ta hay nói nhà cũ có người trông giữ?
Đó là cách nói quen trong nhiều gia đình Việt, gắn với tục thờ cúng tổ tiên và ý niệm người đi trước vẫn che chở con cháu.
Truyện ma có kết vui có còn là truyện ma không?
Có. Truyện ma dân gian nhiều nơi vẫn có hồn ma hiền hoặc tinh nghịch. Cái rợn ở giữa làm tiếng cười cuối truyện nhẹ nhõm hơn.
