Luật đầu tiên người ta dạy cho một tài xế xe tải chạy đêm là đừng bao giờ dừng đón người lạ trên đèo, và Hùng đã giữ đúng luật ấy suốt mười năm.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Đây là một truyện hư cấu, con đèo và những người trong truyện đều do mình nghĩ ra. Còn nếu bạn đang ngồi sau vô lăng lúc nghe tập này, mình nhắc nhẹ: tập trung lái xe trước đã nhé.
Chuyến rau cuối mùa mưa
Hùng chở rau từ cao nguyên xuống chợ đầu mối dưới đồng bằng. Xe tải tám tấn, thùng chất đầy bắp cải, cà rốt và súp lơ, phải tới chợ trước ba giờ sáng mới kịp phiên. Anh chạy tuyến này đã mười năm, thuộc từng ổ gà trên con đèo dài mấy chục cây số.
Đêm ấy mưa từ chập tối. Cái mưa cuối mùa ở vùng cao, không ào ạt mà dai dẳng, hạt nhỏ, lạnh buốt. Cần gạt nước kêu ken két trên kính. Trong cabin có mùi cà phê gói, mùi dầu máy và mùi rau tươi lọt lên từ thùng xe phía sau.
Hùng mở đài nghe nhạc bolero cho tỉnh ngủ. Sau lưng ghế lái là chiếc giường nằm hẹp có rèm che, chỗ anh vẫn chợp mắt mỗi khi ngồi chờ bốc hàng. Chăn gối trên đó gấp gọn, vợ anh gấp từ hôm thứ hai.
Lúc đổ đèo, đồng hồ chỉ gần mười hai giờ. Sương bắt đầu tràn lên mặt đường như ai đó đang trải vải.
Người phụ nữ áo mưa trắng ở khúc cua đầu tiên
Ở khúc cua đầu tiên, đèn pha quét trúng một bóng người đứng sát mép đường. Một người phụ nữ mặc áo mưa trắng dài tới gối, mũ áo trùm kín đầu, một tay giơ lên vẫy chậm rãi.
Hùng nhả ga theo phản xạ. Rồi anh nhớ luật. Đèo vắng, nửa đêm, không xe máy, không nhà cửa. Ai lại đứng đây một mình. Anh đánh lái vòng qua, mắt không rời vạch sơn. Qua gương chiếu hậu, chiếc áo trắng nhỏ dần rồi tan vào sương.
Bài hát trên đài bỗng rè rè, như có ai vặn lệch sóng. Hùng vỗ vào mặt đài hai cái. Nhạc trở lại. Anh thở ra một hơi, thấy cabin lạnh hơn lúc nãy, lạnh tới mức hơi thở anh mờ cả một góc kính.
Anh tự nhủ chắc là người dưới bản đi tìm bò lạc. Ngày mai anh sẽ kể với mấy ông tài ở trạm, rồi cả bọn sẽ cười.
Khúc cua thứ hai, khúc cua thứ ba
Hai cây số sau, ở khúc cua tiếp theo, đèn pha lại quét trúng chiếc áo mưa trắng. Cùng dáng đứng. Cùng cánh tay giơ lên vẫy chậm, chậm như người đang bơi trong nước. Đài lại rè lên.
Không ai đi bộ nhanh hơn xe tải trên đèo được. Hùng biết điều đó rõ như biết tên con mình. Anh nghiến răng, giữ nguyên tốc độ, không nhìn sang. Lúc lướt qua, khoé mắt anh vẫn kịp thấy nước mưa chảy thành dòng trên vạt áo trắng, nhưng dưới chân người ấy, mặt đường khô cong.
Khúc cua thứ ba. Chiếc áo trắng. Cánh tay. Lần này người ấy không vẫy nữa. Cánh tay chỉ giơ lên, rồi hạ xuống, như người vừa từ bỏ. Hùng phóng qua, tim đập dồn trong lồng ngực, và từ lúc đó tới chân đèo, anh không gặp lại cô nữa.
Điều anh nhớ nhất về đoạn đường còn lại là cái lạnh. Một cái lạnh ẩm, dai, ngồi ngay sau lưng ghế lái, như thể trong cabin có thêm một người vừa đi dưới mưa vào.
Trạm nghỉ dưới chân đèo
Hùng tấp vào trạm dừng chân dưới chân đèo, nơi mấy quán cơm mở suốt đêm cho cánh tài xế. Anh gọi một ly trà nóng, tay vẫn run. Kể lại cho mấy ông tài đang ngồi hút thuốc lào, anh tưởng sẽ bị cười. Không ai cười.
Ông tài già nhất, tóc bạc trắng, rít một hơi rồi bảo: mày không dừng là đúng. Ông kể ông nghe chuyện cô gái áo mưa từ hồi còn chạy xe khách, mỗi người kể một kiểu, có người bảo cô đi tìm chuyến xe năm xưa đã bỏ cô lại trên đèo, có người bảo cô chỉ muốn về nhà.
Hùng hỏi vậy ai dừng thì sao. Ông tài nhún vai. Chưa nghe ai kể là đã dừng, ông nói, chỉ nghe kể là đã không dừng. Có khi người ta chẳng cần ai dừng.
Gần hai giờ, Hùng chạy nốt quãng đường xuống chợ. Trời mưa đã tạnh. Đường đồng bằng thẳng tắp, đèn vàng hai bên, anh thấy mình thật ngớ ngẩn vì đã sợ.
Thứ nằm trên giường nằm sau cabin
Bốc hàng xong thì trời hửng sáng. Hùng trèo lên cabin, định chợp mắt một lát rồi mới chạy về. Anh kéo rèm giường nằm sau ghế lái.
Trên tấm chăn vợ anh gấp gọn từ hôm thứ hai, có một chiếc áo mưa trắng, dài tới gối, được gấp làm tư ngay ngắn như người cẩn thận gấp đồ trước khi xuống xe. Nó ướt sũng. Nước mưa còn nhỏ từng giọt xuống tấm nệm, loang thành một vệt sẫm. Một mùi hoa dã quỳ thoang thoảng, thứ hoa vàng mọc dày hai bên con đèo.
Hùng đứng rất lâu trong cabin, nghe nước nhỏ tí tách. Anh nhớ lại cái lạnh ngồi sau lưng mình từ khúc cua đầu tiên. Ở khúc cua thứ hai và thứ ba, anh đã nghĩ cô đuổi theo xe. Giờ anh hiểu ra. Có lẽ cô không đuổi theo. Có lẽ cô đã lên xe ngay từ khúc cua đầu, và những lần sau, cô chỉ đứng đó để anh biết.
Anh không vứt chiếc áo mưa. Anh phơi khô, gấp lại, cất trong hộc sau ghế. Cả mùa khô năm ấy nó khô cong. Rồi một đêm đầu mùa mưa năm sau, khi xe vừa đổ đèo, Hùng nghe sau lưng mình tiếng nước nhỏ tí tách, và cabin lại lạnh đi, lạnh như có thêm một người.
Câu hỏi thường gặp
Truyện người quá giang biến mất có phổ biến không?
Rất phổ biến. Các nhà nghiên cứu văn hoá dân gian đã ghi nhận kiểu truyện người quá giang biến mất ở nhiều nước, mỗi nơi một dị bản: khi thì cô gái xin đi nhờ rồi biến mất, khi thì để lại một món đồ. Nó cho thấy nỗi sợ đường đêm là nỗi sợ chung của rất nhiều nền văn hoá.
Vì sao tài xế được khuyên không dừng đón người lạ ban đêm?
Lý do rất thực tế: đường vắng, khó nhờ ai giúp nếu có chuyện, và đã có những vụ giả vờ gặp nạn để chặn xe. Nếu thấy người cần giúp, cách an toàn hơn là gọi báo cho công an hoặc cấp cứu, nêu rõ vị trí.
Vì sao áo trắng hiện lên rõ rệt trong đèn pha ban đêm?
Màu trắng phản xạ phần lớn ánh sáng chiếu vào nó, nên giữa nền tối, một mảng trắng nổi bật hẳn lên, có khi như tự phát sáng. Trong sương, ánh sáng còn bị tán ra, khiến mảng trắng ấy nhoè viền và trông càng giống một bóng người lơ lửng.
Vì sao trong cabin xe đôi khi lạnh đột ngột?
Khi xe đổ đèo, nhiệt độ ngoài trời có thể thay đổi nhanh, hơi ẩm ngưng lại trên kính và vách, gió lùa qua khe cửa cũ. Cơ thể căng thẳng vì sợ cũng khiến ta cảm thấy lạnh hơn thực tế, vì máu dồn vào các cơ quan bên trong.
Vì sao những truyện ma trên đường đèo hay gắn với mưa và sương?
Mưa và sương làm giảm tầm nhìn, nhoè ánh đèn và nuốt bớt âm thanh, đúng những thứ con người dựa vào để thấy an toàn. Người kể chuyện chỉ cần đặt một bóng người vào khung cảnh ấy là người nghe đã tự rợn, vì ai cũng từng lái xe hay ngồi xe trong thời tiết như vậy.
