Ảnh chụp toàn cảnh có một lỗi ai cũng biết: nếu có người di chuyển trong lúc mình xoay máy, người ấy có thể xuất hiện hai lần. Bức ảnh của Vy thì có một người xuất hiện ba lần, và cả ba lần đều đang nhìn thẳng vào máy.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu mình viết, ký túc xá và cô sinh viên trong truyện đều không có thật. Truyện có một chút khoa học về cách điện thoại ghép ảnh, và một cái kết khiến bạn sẽ ngại xoay máy ở hành lang vắng.
Thú vui của người mất ngủ
Vy học năm ba ngành thiết kế, mắc chứng khó ngủ từ hồi ôn thi đại học. Những đêm không ngủ được, cô cầm điện thoại đi dạo quanh ký túc xá, chụp ảnh. Cô thích nhất chế độ chụp toàn cảnh: giơ máy, xoay người chậm rãi, cả một khoảng không gian rộng được ghép thành một dải ảnh dài.
Hành lang tầng năm lúc hai giờ sáng là chủ đề yêu thích của Vy. Hai dãy cửa phòng đóng im, đèn tuýp chỗ sáng chỗ tắt, sàn gạch bóng phản chiếu ánh đèn thành những vệt dài.
Vy biết rõ lỗi kinh điển của ảnh toàn cảnh. Nếu có ai đi ngang trong lúc máy đang quét, điện thoại sẽ ghép người ấy vào hai chỗ, hoặc cắt họ thành những mảnh méo mó.
Đêm ấy hành lang vắng tanh. Vy đứng giữa, giơ máy, xoay một vòng gần trọn. Máy rung nhẹ báo xong. Cô mở ảnh ra xem.
Một người, ba chỗ
Trong bức ảnh, có một cô gái. Mặc áo dài tay màu xám, tóc dài buộc thấp, đứng ở cuối hành lang bên trái. Ở giữa ảnh, chỗ cầu thang, cũng cô gái ấy, cùng áo, cùng tóc. Và ở cuối hành lang bên phải, lần thứ ba.
Cả ba lần, cô gái đều đứng yên, hai tay buông thõng, và nhìn thẳng vào ống kính. Không có vệt mờ, không có mảnh cắt méo mó như người đang di chuyển. Rõ nét như đứng tạo dáng.
Vy quay đầu nhìn hai phía hành lang. Trống trơn. Tim đập thình thịch, nhưng cô tự trấn an bằng kiến thức. Ảnh toàn cảnh được ghép từ nhiều khung hình chụp liên tiếp. Nếu có ai đó di chuyển đủ nhanh, vòng ra sau lưng cô hai lần, thì có thể xuất hiện ba lần. Hành lang tối, cô không để ý. Chắc là đứa nào đó trong tầng trêu.
Vy về phòng, tự thấy mình hợp lý. Trước khi ngủ, cô phóng to bức ảnh lần cuối. Ở lần xuất hiện thứ nhất, cô gái đứng xa nhất, mặt nhỏ và mờ. Lần thứ hai gần hơn. Lần thứ ba, ở đầu bên phải, gần nhất, rõ nhất, và lần này cô gái hình như đang mỉm cười.
Bức ảnh thứ hai
Sáng hôm sau, Vy hỏi khắp tầng xem ai đêm qua đi hành lang lúc hai giờ. Không ai nhận. Cô bạn cùng phòng xem ảnh, bảo trông giống trò ghép ảnh, ai đó chỉnh sửa rồi gửi vào máy Vy để doạ. Vy kiểm tra thông tin tệp ảnh. Chụp lúc hai giờ bảy phút, bằng chính máy cô, không qua phần mềm chỉnh sửa nào.
Lẽ ra Vy nên dừng ở đó. Nhưng là người thích hiểu tận gốc, đêm hôm sau cô quay lại hành lang tầng năm, đúng hai giờ, đứng đúng chỗ cũ. Cô xoay máy chậm rãi, lần này vừa xoay vừa nhìn hai bên hành lang bằng mắt thường. Không có ai. Tuyệt đối không có ai.
Máy rung báo xong. Vy mở ảnh. Cô gái áo xám lại ở đó, ba lần. Nhưng lần này cả ba đều đứng gần hơn đêm qua. Lần thứ nhất ở giữa hành lang bên trái. Lần thứ hai ngay chân cầu thang. Lần thứ ba, ở mép phải bức ảnh, đứng cách chỗ Vy chỉ chừng hai bước chân.
Vy hạ điện thoại xuống, nhìn sang bên phải. Hành lang trống. Ánh đèn tuýp phía ấy chập chờn, tắt, rồi sáng lại. Vy đứng chết lặng rất lâu mới đủ sức quay về.
Chế độ không nên dùng
Vy kể chuyện cho một người bạn học kỹ thuật hình ảnh. Bạn xem ảnh, giải thích rất bình tĩnh: điện thoại ghép ảnh toàn cảnh bằng cách tìm điểm chung giữa các khung hình, và khi gặp vùng tối, mặt sàn bóng, đèn chập chờn, nó có thể ghép nhầm, nhân bản một hình bóng nào đó. Có thể là bóng của chính Vy phản chiếu trên cửa kính. Não người thì rất giỏi nhìn ra khuôn mặt từ những đốm sáng tối.
Lời giải thích hợp lý tới mức Vy muốn tin. Cô xoá hai bức ảnh, gỡ chế độ toàn cảnh khỏi màn hình chính, và thôi không đi dạo đêm nữa.
Cuối năm ấy, ký túc xá tổ chức chụp ảnh tập thể cho cả tầng năm. Người chụp là một anh nhiếp ảnh hội sinh viên, dùng máy ảnh lớn, chụp toàn cảnh hành lang có cả bốn mươi cô gái đứng hai bên, cười tươi.
Ảnh in ra, dán lên bảng tin. Vy đứng xem, tìm mình trong ảnh. Cô thấy mình ở giữa, cạnh cô bạn cùng phòng. Rồi cô đếm. Hai bên hành lang có bốn mươi mốt người.
Người thứ bốn mươi mốt
Người thứ bốn mươi mốt đứng ở cuối hàng bên phải, áo dài tay xám, tóc buộc thấp, đứng hơi lệch ra khỏi hàng, hai tay buông thõng. Không như những người khác đang nhìn ống kính, cô gái ấy đang nghiêng đầu nhìn về phía giữa bức ảnh. Nhìn về phía Vy.
Vy hỏi anh nhiếp ảnh. Anh xem lại tệp gốc, gãi đầu, bảo chắc là lỗi ghép ảnh, ai đó trong hàng di chuyển nên bị nhân đôi. Anh đề nghị chỉnh sửa xoá đi. Vy lắc đầu.
Cô không biết vì sao mình lắc đầu. Có lẽ vì cô nhớ đêm thứ hai ở hành lang, cô gái áo xám đứng cách mình hai bước chân mà không làm gì cả. Không doạ, không đuổi, chỉ đứng đó, như một người cũng mất ngủ, cũng đi dạo hành lang lúc hai giờ sáng, và cuối cùng tìm được một người đi cùng.
Bức ảnh tập thể vẫn dán trên bảng tin tầng năm tới tận bây giờ, nghe nói đã ngả màu. Sinh viên khoá sau thỉnh thoảng đứng đếm, có người đếm ra bốn mươi, có người đếm ra bốn mươi mốt. Còn ai chụp ảnh toàn cảnh ở hành lang ấy lúc hai giờ sáng, thì nghe nói luôn thấy mình có thêm một người bạn, đứng gần hơn một chút sau mỗi lần xoay máy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ảnh toàn cảnh hay bị nhân đôi người?
Điện thoại chụp toàn cảnh bằng cách ghép nhiều khung hình liên tiếp khi người chụp xoay máy. Nếu ai đó di chuyển cùng chiều quét, họ có thể bị chụp ở nhiều khung khác nhau và xuất hiện nhiều lần trong ảnh ghép.
Vì sao mình hay thấy khuôn mặt trong những hình ảnh mờ?
Não người có xu hướng nhận ra khuôn mặt từ những mẫu hình đơn giản như hai chấm và một đường, vì nhận diện mặt người rất quan trọng với sự sống còn. Hiện tượng này khiến ta thấy mặt người trên mây, trên tường, trong ảnh mờ.
Mất ngủ kéo dài có nên tự chịu đựng không?
Mất ngủ kéo dài ảnh hưởng tới sức khoẻ và tinh thần. Nếu tình trạng kéo dài, bạn nên đi khám để được tư vấn đúng cách, thay vì tự dùng thuốc.
Vì sao hành lang dài ban đêm dễ gây sợ?
Hành lang dài có điểm tụ phối cảnh ở xa, ánh sáng không đều, nhiều cửa đóng. Mắt luôn phải dò xét những điểm tối, và tiếng động nhỏ vang xa, tạo cảm giác có người.
Truyện ma về ảnh chụp có từ bao giờ?
Ngay từ khi nhiếp ảnh ra đời, đã có những bức ảnh được cho là chụp được bóng người lạ, nhiều trường hợp sau đó được giải thích là do phơi sáng hai lần hay chỉnh sửa. Truyện ma về ảnh chụp vì vậy có lịch sử khá dài.
